Adolygu drama

Y beirniad theatr Kenneth Tynan gyda'r actor Laurence Olivier, 1975
Y beirniad theatr Kenneth Tynan gyda'r actor Laurence Olivier, 1975

Ystyr gwerthuso ydy mesur gwerth rhywbeth. Mae’n galw am farn a dadansoddiad ystyrlon. Er mwyn gwerthuso drama a theatr rhaid i ti allu gweld beth oedd yn llwyddiannus a beth oedd yn aflwyddiannus ar y llwyfan. Yna bydd angen nodi’r holl elfennau sy’n cyfrannu at effaith y cynhyrchiad. Efallai dy fod yn ysgrifennu am theatr er mwyn gwerthuso dy waith dy hun neu waith pobl eraill mewn cynhyrchiad rwyt ti wedi ei weld. Y gair am gofnod ysgrifenedig o gryfderau a gwendidau sioe ydy adolygiad.

Os byddi di’n ysgrifennu am gynhyrchiad byw yn y theatr neu’n cyflwyno adolygiad, mae angen i ti ddeall beth mae hyn yn ei olygu. Mynegi barn ydy hyn a’i swyddogaeth ydy dweud wrth bobl eraill pa mor dda (neu wael) ydy’r cynhyrchiad.

Mae gan bobl chwaeth wahanol felly rhaid cyfiawnhau dy farn bob amser. Mae hyn yn golygu cefnogi pob pwynt gydag enghraifft glir. Rhaid i ti ddweud pam roeddet ti’n hoffi neu ddim yn hoffi agwedd benodol ar y gwaith. Os byddi di’n rhoi dy farn yn unig heb ei chyfiawnhau, fydd pobl eraill ddim yn ymddiried yn dy adolygiad.

Mae hefyd angen gwybodaeth drylwyr o elfennau drama, cyfrwng drama a strategaethau ymchwiliol er mwyn i ti allu nodi sut maen nhw’n cael eu defnyddio yn y gwaith rwyt ti’n ysgrifennu amdano. Un o’r beirniaid theatr enwocaf yn yr 20fed ganrif oedd Kenneth Tynan. Roedd yn adnabyddus am fod yn ddi-flewyn-ar-dafod gydag arddull ysgrifennu gafaelgar iawn.

quote
Beirniad ydy dyn sy’n gwybod y ffordd ond sy’n methu gyrru’r car.Kenneth Tynan

Dydy hyd yn oed adolygwyr theatr proffesiynol (sy’n cael eu galw’n feirniaid theatr) ddim yn ysgrifennu adolygiad sy’n gwbl negyddol yn aml. Pe bydden nhw’n lladd ar gynhyrchiad heb dystiolaeth eu bod wedi chwilio am unrhyw beth cadarnhaol, byddai’r darllenydd yn llai tebygol o’u credu. Fyddai dim awdurdod gan eu hadolygiad.

Ceisia osgoi ymadroddion fel ‘Roeddwn i’n meddwl ei fod yn ofnadwy’ neu ‘Roedd e’n ddiflas’. Nid yn unig y byddi di’n swnio’n anneallus, ond byddi di hefyd yn swnio’n drahaus. Cofia dy fod yn ysgrifennu am waith pobl broffesiynol sydd yn ôl pob tebyg â llawer mwy o brofiad a dealltwriaeth o’r theatr nag sydd gen ti.