Amodau y tu mewn i’n corff

Rhaid rheoli’r amodau y tu mewn i’n corff yn ofalus iawn, oherwydd bod metabolaeth yn gweithio o fewn ystod tymheredd a pH cul iawn.

curriculum-key-fact
Homeostasis ydy’r broses o gadw amgylchedd mewnol y corff yn gyson. Y system nerfol a’r hormonau sy’n gyfrifol am hyn.

Mae hormonau yn cludo negeseuon o gwmpas y corff, ond maent yn gweithio mewn ffordd wahanol iawn i’r ffurfiadau yn y system nerfol.

HormonauSystem nerfol
Math o negesCemegolTrydanol
Cludo ganGwaedNiwronau
Buanedd trosglwyddoArafCyflym

Negesydd cemegol yw hormon, ac mae’n cael ei gynhyrchu yn y chwarennau endocrin a’i gludo yn y gwaed i organ darged. Mae hormon o'r enw inswlin yn ymwneud â rheoleiddio siwgr (glwcos) yn y gwaed.

Rheoleiddio glwcos yn y gwaed

Mae celloedd angen glwcos ar gyfer resbiradaeth. Mae’n bwysig bod y crynodiad o glwcos yn y gwaed yn cael ei gynnal ar lefel gyson. Mae’r hormon inswlin yn brotein sy’n cael ei gynhyrchu yn y pancreas. Mae’n rheoli lefelau glwcos yn y gwaed.

Effaith inswlin

Glwcos iselGlwcos uchel
Effaith ar y pancreasDim inswlin yn cael ei ryddhau i’r gwaedInswlin yn cael ei ryddhau i’r gwaed
Effaith ar yr afu/iauDdim yn trawsnewid glwcos yn glycogenYn trawsnewid glwcos yn glycogen
Effaith ar lefel glwcos yn y gwaedYn cynydduYn gostwng

Mae’r diagram yn dangos sut mae hyn yn gweithio.

Gormod o glwcos. Pancreas yn gwneud inswlin, corffgelloedd yn amsugno glwcos, lleihau glwcos y gwaed. Lefelau normal, pancreas ddim yn gwneud inswlin, amsugno llai o glwcos, glwcos y gwaed yn gyson.