Hawliau dynol

Mae hawliau dynol yn gyfres o hawliau cyffredinol y mae gan bob bod dynol hawl iddyn nhw, beth bynnag fo’u hoedran, hil, crefydd neu rywedd.

Cyhoeddwyd y Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol yn 1948, ac mae'n nodi'r hawliau y dylai pob bod dynol fod â hawl iddyn nhw. Mae llawer o wledydd wedi derbyn y Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol. Fodd bynnag, lle nad ydyn nhw wedi eu derbyn, mae projectau fel Amnest Rhyngwladol yn gweithio i ymgyrchu dros y bobl hyn lle nad yw eu hawliau dynol yn cael eu parchu.

Dyma rai enghreifftiau o hawliau dynol:

  • yr hawl i fynd i’r ysgol
  • yr hawl i gael eich trin yn gyfartal gan y gyfraith
Sgrol o flaen clorian. Mae'r testun ar y sgrol yn dweud 'Universal Declaration of Human Rights'.

Cyfiawnder cymdeithasol

Mae cyfiawnder cymdeithasol yn cyfeirio at greu cymdeithas gyfartal lle mae pawb yn cael ei drin â thegwch a bod ganddo gyfle cyfartal. Mae'r Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol yn ymgais i greu cyfiawnder cymdeithasol.

Amcanion cyfiawnder cymdeithasol yw:

  • cau'r bwlch rhwng cyfleoedd teuluoedd cyfoethog a thlawd
  • creu cyfleoedd i bawb, waeth ble maen nhw’n byw, eu magwraeth neu faint o arian sydd ganddyn nhw

Enghraifft o gyfiawnder cymdeithasol

Enghraifft o rywun sydd wedi sefyll i fyny dros gyfiawnder cymdeithasol yw’r Iddewes Uniongred o America, Rachel Kohl Finegold. Roedd hi eisiau'r cyfle i fod yn rabbi, ond roedd Iddewon Uniongred yn erbyn y syniad o ordeinio menyw yn rabbi , oherwydd bod hynny’n groes i’w credoau traddodiadol, a’u cred mai rôl menyw yw aros gartref i fagu plant. Fodd bynnag, aeth Finegold ar gwrs pedair blynedd a chafodd ei hordeinio yn arweinydd ysbrydol Iddewig, sef Maharat. Erbyn hyn mae’n byw yn Montreal, a hi yw’r fenyw gyntaf yng Nghanada i wasanaethu fel aelod o’r glerigaeth ar gyfer synagog Uniongred. Mae’n ysgrifennu blogiau am bwysigrwydd Iddewon Uniongred yn cydnabod ac yn croesawu Iddewon o’r gymuned hoyw. Mae hefyd wedi ysgrifennu i gyfnodolyn Jewish Orthodox Feminist Alliance (JOFA).

quote
Y cwbl dw i eisiau ei wneud yw bod yn arweinydd – dyna pwy ydw i … wrth siarad â llawer o fenywod o genedlaethau hŷn na fi, rwy’n gweld eu bod wedi gorfod brwydro’n galed i gael agor y Torah neu ddysgu Gemara a chael grwpiau tefilla (gweddïo) i fenywod, ond wnaeth neb erioed ddweud na wrtha i … Mae llawer o fenywod yn swnio’n flin, ond does gennym ni ddim byd i fod yn flin amdano, ac mae’n bwysig ein bod ni’n sylweddoli hynny. Dydyn ni ddim yn ceisio gwneud datganiad drwy fod yn arweinwyr Iddewig, dim ond bod yr hyn ydyn ni.Rachel Kohl Finegold