Gwneud pobl yn llai agored i niwed – daeargrynfeydd

Rhagfynegi

Er mwyn rhagfynegi daeargrynfeydd mae teclyn o’r enw seismomedr yn cael ei ddefnyddio i fonitro daeargrydiau. Mae arbenigwyr yn gwybod ble mae daeargrynfeydd yn debygol o ddigwydd, ond mae’n anodd rhagfynegi pryd y byddant yn digwydd. Nid yw hyd yn oed edrych ar yr amser rhwng daeargrynfeydd fel pe bai’n gweithio. Ar ffawt San Andreas yn ardal California, UDA, mae gwyddonwyr hyddysg iawn ym maes rhagfynegi daeargrynfeydd yn defnyddio’r cyfarpar technegol mwyaf datblygedig – ond maen nhw hyd yn oed yn methu â dweud â sicrwydd pryd neu ble y bydd daeargryn yn digwydd.

Amddiffyn

Mae llawer o ardaloedd sy’n tueddu i brofi peryglon daeargrynfeydd bellach yn defnyddio codau adeiladu. Rhaid i unrhyw adeilad newydd, neu addasiad i adeilad sy’n bodoli’n barod, gael ei adeiladu yn unol â chanllawiau llym a fydd yn amddiffyn pobl rhag peryglon daeargrynfeydd yn y dyfodol. Mae amddiffyn yn golygu codi adeiladau gan sicrhau eu bod yn ddiogel i bobl fyw ynddynt ac na fyddant yn dymchwel. Dyma rai enghreifftiau o welliannau i adeiladau.

  • Sioc laddwyr rwber yn y sylfeini i amsugno’r daeargrydiau.
  • Fframiau dur sy’n gallu siglo pan mae’r ddaear yn symud.
  • Mannau agored y tu allan i’r adeiladau lle gall pobl ymgynnull wrth ymgilio.
  • Mae dulliau cost isel, fel ôl-osod rhwyll wifrog, yn cael eu defnyddio mewn ardaloedd gwledig a gwledydd sy’n datblygu. Mae’r rhain yn fforddiadwy ac yn briodol i’r adnoddau a’r bobl sy’n byw yno.
  • Toeau ysgafn a gwydr diogelwch wedi’i gynllunio er mwyn lleihau difrod a niwed.
Enghraifft o adeilad sy’n gallu gwrthsefyll daeargryn.Mae gan floc tŵr sy’n gallu gwrthsefyll daeargryn fframiau dur sy’n gallu siglo, sioc laddwyr rwber yn y sylfeini, a mannau agored y tu allan i bobl gael ymgynnull

Paratoi

Mae ysbytai, gwasanaethau brys a thrigolion yn ymarfer ar gyfer daeargryn mewn gwledydd sy’n tueddu i gael daeargrynfeydd. Maen nhw’n cael ymarferion ym mhob adeilad cyhoeddus fel bod pobl yn gwybod beth i’w wneud os bydd daeargryn. Mae hyn yn helpu i leihau’r effaith ac yn cynyddu siawns pobl o oroesi.

Ymatebion

Ymatebion yw’r ffordd y mae gwledydd yn ymateb i ddaeargryn. Maen nhw’n cael eu categoreiddio fel a ganlyn.

  • Ymateb tymor byr neu ar unwaith – yn yr oriau, diwrnodau ac wythnosau yn syth ar ôl trychineb. Mae ymateb o’r fath yn cynnwys ymdrechion chwilio ac achub yn bennaf, a helpu pobl sydd wedi cael eu hanafu.
  • Ymateb hirdymor – yn parhau am fisoedd a blynyddoedd ar ôl trychineb a gall gynnwys ailadeiladu tai, ysgolion, ysbytai ac ati sydd wedi cael eu difrodi neu eu dinistrio. Mae rhoi hwb i’r economi leol hefyd yn cael ei ystyried yn ymateb hirdymor.