Profi am ïonau halid

Yr halogenau yw’r elfennau yn Grŵp 7 y tabl cyfnodol. Halogenau yw clorin, bromin ac ïodin. Rydyn ni’n galw ïonau’r halogenau yn ïonau halid, er enghraifft clorid, Cl.

Rydyn ni’n defnyddio hydoddiannau arian nitrad i adnabod ïonau halid mewn hydoddiannau. Rydyn ni’n asidio’r hydoddiant prawf â rhai diferion o asid nitrig gwanedig, ac yna’n ychwanegu rhai diferion o hydoddiant arian nitrad. Mae gwaddodion arian halid â gwahanol liwiau’n ffurfio, gan ddibynnu pa ïonau halid sy’n bresennol:

  • mae ïonau clorid yn rhoi gwaddod gwyn o arian clorid
  • mae ïonau bromid yn rhoi gwaddod hufen o arian bromid
  • mae ïonau ïodid yn rhoi gwaddod melyn o arian ïodid
3 thiwb profi wedi’u labelu A, B, C yn dangos y tri lliw gwahanol o waddod. Mae A yn wyn ar gyfer clorid, mae B yn lliw hufen ar gyfer bromid, ac mae C yn felyn ar gyfer iodid.Lliwiau gwaddodion arian halid

Er enghraifft:

arian nitrad + sodiwm bromid → sodiwm nitrad + arian bromid

AgNO3(dyfr) + NaBr(dyfr) → NaNO3(dyfr) + AgBr(s)

Mae'n rhaid dysgu'r hafaliadau ïonig ar gyfer yr adweithiau hyn. Ar gyfer yr enghraifft uchod:

Ag+(dyfr) + Br(dyfr) → AgBr(s)

Un ffordd o gofio’r lliwiau yw meddwl ‘llaeth, hufen, menyn’ (gwyn, hufen, melyn).

Rydyn ni’n ychwanegu’r asid nitrig yn gyntaf i gael gwared ag unrhyw ïonau carbonad allai fod yn bresennol – byddai’r rhain yn cynhyrchu gwaddod gwyn o arian carbonad, gan roi canlyniad cadarnhaol anghywir ar gyfer ïonau clorid.