Y gosb eithaf

Y gosb eithaf yw pan mae llywodraeth yn caniatáu lladd person fel cosb am y troseddau mae wedi'u cyflawni.

Dydy'r gosb eithaf ddim yn gyfreithlon yn y Deyrnas Unedig, ond mae'n dal i fod yn gyfreithlon mewn traean o wledydd y byd, er nad yw pob un o'r gwledydd hyn yn dal i wneud hyn. Mae rhai gwledydd, fel China, yn defnyddio'r gosb eithaf ar raddfa enfawr.

Mae barn Cristnogion am y gosb eithaf yn amrywio gan ddibynnu sut maen nhw'n dehongli rhai o ddysgeidiaethau'r Beibl.

Dadleuon Cristnogol o blaid y gosb eithaf

Mae rhai Cristnogion yn dadlau bod y gosb eithaf yn helpu i gynnal trefn a gwarchodaeth mewn cymdeithas. Bydden nhw'n dweud hyn oherwydd:

  • Mae'r Beibl yn pennu'r gosb eithaf ar gyfer rhai troseddau, felly mae'n rhaid bod hynny'n dderbyniol i Dduw. Mae hyn yn aml yn cael ei weld fel dial.
  • Dydy Eglwys Loegr ddim wedi dirymu'r datganiad yn Erthygl 37 eu Tri Deg Naw Erthygl sy'n dweud: Caiff Deddfau'r Deyrnas gosbi dynion Cristnogol â marwolaeth am droseddau erchyll a difrifol.
  • Roedd Sant Thomas Aquinas yn dadlau bod heddwch mewn cymdeithas yn bwysicach na diwygio'r pechadur. Mae'n adlewyrchu dysgeidiaeth yr Eglwys Gatholig, sef bod amddiffyn y gymdeithas gyfan yn bwysicach na'r unigolyn.

Mae rhai Cristnogion sy'n credu'r ddysgeidiaeth yn llythrennol yn cytuno â'r gosb eithaf oherwydd:

  • mae'r Hen Destament yn dysgu ‘llygad am lygad’ sy'n awgrymu, os yw rhywun yn cymryd bywyd, y dylid cymryd ei fywyd oddi arno
  • mae'r Beibl yn sôn am 36 trosedd dihenydd
  • mae rhai'n credu ei fod yn dangos pa mor ddifrifol yw'r gorchymyn ‘na ladd’ ac os yw llofrudd wedi cymryd bywyd, dylai yntau gael ei ladd fel cosb

Y safbwynt Catholig

Yn draddodiadol, roedd Catholigion o blaid y gosb eithaf, er eu bod yn dweud bod angen cadarnhad 100% o bwy yw'r troseddwr cyn i'r gosb eithaf fod yn dderbyniol er mwyn amddiffyn y gymdeithas. Ond yn ddiweddar, mae wedi dod yn bwnc sy'n hollti barn yn yr Eglwys.

Heddiw, dydy'r Eglwys Gatholig ddim yn cytuno â'r gosb eithaf, gan fod hynny'n mynd yn groes i'r gorchymyn "na ladd" (Exodus 20:13). Hefyd, mae Catholigion yn credu bod bywyd yn rhodd gan Dduw, felly mai dim ond Duw sydd â'r gallu i gymryd bywyd.

quote
Heddiw, yn wir, o ganlyniad i'r posibiliadau sydd gan y wladwriaeth i atal troseddu yn effeithiol, drwy atal rhywun sydd wedi troseddu rhag gwneud niwed - heb gymryd oddi arno bob posibilrwydd o wneud iawn - mae'r achosion lle mae'n gwbl angenrheidiol i ddienyddio'r troseddwr yn brin, os ydynt yn bod o gwbl.Y Pab John Paul II, Efengyl Bywyd

Dadleuon Cristnogol yn erbyn y gosb eithaf

Byddai rhai Cristnogion yn dadlau nad yw hi byth yn bosibl i gyfiawnhau'r gosb eithaf. Bydden nhw'n dweud hyn oherwydd:

