Profi am alcenau

Mae presenoldeb y bond dwbl C=C yn golygu bod alcenau yn gallu adweithio mewn mwy o ffyrdd nag alcanau. Mae hyn yn golygu y gallwn ni ddefnyddio prawf cemegol syml i ddweud y gwahaniaeth rhwng alcenau ac alcanau.

Hydoddiant bromin oren yw dŵr bromin. Mae’n troi’n ddi-liw wrth gael ei gymysgu gydag alcen. Mae alcenau’n gallu dadliwio dŵr bromin, ond dydy alcanau ddim. Mae’r sioe sleidiau’n dangos y broses hon.

Dau diwb profi o ddŵr bromin browngoch. Ychwanegu alcan at un, ac ychwanegu alcen at y llall.

Mae’r adwaith rhwng bromin ac alcenau’n enghraifft o fath o adwaith o’r enw adwaith adio. Mae’r bromin yn cael ei ddadliwio oherwydd bod cyfansoddyn deubromo di-liw yn ffurfio. Er enghraifft:

ethen + bromin → 1,2-deubromoethan

C2H4 + Br2 → C2H4Br2

CH2=CH2 + Br-Br → CH2BrCH2Br

Adweithiau adio eraill alcenau:

  • Gallwn ni ychwanegu hydrogen at fond dwbl C=C. Mae hyn yn ‘dirlenwi’ y moleciwl, a bydd yn troi alcen yn alcan. Er enghraifft: C2H4 + H2 → C2H6.
  • Os ydyn ni’n ychwanegu ager (H2O) at alcen, mae’n ffurfio alcohol. Er enghraifft: C2H4 + H2O → C2H5OH.