Cydbwyso’r hafaliad

Mae hafaliad fel clorian bwyso – dylai’r ddwy ochr bob amser fod mewn cydbwysedd perffaith. I ddatrys yr hafaliad mae angen canfod gwerth y rhifau coll a gwneud yr un gweithrediad ar y ddwy ochr.

Enghraifft 1

Dychmyga dy fod yn ceisio canfod faint o losin sydd yn y bag hwn.

Diagram o glorian

O dynnu tair losinen o’r ddwy ochr, mae’r glorian yn dal yn gytbwys.

Diagram o glorian

Galli di weld nawr fod un bag yn gywerth â dwy losinen, neu, o’i ysgrifennu’n algebraidd:

{x} + {3} = {5}

Tynna {3} o’r ddwy ochr, i gael:

{x} = {2}

Enghraifft 2

Yn yr achos hwn, mae dau fag o losin yn gywerth â chwe losinen:

Diagram o glorian

I ganfod beth sy’n gywerth ag un bag, rhanna’r ddwy ochr yn ei hanner:

Diagram o glorian

O’i ysgrifennu’n algebraidd:

{2x} = {6}

Rhanna’r ddwy ochr â {2}, i gael:

{x} = {3}

Question

Datrysa’r hafaliadau:

a) {a} - {3} = {4}

b) {5b} = {35}

a) Mae angen adio {3} at y ddwy ochr. Felly, {a} = {7}.

b) Mae angen rhannu’r ddwy ochr â {5}. Felly, {b} = {7}.

Gwirio dy atebion

curriculum-key-fact
Wrth ddatrys hafaliadau algebraidd, gwiria dy atebion bob tro.

Er enghraifft, os wyt ti’n meddwl mai’r ateb i’r hafaliad {x} + {5} = {12} ydy {x} = {7}, wedyn, i’w wirio, rho {7} yn lle’r {x}.

Mae {7} + {5} yn hafal i {12}, felly mae dy ateb yn gywir.