  • Maen nhw'n credu bod Iesu Grist wedi dod i'r Ddaear i ddiwygio pechaduriaid, fel y ddynes gafodd ei dal mewn godineb yn Ioan 8:1-11.
  • Newidiodd Iesu ddysgeidiaeth yr Hen Destament am ddial yn Mathew 5:38-39 pan ddywedodd: Clywsoch fel y dywedwyd, ‘Llygad am lygad, a dant am ddant.’ Ond rwyf fi'n dweud wrthych: peidiwch â gwrthsefyll y sawl sy'n gwneud drwg i chwi. Os bydd rhywun yn dy daro ar dy foch dde, tro'r llall ato hefyd.
  • Mae Cristnogion yn credu bod bywyd yn sanctaidd ac yn eiddo i Dduw, ac felly mai dim ond Duw sydd â'r pŵer i gymryd bywyd. Yn Rhufeiniaid 12:17-19 mae'n dweud: Peidiwch â thalu drwg am ddrwg i neb. Bydded eich amcanion yn anrhydeddus yng ngolwg pawb... Peidiwch â mynnu dial, gyfeillion annwyl, ond rhowch ei gyfle i'r digofaint dwyfol, fel y mae'n ysgrifenedig: ‘Myfi piau dial, myfi a dalaf yn ôl,’ medd yr Arglwydd.
  • Mae Cristnogion yn credu mai dim ond Duw ddylai ddiweddu bywyd.
  • Un o'r Deg Gorchymyn yw ‘Na ladd’.
  • Mae llawer o enghreifftiau o faddeuant yn y Beibl, a dysgodd Iesu ei bod hi'n bwysig maddau.
  • Mae'n well gan lawer o Gristnogion ddiwygio na dienyddio, oherwydd mae'n rhoi'r cyfle i newid.
quote
O Dad, maddau iddynt, oherwydd ni wyddant beth y maent yn ei wneudLuc 23:34

Safbwynt y Crynwyr

Mae'r Crynwyr yn enghraifft o enwad Cristnogol sy'n gwrthwynebu'r gosb eithaf yn llwyr. Maen nhw wedi ymgyrchu yn ei herbyn ac yn credu y dylid parchu pob bywyd. Mae'r Crynwyr yn credu y dylid defnyddio cosbau i ddiwygio pobl.

curriculum-key-fact
Roedd Martin Luther King Jr yn erbyn defnyddio'r gosb eithaf.
Question

Disgrifia’r safbwyntiau Cristnogol am y gosb eithaf.

Mae'r rhan fwyaf o Gristnogion yn credu bod y gosb eithaf yn beth drwg. Y prif reswm dros hyn yw eu bod nhw'n credu'n gryf bod bywyd yn sanctaidd. Dyma'r syniad fod pob bywyd dynol wedi'i greu gan Dduw ac felly yn gysegredig.

Mae Cristnogion hefyd yn credu, gan mai Duw sydd wedi creu bywyd, mai dim ond Duw ddylai fod â'r gallu a'r pŵer i'w gymryd i ffwrdd, a bod ymyrryd â hyn yn beth drwg. Mae un o'r Deg Gorchymyn yn dweud wrth Gristnogion am beidio â lladd, felly byddai hyn yn rheswm arall pam maen nhw'n meddwl bod y gosb eithaf yn beth drwg.

Hefyd, efallai bydd rhai pobl yn defnyddio'r ddadl bod pobl ddieuog wedi cael y gosb eithaf a'u henwau wedi'u clirio flynyddoedd yn ddiweddarach pan oedd hi'n rhy hwyr. Os yw camgymeriadau wedi digwydd o'r blaen, gallan nhw ddigwydd eto. Bydd rhai Cristnogion sy'n llythrenolwyr yn cytuno â'r gosb eithaf, am fod enghreifftiau o bobl yn cael y gosb eithaf yn yr Hen Destament, sy'n dysgu 'llygad am lygad’.