Sut mae gwahanol draddodiadau Cristnogol yn ystyried y Beibl?

Mae Cristnogion yn gweld y Beibl fel eu testun sanctaidd. Maen nhw’n dilyn y rheolau sydd ynddo ar gyfer byw bywyd, ac yn gallu troi at ddysgeidiaethau Iesu i gael arweiniad moesol.

curriculum-key-fact
Y Beibl yw ysgrythur sanctaidd Cristnogaeth. Mae Cristnogion yn ystyried bod y Beibl yn sanctaidd am ei fod yn cynnwys negeseuon gan Dduw.

Mae gwahanol bobl yn gallu dehongli'r Beibl mewn gwahanol ffyrdd, ac mae modd dehongli pob un darn o'r Beibl mewn ffyrdd gwahanol. O ganlyniad, mae gwahanol fathau o Gristnogion, ac mae eu credoau am ddysgeidiaethau'r Beibl yn amrywio ychydig.

Yn fras, gallwn ni gategoreiddio Cristnogion yn dri phrif grŵp, gan ddibynnu ar eu dehongliad o'r Beibl:

  • Mae Cristnogion llythrennol/ffwndamentalaidd, neu Gristnogion ffwndamentalaidd, yn credu mai gwir lais Duw yw geiriau'r Beibl. Er enghraifft, wrth ddarllen stori'r creu yn Genesis, byddai ffwndamentalwyr yn credu bod y byd yn llythrennol wedi cael ei greu mewn chwe diwrnod.
  • Mae Cristnogion ceidwadol yn credu bod y Beibl wedi cael ei ysgrifennu gan fodau dynol gafodd eu hysbrydoli gan Dduw. Maen nhw'n dal i ddilyn ei ddysgeidiaethau, ond dydyn nhw ddim o reidrwydd yn cymryd pob gair fel llais Duw. Er enghraifft, wrth ddarllen stori'r creu, efallai y byddai Cristion ceidwadol yn derbyn nad oedd un o ddiwrnodau Duw o reidrwydd yr un hyd ag un o'n diwrnodau ni, ac na chafodd y byd yn llythrennol ei greu mewn chwe diwrnod, ond bod Duw wedi creu'r byd fel sy'n cael ei amlinellu yn Genesis.
  • Mae Cristnogion rhyddfrydol yn gweld y Beibl fel geiriau sydd wedi'u hysgrifennu am Dduw. Er bod y geiriau hyn yn arweiniad da i Gristnogion o ran dod i ddeall eu ffydd, weithiau byddan nhw'n dehongli darnau'n wahanol er mwyn iddyn nhw gyd-fynd â chymdeithas fodern. Er enghraifft, wrth ddarllen stori'r creu, efallai byddai Cristion rhyddfrydol yn credu mai dim ond stori yw'r disgrifiad yn Genesis i helpu Cristnogion ddeall mai Duw yw creawdwr y byd.
Question

Esbonia'r gwahaniaeth rhwng Cristnogaeth ryddfrydol a llythrennol.

Mae Cristnogion rhyddfrydol yn credu na ddylid cymryd y straeon yn y Beibl yn llythrennol. Yn lle hynny, maen nhw'n gweld y straeon mewn ffordd fwy mytholegol. Wrth edrych ar stori'r creu yn Genesis, efallai byddai rhyddfrydwyr yn dweud bod y stori yno i bwysleisio nerth Duw, neu i addysgu Cristnogion am bechod drwy stori Adda ac Efa. Byddai rhyddfrydwyr yn derbyn damcaniaethau gwyddonol fel y Glec Fawr ac esblygiad, oherwydd bydden nhw'n gallu credu mai Duw achosodd y rhain.

Mae'r termau llythrenolwyr neu ffwndamentalwyr yn cyfeirio at Gristnogion sy'n credu bod y Beibl yn cynnwys gwir air Duw a bod y geiriau hyn i gyd yn ffeithiol gywir. Byddai llythrenolwyr yn credu stori'r creu yn Genesis yn union fel mae hi wedi'i hysgrifennu. Bydden nhw'n credu bod Duw wedi creu'r byd a phopeth ynddo dros gyfnod o chwe diwrnod, ac yna wedi gorffwyso ar y seithfed diwrnod. Byddai dim lle i wahaniaethau gwyddonol yn eu credoau.