Elfennau, cyfansoddion a chymysgeddau

Elfen

  • Sylwedd pur sydd wedi’i restru yn y tabl cyfnodol ac yn cynnwys un math o atom yn unig.
  • Mae dros 100 o elfennau.
  • Metelau yw’r rhan fwyaf, mae rhai’n feteloidau neu led-fetelau, ac mae’r gweddill yn anfetelau.

Cyfansoddyn

  • Sylwedd pur sydd wedi’i wneud o fwy nag un math o elfen wedi bondio’n gemegol â’i gilydd.
  • Mae elfennau’n bondio mewn cymarebau penodol, felly gallwn ni eu cynrychioli nhw â fformiwla gemegol. Er enghraifft, mae gan sodiwm clorid yr un nifer o ïonau sodiwm ac ïonau clorid, felly ei fformiwla yw NaCl, ond mae dŵr bob amser yn cynnwys dwywaith cymaint o atomau hydrogen ag atomau ocsigen, felly ei fformiwla yw H2O.

Cymysgedd

  • Sylwedd amhur sydd wedi’i wneud o wahanol elfennau neu gyfansoddion wedi eu cymysgu â’i gilydd ond sydd heb eu huno yn gemegol.
  • Fel arfer, gallwn ni ddefnyddio technegau ffisegol, fel hidlo a distyllu, i wahanu cymysgeddau.
  • Mae aer yn gymysgedd sy’n cynnwys yr elfennau nitrogen, ocsigen ac argon, a hefyd y cyfansoddyn carbon deuocsid.