Amodau cyfaddawd [Haen uwch yn unig]

Gan fod proses Haber yn adwaith cildroadwy, mae modd newid cynnyrch yr amonia drwy newid gwasgedd neu dymheredd yr adwaith.

  • Mae cynyddu gwasgedd yr adwaith yn cynyddu cynnyrch yr amonia. Fodd bynnag, os aiff y gwasgedd yn rhy uchel, bydd angen cyfarpar drud iawn i gynnal yr adwaith yn ddiogel ynddo.
  • Mae cynyddu tymheredd yr adwaith yn lleihau cynnyrch yr amonia yn yr adwaith. Mae hyn yn golygu y byddai tymheredd is yn rhoi cynnyrch mwy o amonia. Fodd bynnag, pe bai’r tymheredd yn rhy isel, byddai cyfradd yr adwaith mor araf nes y byddai’n cymryd gormod o amser i wneud yr amonia.
Graff yn dangos cynnyrch amonia ar wahanol dymereddau.

Wrth ddewis yr amodau ar gyfer proses Haber, mae’n bwysig ystyried yr holl ffactorau sy’n effeithio ar gynnyrch yr amonia ynghyd â chyfradd yr adwaith a chyfanswm cost cynhyrchu amonia. Rhaid i ti allu esbonio pam fod yr amodau canlynol yn cael eu dewis ar gyfer yr adwaith.

  • Gwasgedd o 200 atmosffer – mae'n cael ei ddewis er mwyn rhoi cynnyrch gweddol a chynyddu cyfradd yr adwaith. Pe bai’r gwasgedd yn uwch na hyn, byddai’n gwneud y cyfarpar yn llawer drutach oherwydd byddai’n rhaid i’r cyfarpar fod yn llawer cryfach i ddal y gwasgedd uwch. Mae gwasgedd uwch hefyd yn cynyddu’r risg o ffrwydradau.
  • Tymheredd o 450°C – mae'n cael ei ddewis er mwyn rhoi cynnyrch gweddol a chadw cyfradd yr adwaith yn uchel. Mae hyn, ynghyd â defnyddio catalydd haearn poeth, yn golygu bod cynnyrch da o amonia yn cael ei gynhyrchu’n gyson. Gan fod yr hydrogen a’r nitrogen yn cael eu hailgylchu, ychydig iawn o’r adweithyddion sy’n cael eu gwastraffu.
curriculum-key-fact
Dydy’r amodau adwaith hyn ddim y gorau o ran y cynnyrch, ond maen nhw’n cydbwyso cynnyrch gweddol â chyfradd adwaith weddol a chost resymol am ei gynhyrchu. Rydyn ni’n eu galw nhw’n amodau cyfaddawd am ein bod ni’n eu defnyddio nhw i roi cyfaddawd da rhwng cynnyrch, cyfradd a chost.

Yn y pen draw, bydd y catalydd haearn sy’n cael ei ddefnyddio i gynyddu cyfradd yr adwaith yn stopio gweithio’n effeithiol. Rydyn ni’n dweud bod y catalydd yn cael ei ‘wenwyno’ a bydd angen un newydd yn rheolaidd.