Y Torah

Mae’r Torah yn destun pwysig iawn ac mae’n cyfeirio at bum llyfr cyntaf Moses (Genesis, Exodus, Lefiticus, Numeri a Deuteronomium).

Y Torah, sy’n cynnwys y Deddfau, yw rhan gyntaf y Tenakh. Y Torah yw sail yr holl ddysgeidiaethau Iddewig ac mae’n rhoi arweiniad ar sut i fyw bywyd Iddewig da.

Sut mae gwahanol draddodiadau Iddewig yn ystyried y Torah

I Iddewon, y Torah yw’r man cychwyn bob amser pan fydd cwestiwn neu broblem yn codi. Mae’r ffordd mae’r Torah yn cael ei ystyried yn amrywio gan ddibynnu i ba draddodiad Iddewig mae rhywun yn perthyn.

Mae Iddewon Uniongred yn ystyried y Torah fel y datguddiad canolog gan Dduw a gafodd ei roi i Moses ar Fynydd Sinai yn ei ffurf derfynol. Maen nhw’n credu ei fod yr un mor berthnasol i fywyd heddiw ag yr oedd y diwrnod y cafodd ei roi i Moses.

Maen nhw’n ceisio cadw’r gorchmynion sy’n cael eu nodi yn y Torah, ac yn rhoi sylw i’r holl fanylion. Fyddai Iddewon Uniongred ddim yn ceisio newid y gorchmynion i’w gwneud nhw’n addas ar gyfer bywyd modern. Fydden nhw ddim yn dadlau chwaith eu bod nhw’n amherthnasol heddiw.

Mae Iddewon Diwygiedig hefyd yn credu bod y Torah wedi’i seilio yn y bôn ar y datguddiad canolog gan Dduw, ond dydyn nhw ddim yn credu bod y Torah wedi cael ei roi i Moses ar Fynydd Sinai yn ei ffurf derfynol. Yn lle hynny, maen nhw’n meddwl ei fod wedi cael ei ysgrifennu gan bobl dros nifer o flynyddoedd, ar sail eu profiadau gyda Duw a bodau dynol eraill. Gan mai pobl sydd wedi llunio'r Torah a’i addasu wrth i amgylchiadau newid, mae’n bosibl bod anghysonderau ynddo, a bod rhai rhannau ohono’n gwrth-ddweud ei gilydd.