Tystiolaeth o’r gyfres adweithedd

Mewn cyfres adweithedd, mae’r elfen fwyaf adweithiol yn mynd ar y brig a’r elfen leiaf adweithiol ar y gwaelod. Mae metelau mwy adweithiol yn fwy tueddol o golli electronau a ffurfio ïonau positif.

Cyfres adweithedd metelau

Rhestr o elfennau o'r mwyaf adweithiol i'r lleiaf adweithiol: potasiwm, sodiwm, lithiwm, calsiwm, magnesiwm, alwminiwm, sinc, haearn, copr, arian ac aur.

Ffordd dda o gofio trefn cyfres adweithedd metelau yw drwy ddefnyddio llythyren gyntaf pob un i wneud brawddeg wirion. Er enghraifft: Pwy Sy’n Licio Coginio? Magi Ann Sy’n Hoffi Coginio Ag Afalau.

Drwy arsylwi sut mae’r elfennau hyn yn adweithio â dŵr, asidau ac ager, gallwn ni eu rhoi nhw yn y gyfres hon.

Mae’r tablau’n dangos sut mae’r elfennau’n adweithio â dŵr ac asidau gwanedig:

ElfenAdwaith â dŵr
PotasiwmFfyrnig
SodiwmCyflym iawn
LithiwmCyflym
CalsiwmArafach
ElfenAdwaith ag asidau gwanedig
CalsiwmCyflym iawn
MagnesiwmCyflym
SincArafach
HaearnArafach na sinc
CoprAraf iawn
ArianPrin ddim adwaith
AurDim adwaith

I weld pa mor adweithiol yw metel ag asid, rhaid edrych ar gyflymder y swigod hydrogen sy'n cael eu cynhyrchu. Po gyflymaf y ffisian, yna'r mwyaf adweithiol yw'r metel.

Mae hi’n gallu bod yn anodd rhoi alwminiwm yn y lle cywir yn y gyfres adweithedd yn ystod yr arbrofion hyn. Mae hyn oherwydd bod ei haen amddiffynnol o alwminiwm ocsid yn gwneud iddo ymddangos yn llai adweithiol nag ydyw mewn gwirionedd. Ar ôl tynnu’r haen hon, mae’r arsylwadau’n fwy dibynadwy.

Anfetelau yn y gyfres adweithedd

Mae’n ddefnyddiol rhoi carbon a hydrogen yn y gyfres adweithedd oherwydd gallwn ni ddefnyddio’r elfennau hyn i echdynnu metelau.

Dyma’r gyfres adweithedd yn cynnwys carbon a hydrogen:

Rhestr o elfennau o'r mwyaf adweithiol i'r lleiaf adweithiol: potasiwm, sodiwm, lithiwm, calsiwm, magnesiwm, alwminiwm, carbon, sinc, haearn, hydrogen, copr, arian ac aur.

Gallwn ni ddadleoli sinc a haearn o’u hocsidau gan ddefnyddio carbon, ond nid gan ddefnyddio hydrogen. Fodd bynnag, gallwn ni echdynnu copr gan ddefnyddio carbon neu hydrogen.