Creu'r byd

Y Beibl

Llyfr sanctaidd Cristnogion yw'r Beibl a dyma’r ffynhonnell awdurdod bwysicaf i Gristnogion, gan ei fod yn cynnwys dysgeidiaeth Duw ac Iesu Grist.

Mae pob Cristion, o bob enwad, yn gweld y Beibl fel y man cychwyn i gael arweiniad ynglŷn â'i ffydd. Mae 66 o wahanol lyfrau ynddo mewn dwy adran, sef yr Hen Destament a'r Testament Newydd.

A diagram showing how the Bible is made up from two parts - the Old Testament and the New Testament.

Yr Hen Destament

Casgliad o lyfrau gafodd eu hysgrifennu cyn bywyd Iesu yw'r Hen Destament. Mae'n cynnwys rheolau bywyd i Gristnogion, sef y Deg Gorchymyn yn llyfr Exodus.

Mae'r Hen Destament hefyd yn cynnwys enghreifftiau o'r canlynol:

  • pobl eraill mae Cristnogion yn gallu dysgu oddi wrthyn nhw, er enghraifft Job
  • gweddïau a chaneuon sy'n cael eu defnyddio wrth addoli, er enghraifft y salmau
  • darnau sy'n cael eu hystyried yn broffwydoliaethau o'r Meseia, fel Eseia pennod 53

Y Testament Newydd

Casgliad o lyfrau gafodd eu hysgrifennu ar ôl i Iesu farw ac atgyfodi yw'r Testament Newydd. Mae'n cynnwys y pedwar efengyl - Mathew, Marc, Luc ac Ioan. Yn yr efengylau mae Cristnogion yn dysgu am yr esiampl a osododd Iesu a'r dysgeidiaethau a roddodd i'w ddisgyblion a'i ddilynwyr cynnar.

Mae'r Testament Newydd hefyd yn cynnwys dysgeidiaethau Sant Paul a helpodd i lunio dysgeidiaethau'r eglwys gynnar. Paul a ysgrifennodd rai o'r llythyrau, neu'r epistolau, sydd yn y Testament Newydd, fel Rhufeiniaid a Galatiaid.

Mae rhai Cristnogion hefyd yn ystyried bod y llyfrau Dewteroganonaidd neu'r Apocryffa yn rhan o'r Beibl. Mae'r llyfrau Dewteroganonaidd yn cael eu derbyn fel ysgrythur gan Gatholigion ac Eglwysi'r Dwyrain, ond doedden nhw ddim yn y Canon Hebraeg a dydy Protestaniaid ddim yn eu hystyried nhw'n ganonaidd. Mae'r llyfrau hyn fel arfer yn cael eu gosod ar ôl yr Hen Destament mewn Beibl. Maen nhw'n helpu i roi llyfrau eraill mewn cyd-destun hanesyddol ac yn cynnig golwg wahanol ar y Beibl Hebraeg. Mae enghreifftiau o lyfrau Dewteroganonaidd yn cynnwys y Llyfr Doethineb a Llyfrau'r Macabeaid.

curriculum-key-fact
Mae 66 o lyfrau yn y Beibl - 39 yn yr Hen Destament a 27 yn y Testament Newydd.

Gair Duw

Mae Cristnogion yn credu mai Gair Duw yw'r Beibl. Mae hyn yn golygu bod awduron y Beibl wedi cael eu hysbrydoli gan Dduw i ysgrifennu'r hyn roedden nhw wedi'i dystio a'r hyn gafodd ei ddatguddio iddyn nhw. Felly, rhaid i Gristnogion ddilyn dysgeidiaeth y Beibl.

quote
Yn awr, O Israel, gwrando ar y deddfau a'r cyfreithiau yr wyf yn eu dysgu ichwi heddiw; cadwch hwy er mwyn ichwi gael byw a mynd i feddiannu'r wlad y mae'r ARGLWYDD, Duw eich hynafiaid, yn ei rhoi ichwi. Peidiwch ag ychwanegu dim at yr hyn yr wyf yn ei orchymyn ichwi, nac ychwaith dynnu oddi wrtho, ond cadw at orchmynion yr ARGLWYDD eich Duw yr wyf fi yn eu gorchymyn ichwi.Deut. 4:1-2