Bondio metelig ac adeiledd metelau

Metelau

Mae'r rhan fwyaf o fetelau’n hydrin – hynny yw, mae modd eu plygu a’u siapio nhw heb iddyn nhw dorri. Mae hyn am eu bod nhw wedi’u gwneud o haenau o ïonau sy’n gallu llithro dros ei gilydd pan mae’r metel yn cael ei blygu, ei forthwylio neu ei wasgu. Gan fod yr ïonau’n llithro dros ei gilydd, mae metelau’n hydwyth – hynny yw, mae modd eu tynnu nhw’n wifrau – sy’n eu gwneud nhw’n addas ar gyfer ceblau trydan.

Bondiau metelig

Mae metelau’n ffurfio adeileddau enfawr lle mae’r electronau ym mhlisg allanol yr atomau metel yn rhydd i symud. Y grym atyniad rhwng yr electronau rhydd (dadleoledig) hyn a’r ïonau metel positif sy’n gwneud y bond metelig. Mae bondiau metelig yn gryf, felly mae metelau’n gallu cynnal adeiledd rheolaidd ac fel arfer mae ganddyn nhw ymdoddbwyntiau a berwbwyntiau uchel.

Electronau dadleoledig yn symud yn rhydd ymysg arae o atomau metel wedi'u pecynnu'n dynn.

Mae metelau’n ddargludyddion da ar gyfer trydan a gwres. Mae hyn oherwydd bod yr electronau dadleoledig yn gallu symud drwy’r metel i gyd.

[Haen uwch yn unig]

Y mwyaf yw nifer yr electronau allanol yn y metel, yr uchaf yw ei ymdoddbwynt/berwbwynt. Mae hyn oherwydd bod mwy o wefr bositif ar yr ïon metel a nifer mwy o electronau wedi’u dadleoli, sy’n gwneud y bondio’n gryfach.

Diagram yn dangos po fwyaf yr electronau allanol sydd gan fetel, yr uchaf ydy’r toddbwynt/berwbwynt. Mae Sodiwm (Grŵp 1) ar y gwaelod ac mae Alwminiwm (Grŵp 3) ar y top.
Move on to Test
next