Cyfrifo masau sy’n adweithio

Os wyt ti’n gwybod màs adweithydd a chynnyrch, galli di ddefnyddio cymarebau syml i gyfrifo masau sy’n adweithio a masau cynhyrchion.

Enghraifft un – màs adweithydd

Question

Pan mae 12 g o garbon yn llosgi mewn aer, mae’n cynhyrchu 44 g o garbon deuocsid. Pa fàs o garbon sydd ei angen i gynhyrchu 11 g o garbon deuocsid?

Mae 12 g o garbon yn gwneud 44 g o garbon deuocsid.

Bydd 12 ÷ 44 g o garbon yn gwneud 1 g o garbon deuocsid.

Felly, i wneud 11 g o garbon deuocsid, bydd angen 11 × (12 ÷ 44 g) = 3 g o garbon.

Ateb amgen

Dyma ddull amgen: Màs anhysbys = (Màs hysbys ÷ Mr hysbys) × Mr anhysbys.

Mae hyn yn gweithio oherwydd bod (Màs hysbys ÷ Mr hysbys) yn rhoi nifer y molau o’r sylwedd â’r màs hysbys. Yn yr achos hwn:

(11 g ÷ 44) × 12 = 3 g o garbon i wneud 11 g o garbon deuocsid.

Enghraifft dau – màs cynnyrch

Question

Pan mae 5.0 g o galsiwm carbonad yn cael ei ddadelfennu drwy ei wresogi, mae’n cynhyrchu 2.2 g o garbon deuocsid. Pa fàs o galsiwm carbonad sydd ei angen i gynhyrchu 8.8 g o garbon deuocsid?

Mae 5 g o galsiwm carbonad yn gwneud 2.2 g o garbon deuocsid.

Bydd 5 ÷ 2.2 g o galsiwm carbonad yn gwneud 1 g o garbon deuocsid.

Felly, i wneud 8.8 g o garbon deuocsid, bydd angen 8.8 × (5 ÷ 2.2 g) = 20 g o garbon.

Ateb amgen

Dyma ddull amgen: Màs anhysbys = (Màs hysbys ÷ Mr hysbys) × Mr anhysbys.

Mae hyn yn gweithio oherwydd bod (Màs hysbys ÷ Mr hysbys) yn rhoi nifer y molau o’r sylwedd â’r màs hysbys. Yn yr achos hwn:

(8.8 g ÷ 44) × 100 = 20 g o galsiwm carbonad i wneud 8.8 g o garbon deuocsid.

Rhagor o gyfrifiadau masau sy’n adweithio

Gallwn ni ddefnyddio’r hafaliad cytbwys i gyfrifo màs cynnyrch neu adweithydd. Dilyna'r camau hyn.

  1. Ysgrifennu’r hafaliad symbolau cytbwys. Tanlinellu’r ddau sylwedd o ddiddordeb.
  2. Ysgrifennu màs sylwedd sydd wedi’i roi o dan ei fformiwla.
  3. Cyfrifo cyfanswm masau fformiwla cymharol (Mr) pob sylwedd (yr un rwyt ti’n ei wybod a’r un rwyt ti’n ceisio ei ddarganfod). Ysgrifennu’r rhain o dan eu fformiwlâu.
  4. Cyfrifo: màs anhysbys = (màs hysbys ÷ cyfanswm Mr y sylwedd hysbys) × cyfanswm Mr y sylwedd anhysbys.

Enghraifft wedi’i chyfrifo

Question

Cyfrifa fàs yr haearn (Fe) gallwn ni ei echdynnu o 8 g o Fe2O3 yn yr adwaith â charbon.

Cam un2Fe2O3 + 3C →4Fe + 3CO2
Cam dau8 g? g
Cam tri2 × 160 = 3204 × 56 = 224
Cam pedwarmàs yr haearn sy’n ffurfio = (8 ÷ 320) × 224 = 5.6 g