Cyfrifo molau

Mae’r hafaliad hwn yn dangos y berthynas rhwng màs fformiwla cymharol, nifer y molau a màs:

curriculum-key-fact
nifer y molau = màs ÷ màs fformiwla cymharol

Mae 1 môl o sylwedd yn cynnwys 6.022 × 1023 o atomau neu foleciwlau. Mae 6.022 × 1023 yn rhif cyson, sef cysonyn Avogadro.

Gallwn ni ad-drefnu hafaliad i ganfod y màs os ydyn ni’n gwybod nifer y molau a’r màs molar (y màs fformiwla cymharol mewn gramau). Gallwn ni hefyd ei ad-drefnu i ganfod y màs molar os ydyn ni’n gwybod y màs a nifer y molau.

\[\text{màs} = {\text{nifer y molau}}\times{\text{màs fformiwla cymharol}}\]

Darganfod nifer y molau

Question

Cyfrifa nifer y molau o foleciwlau carbon deuocsid mewn 22 g o CO2.

Ar (màs atomig cymharol) carbon, C = 12

Ar ocsigen, O = 16

Mr (màs fformiwla cymharol) carbon deuocsid, CO2 = 12 + 16 + 16 = 44

nifer y molau = 22 ÷ 44 = 0.5 mol

Darganfod y màs

Question

Cyfrifa fàs 2 mol o garbon deuocsid (CO2).

màs = nifer y molau × màs fformiwla cymharol = 2 × 44 = 88 g

Darganfod y màs fformiwla cymharol

Question

Mae màs 10 mol o garbon deuocsid yn 440 g. Beth yw màs fformiwla cymharol carbon deuocsid?

màs fformiwla cymharol = màs ÷ nifer y molau = 440 ÷ 10 = 44

Masau sy’n adweithio gan ddefnyddio molau

Galli di gyfrifo màs cynnyrch neu adweithydd gan ddefnyddio syniad molau, hafaliad cytbwys a gwerthoedd Ar perthnasol.

Enghraifft

Mae asid sylffwrig a sodiwm hydrocsid yn adweithio â’i gilydd i wneud sodiwm sylffad a dŵr:

H2SO4 + 2NaOH → Na2SO4 + 2H2O

Question

Cyfrifa fàs y sodiwm sylffad sy’n ffurfio wrth i 20 g o sodiwm hydrocsid adweithio â gormodedd asid sylffwrig.

  • Ar hydrogen, H = 1
  • Ar ocsigen, O = 16
  • Ar sodiwm, Na = 23
  • Ar sylffwr, S = 32

Mr sodiwm hydrocsid, NaOH = 23 + 16 + 1 = 40

Mr sodiwm sylffad, Na2SO4 = 23 + 23 + 32 + 16 + 16 + 16 + 16 = 142

Nifer y molau o NaOH = màs ÷ màs fformiwla cymharol = 20 ÷ 40 = 0.5 mol

O’r hafaliad, mae 2 mol o NaOH yn adweithio ag 1 mol o Na2SO4, felly bydd 0.5 mol o NaOH yn adweithio â 0.25 mol o Na2SO4.

màs Na2SO4 = molau × màs fformiwla cymharol = 0.25 × 142 = 35.5 g

Dyma ffordd arall o ddatrys yr enghraifft uchod:

màs Na2SO4 = \(\frac{20}{2 \times 40} \times 142\) = 35.5 g

Move on to Test
next