Y Sudetenland 1938

Map yn dangos rhaniad Gweriniaeth TsiecMap yn dangos rhaniad Tsiecoslofacia

Trodd Hitler ei sylw at Tsiecoslofacia ar ôl ei fuddugoliaeth gyda’r Anschluss. Roedd arno eisiau datgymalu’r wlad ddemocrataidd hon drwy ba bynnag fodd fyddai’n gweithio. Roedd Tsiecoslofacia’n aelod o Gynghrair y Cenhedloedd ac wedi cynghreirio â Ffrainc a’r Undeb Sofietaidd. Fodd bynnag, roedd lleiafrifoedd mawr o fewn Tsiecoslofacia. Roedd hynny’n cynnwys 3 miliwn o Almaenwyr yn yr ardal a adwaenid fel y Sudetenland.

Digwyddiadau allweddol

Yn gynnar yn 1938, mae arweinydd yr Almaenwyr yn y Sudetenland, Konrad Henlein, yn cwyno bod Almaenwyr Sudeten yn cael eu cam-drin gan Tsieciaid.

30 Mai 1938 – Hitler yn cyhoeddi cynlluniau i ddinistrio Tsiecoslofacia erbyn 1 Hydref.

12 Medi 1938 – Hitler yn gwneud araith yn ymosod ar Tsiecoslofacia.

15 Medi 1938 – Neville Chamberlain, Prif Weinidog Prydain, yn hedfan i weld Hitler yn y Berghof ac yn cytuno y dylai Tsiecoslofacia roi pob ardal oedd yn cynnwys 50 y cant o Almaenwyr Sudeten i’r Almaen. Prydain a Ffrainc yn perswadio Tsiecoslofacia i gytuno.

22 Medi 1938 – Chamberlain yn llwyddo i berswadio Edvard Beneš, Arlywydd Tsiecoslofacia, i dderbyn gofynion yr Almaen. Chamberlain yn cyfarfod â Hitler yn Bad Godesberg yn llawn hyder bod yr argyfwng ar ben. Ond roedd Hitler wedi newid ei feddwl ac eisiau’r Sudetenland erbyn 1 Hydref. Y trafodaethau’n methu ac roedd gwir ofn rhyfel yn Ewrop bellach. Chamberlain yn perswadio Mussolini, unben yr Eidal, i drefnu cynhadledd yn Munich i drafod cwestiwn y Sudetenland.

29-30 Medi 1938 – Prydain, Ffrainc, yr Almaen a’r Eidal yn cyfarfod yn Munich. Yn dyngedfennol, nid oedd Tsiecoslofacia a’r Undeb Sofietaidd yn bresennol. Cytunodd y pedair gwlad i’r Almaen feddiannu’r Sudetenland rhwng 1 a 10 Hydref. Lluoedd yr Almaen yn meddiannu’r Sudetenland.

Dinistr terfynol Tsiecoslofacia - 1939

Dim ond yr Almaenwyr yn y Sudetenland oedd yn destun cytundeb Munich. Nid oedd yn dweud dim am yr agos at 2 filiwn o Almaenwyr oedd yn byw yn Bohemia a Moravia. Symudodd Hitler nawr i ddod â hwythau dan reolaeth yr Almaen.

Gan ddefnyddio’r un tactegau ag o’r blaen, honnodd fod Almaenwyr yn cael eu trin yn annheg. Hawliodd fod llywodraeth Tsiecoslofacia wedi colli rheolaeth ac y dylid anfon byddin yr Almaen i mewn i adfer trefn.

Gwahoddodd Hitler yr Arlywydd Hacha i Berlin ar 14 Mawrth 1939 a’i gadw’n aros tan 01:15 tra roedd Hitler yn gorffen gwylio ffilm. Mynnodd Hitler bod Hacha yn cytuno i hollti Tsiecoslofacia o fewn ychydig oriau. Am 04:00, ildiodd yr Arlywydd Hacha i ofynion Hitler a gorymdeithiodd lluoedd yr Almaen i mewn i Prague ar 15 March 1939. Goresgyniad oedd hyn, a dim byd arall.

Ehangodd yr Almaen gan ennill adnoddau gwerthfawr gan fod Tsiecoslofacia’n gyfoethog mewn glo ac yn berchen ar ffatri arfau enfawr Skoda.