Y canolrif

curriculum-key-fact
Os wyt ti’n gosod set o rifau mewn trefn, y canolrif ydy’r rhif canol. Os oes dau rif canol, y canolrif ydy cymedr y ddau rif hynny.

Canfod y canolrif

Question

Canfydda ganolrif y ddwy set ganlynol o rifau:

a) {2},~{4},~{7},~{1},~{9},~{3},~{11}

b) {4},~{1},~{3},~{10},~{6},~{9}

a) Gosoda’r rhifau mewn trefn: {1},~{2},~{3},~{4},~{7},~{9},~{11}. Y rhif canol ydy {4}. Felly, y canolrif ydy {4}.

b) Gosoda’r rhifau mewn trefn: {1},~{3},~{4},~{6},~{9},~{10}. Mae dau rif canol ({4} a {6}), felly rhaid canfod cymedr y ddau rif hyn. Y canolrif felly ydy: ({4} + {6})\div{2} = {5}.

Yn gyffredinol

Dychmyga fod {n} o rifau wedi eu hysgrifennu mewn trefn.

Os ydy {n} yn odrif, y canolrif fydd yr ({\frac{(n+1)}{2}})^{fed} rhif.

Os ydy {n} yn eilrif, y canolrif fydd cymedr yr {(\frac{n}{2})}^{fed} rhif a’r {(\frac{n}{2+1})}^{fed} rhif.

Os oes {3} rhif, y canolrif fydd yr ({3} + {1})\div{2} =~{2il}~rif.

Os oes {4} rhif, y canolrif fydd cymedr y {(\frac{4}{2})}^{fed} a’r {(\frac{4}{{2}+{1}})}^{fed}~rhif~=~Cymedr~yr~ail~ar~trydydd~rhif.

Enghraifft

Question

Mae Rhiannon yn cofnodi nifer y goliau a sgoriwyd gan ei thîm pump-bob-ochr yn eu {20} gêm gyntaf.

Dangosir y canlyniadau'n y tabl amlder isod:

Nifer y goliauAmlder
{0} {7}
{1} {6}
{2} {5}
{3} {0}
{4} {2}
{5} {0}

Beth ydy nifer canolrifol y goliau a sgoriwyd?

Chwaraewyd {20} gêm, felly'r canolrif fydd cymedr y {10}^{fed} a’r {11}^{eg} gwerth.

Mewn {7} gêm sgoriwyd {0} gôl, ac mewn {5} gêm sgoriwyd {1} gôl.

Mae’r {10}^{fed} a’r {11}^{eg} gwerth yn gorwedd yn y categori ‘ {1} gôl’.

Felly, nifer canolrifol y goliau ydy {1}.