Gwneud pobl yn llai agored i niwed – llosgfynyddoedd byw

Mae’n anodd iawn rhagfynegi echdoriadau folcanig, ond gall gwyddonwyr fonitro llosgfynyddoedd a cheisio rhoi brasamcan pryd maen nhw’n debygol o echdorri. Mae gwyddonwyr yn defnyddio technegau amrywiol i wneud hyn, er enghraifft:

  • seismomedrau – sy’n cael eu defnyddio i fesur daeargrynfeydd sy’n digwydd yn agos at echdoriad
  • mesuryddion gogwydd a lloerenni systemau lleoli byd-eang (GPS) – mae’r dyfeisiau hyn yn monitro unrhyw newidiadau yn y dirwedd, ee mae llosgfynyddoedd yn tueddu i ymchwyddo yn agos at echdoriad
  • delweddu thermol – mae hyn yn caniatáu i gamera fonitro ffynonellau gwres yn y gramen neu’r llosgfynydd a gallai helpu i ragfynegi echdoriad
  • delweddau camera isgoch – gallai’r delweddau hyn ddangos y siambr magma ac unrhyw nwyon poeth, ager neu lafa sy’n crynhoi
  • monitro nwyon sy’n dianc o losgfynydd gan ddefnyddio robotau sy’n cael eu galw’n gorynod – yn aml iawn mae mwy o sylffwr deuocsid yn cael ei ryddhau yn agos at echdoriad wrth i’r magma ddod yn nes at yr wyneb
  • mesur tymheredd – mae llosgfynyddoedd yn mynd yn fwy poeth pan mae magma’n dechrau codi drwy’r brif agorfa
  • edrych ar echdoriadau blaenorol – gall gwyddonwyr weld patrymau gweithgarwch
curriculum-key-fact
Mae mapio peryglon yn ffordd o amlygu ardaloedd sy’n wynebu’r peryglon sy’n gysylltiedig â daeargrynfeydd ac echdoriadau folcanig. Mae’n bosibl eu defnyddio i gyfyngu ar ddatblygiad ac i wneud pobl yn ymwybodol o beryglon byw mewn ardaloedd penodol.

Mapio peryglon

Mae cynllunio ardaloedd ymgilio a symud y bobl sy’n wynebu’r risg fwyaf o beryglon tectonig yn hanfodol er mwyn gwneud cymunedau yn llai agored i niwed. Mae mapio peryglon yn caniatáu i ardaloedd lleol gyfyngu mynediad i’r parthau perygl ac yn sicrhau nad yw adeiladau’n cael eu codi ger peryglon posibl. Mae’n bosibl creu ardaloedd dan waharddiad hefyd – ardaloedd nad oes neb yn cael mynd iddyn nhw cyn, yn ystod nac ar ôl digwyddiad.

Map peryglon ar gyfer yr ardal o amgylch Mynydd Vesuvius yn yr EidalMae map peryglon yn helpu pobl i ddeall yn sydyn lle mae’r parthau perygl a’r ardaloedd diogel os bydd echdoriad
Move on to Test
next