Astudiaeth achos – Happisburgh, Lloegr

Mae dau ddull gwrthgyferbyniol o reoli’r arfordir.

  • Cadw’r llinell – pan mae amddiffynfeydd arfordirol yn cael eu hadeiladu neu eu cynnal er mwyn amddiffyn morlin rhag effeithiau lefel y môr yn codi ac erydiad arfordirol/llifogydd. Yn aml iawn, mae cyfuniad o strategaethau peirianneg galed a meddal yn cael ei ddefnyddio. Mae hyn yn aml yn gostus, ond mae’n boblogaidd ymhlith y trigolion lleol.
  • Encilio’r llinell (adlinio rheoledig) – pan mae pobl yn symud o’r ardaloedd peryglus, mwyaf agored i niwed, lle nad oes dim i’w hamddiffyn rhag yr elfennau. Yn aml iawn, mae’r morlin yn cael ei erydu ymhellach i’r tir gan greu morfeydd heli. Mae hyn yn llai costus ond nid yw bob amser yn boblogaidd ymhlith y trigolion lleol.

Yn Happisburgh yn Norfolk, yn nwyrain Lloegr, y penderfyniad oedd cadw’r llinell.

Clogwyni wedi eu harydu yn Happisburgh, yn Norfolk. Mae’r morlin wedi cyrraedd adeiladau sydd bellach yn wag.
Mae Happisburgh yn enghraifft o forlin isel sydd wedi cael ei erydu’n gyflym iawn

Rhesymau dros reoli

Mae’r morlin yn erydu ar gyfartaledd o 2 fetr y flwyddyn. Mae nifer o resymau pam y mae’r arfordir yn Happisburgh yn erydu mor gyflym.

  • Y math o graig – mae’r clogwyn wedi ei wneud o glog-glai llai gwydn (o dywod a chlai) sy’n llithro pan mae’n wlyb.
  • Traethau sy’n naturiol gul – mae’r traethau hyn yn rhoi llai o amddiffyniad i’r arfordir gan nad ydyn nhw’n lleihau grym y tonnau.
  • Mae strwythurau sydd wedi eu gwneud gan ddyn - argorau – wedi cael eu gosod er mwyn atal drifft y glannau ac adeiladu’r traethau mewn rhai mannau. Mae hyn yn gwneud traethau sydd ddim yn cael eu hamddiffyn mewn mannau eraill hyd yn oed yn fwy cul, gan nad oes tywod newydd yn dod i lawr i gymryd lle’r tywod sy’n cael ei erydu gan y tonnau.
  • Tonnau pwerus – mae’r tonnau sydd yn Happisburgh yn teithio’n bell dros Fôr y Gogledd (felly mae ganddyn nhw gyrch hir) ac mae hyn yn golygu y byddan nhw’n cynyddu mewn egni.

Strategaethau rheoli sy’n cael eu defnyddio yn Happisburgh

Mae argorau’n amddiffyn y traeth rhag drifft y glannau. Mae arfogaeth greigiog yn atal erydiad clogwyni.
  • Mae Happisburgh yn cael ei amddiffyn gan argorau pren, gwrthgloddiau pren (sydd bellach wedi eu difrodi’n arw) ac arfogaeth greigiog.
  • Mae’r strategaeth ar gyfer rheoli’r arfordir yn Happisburgh wedi ceisio gwneud y traeth yn lletach drwy ddefnyddio argorau. Mae wal fôr yn cael ei defnyddio hefyd i amddiffyn yr arfordir.

Dadansoddiad cost a budd

Mae llawer o resymau cymdeithasol ac economaidd pam y mae llawer wedi ei wneud i amddiffyn rhai morlinau, er enghraifft Norfolk, a dim llawer wedi ei wneud i amddiffyn morlinau eraill. Mae dadansoddiad cost a budd yn ceisio canfod holl fanteision gwneud rhywbeth (y budd), yna cymharu’r budd â’r costau (y problemau) a allai godi o ganlyniad i’r syniad newydd. Mewn ardaloedd lle mae llawer o bobl mewn perygl, mae manteision neu fudd amddiffyn ardal yn aml yn fwy na chostau gwneud dim.

  • Rhesymau cymdeithasol - mae llawer o bobl sy’n byw ar hyd morlinau sy’n erydu’n credu bod rhaid gwneud rhywbeth er mwyn eu diogelu nhw a’u heiddo. Mae rhai pobl yn anghytuno â lleoliad amddiffynfeydd môr, yn enwedig os yw hynny’n golygu nad yw’r tir yn eu cymuned nhw’n cael ei amddiffyn.
  • Rhesymau economaidd - mae rhai amddiffynfeydd môr yn cael effaith negyddol ar dwristiaeth ac yn lleihau swm yr arian sy’n dod i mewn i’r ardal. Mae amddiffynfeydd môr yn gostus iawn, felly os yw nifer y bobl sy’n byw mewn ardal benodol yn isel (tir gwerth isel) yna mae’n bosibl y bydd llywodraethau a chynghorau’n dewis peidio â’i hamddiffyn.
  • Rhesymau amgylcheddol – mae rheoli morlinau yn bwysig, oherwydd mae’n helpu i gadw ac amddiffyn bywyd gwyllt a chynefinoedd naturiol rhag cael eu difrodi.