Egluro hydrograffiau

Mae ffactorau amrywiol i’w hystyried wrth egluro hydrograff. Edrych ar yr enghreifftiau isod.

Math o ddalgylch afon

Mae dalgylchoedd mawr yn cael mwy o ddyodiad na dalgylchoedd llai, felly mae ganddyn nhw fwy o ddŵr ffo. Oherwydd bod y dalgylchoedd yn fwy mae’r oediad amser hefyd yn fwy gan fod dŵr yn gorfod teithio’n bellach i gyrraedd y brif afon.

Hydrograff yn cymharu dalgylchoedd afonydd bach a mawr.

Bydd dalgylch hirgul yn cynhyrchu llif brig llai ac oediad amser hirach na dalgylch mwy crwn. Mae dalgylchoedd sydd â dwysedd draeniad uchel (nifer o lednentydd) yn casglu dŵr glaw yn gyflymach, felly bydd yr oediad amser yn fyrrach.

Math o lethr

Gall llif fod yn gyflymach i lawr llethr serth, gan arwain at fraich esgynnol fwy serth ac oediad amser byrrach.

Hydrograff yn cymharu dyffrynnoedd ag ochrau serth a graddol.

Math o graig/pridd

Mae creigiau athraidd yn golygu ymdreiddiad cyflym ac ychydig o lif trostir, sy’n arwain at fraich esgynnol raddol.

Hydrograff yn cymharu mathau anathraidd ac athraidd o greigiau.

Bydd creigiau anathraidd yn arwain at gynnydd mewn llif trostir a braich esgynnol serth.

Mae ymdreiddiad fel arfer yn fwy ar bridd trwchus, er bod priddoedd llai mandyllog, er enghraifft clai, yn gweithredu fel haenau anathraidd.

Ffactorau eraill

Mae trefoli, oherwydd bod concrit a tharmac moel yn ffurfio arwynebau anathraidd, yn creu braich esgynnol serth ac yn gwneud yr oediad amser yn fyrrach.

Hydrograff yn cymharu tirweddau moel a thirweddau â choedwigoedd arnynt.

Mewn ardaloedd trefol bydd concrit, tarmac ac adeiladau yn sianelu dyodiad i gwteri a systemau draenio yn gyflym. Bydd y dŵr hwn yn cyrraedd y systemau carthffosydd ac afonydd yn gyflym, gan wneud yr oediad amser yn fyrrach.

Bydd coedwigoedd yn atal y dyodiad, gan greu braich esgynnol raddol a gwneud yr oediad amser yn hirach. Bydd llystyfiant yn atal dyodiad ac yn ei storio a’i amsugno, a drwy hynny’n atal y dŵr rhag symud yn gyflym i’r afon.