Prif achosion tlodi

Visualising the distribution of poverty across the globe.Dosbarthiad tlodi ar hyd a lled y byd wedi’i ddarlunio. WORLD BANK, 2012; INTERNATIONAL BUSINESS TIME, 2012

Mae llawer o resymau pam mae rhai gwledydd yn wledydd LlEDd a pham mae pobl sy’n byw yno yn cael anhawster symud o dlodi absoliwt.

Hinsawdd

Mae gan lawer o wledydd LlEDd hinsawdd anodd iawn. Mae rhai’n cael cyfnodau hir o dywydd poeth iawn, sy’n gallu effeithio ar gnydau a difetha’r cynhaeaf. Weithiau bydd rhai o’r cnydau hyn yn cael eu hallforio. Os nad yw’r cnydau yn gallu cael eu cynaeafu, dydy’r wlad ddim yn gallu cael arian drwy fasnachu gyda gwledydd tramor.

Trychinebau naturiol

Mae trychinebau naturiol yn gallu cael effaith ddifrifol ar wledydd LlEDd. Er enghraifft, Bangladesh yw un o’r gwledydd mwyaf dwys ei phoblogaeth yn y byd, ond mae hefyd yn un o’r gwledydd mwyaf tlawd yn y byd. Mae’n dioddef llifogydd difrifol bob blwyddyn.

Yn Awst 2017, cafodd Bangladesh, yn ogystal â Nepal ac India, lifogydd dychrynllyd. Yn Bangladesh, roedd llifogydd dros un rhan o dair o’r wlad. O ganlyniad, mae afonydd wedi cael eu llygru ac mae dŵr yfed yn brin. Mae llawer o bobl Bangladesh yn byw mewn tlodi absoliwt, felly mae colli cnydau ac arian wedi achosi i’r cylch tlodi barhau.

Masnach annheg

Y diwydiant coffi yn Colombia
Y diwydiant coffi yn Colombia

Dydy rhai ffermwyr mewn gwledydd LlEDd ddim yn cael pris teg am y nwyddau maen nhw’n eu cynhyrchu, er enghraifft coffi. Os bydd rhywbeth yn digwydd i’r cnwd oherwydd tywydd gwael, bydd y gwerthwr yn dal i wneud elw, oherwydd gall y pris rydyn ni’n ei dalu am goffi gynyddu, ond fydd y ffermwr ddim yn gwneud elw. Mae’r ffermwyr yn derbyn cyfran fach o’r pris y mae’n cael ei werthu amdano yn y Deyrnas Unedig, oherwydd mae’r pris hefyd yn cynnwys costau cynaeafu, allforio, cludo ar longau a manwerthu.

Os yw cynnyrch yn cael ei labelu fel cynnyrch masnach deg, mae’n golygu bod y ffermwr yn cael pris tecach am y cnydau, ac mae premiwm Masnach Deg yn cael ei roi yn ôl i’r ffermydd a’r cymunedau i’w helpu i ddatblygu yn y dyfodol.

Dyled

Pan fydd gwledydd LlEDd yn cael benthyciadau mawr gan wledydd MEDd i ariannu projectau datblygu, er enghraifft, adeiladu ffyrdd ac ysgolion, mae’r llog yn aml allan o’u cyrraedd ac yn dal i godi. Mae’r dyledion mawr hyn yn atal gwledydd LlEDd rhag helpu eu pobl eu hunain.

Ar ddechrau 2013, roedd tua £2.34 biliwn yn ddyledus i’r Deyrnas Unedig gan 24 o wledydd, gyda llog o £825 miliwn. Er enghraifft, mae gan Sudan ddyled o £681 miliwn i’r Deyrnas Unedig, ac mae £508 miliwn ohono yn llog.

Rhyfel

Mae rhyfel yn cynyddu problemau dyledion gwledydd tlawd, er enghraifft, yn ystod y rhyfel rhwng Eritrea ac Ethiopia, rhwng 1998 a 2000, bu 70,000 o bobl farw. Gallai’r arian a oedd yn cael ei wario ar arfau fod wedi cael ei ddefnyddio i gynhyrchu bwyd. Os yw pobl sydd fel arfer yn gweithio fel ffermwyr yn ymladd rhyfeloedd, dydyn nhw ddim yn gallu tyfu a chynaeafu bwyd.

Llygredd

Mae rhywfaint o’r cymorth sydd wedi ei roi i wledydd LlEDd yn dal heb gyrraedd y bobl dlawd. Mewn rhai achosion mae wedi cael ei ddefnyddio i ariannu rhyfel.

Prinder addysg

Mewn gwledydd tlawd, sydd â phoblogaeth drwchus, mae llawer o blant sydd ddim yn cael llawer o addysg, os o gwbl. Yn ôl UNESCO, mae tua un o bob tri oedolyn yn Affrica Is-Sahara yn methu â darllen, ac mae 32 miliwn o blant oed ysgol gynradd sydd ddim yn mynd i’r ysgol.

Mae llawer o bobl sy’n credu mewn datblygu cynaliadwy yn dadlau mai dim ond addysg fydd yn galluogi pobl mewn gwledydd tlawd i helpu eu hunain i drechu tlodi.