Cerddoriaeth jazz

Cynnwys y wers hon

  • Un fideo yn edrych ar gerddoriaeth jazz
  • Un cwis i brofi dy hun

Lesson content

  • One video looking at jazz music
  • One quiz to test yourself

Esblygiad jazz

Daeth jazz i'r amlwg fel arddull cerddorol newydd ddechrau'r 20ᶠᵉᵈ ganrif yng nghymunedau Affricanaidd-Americanaidd New Orleans. Mae jazz yn gyfuniad o gerddoriaeth Affricanaidd ac Ewropeaidd ac mae’n deillio o gerddoriaeth blues a ragtime.

Un o brif nodweddion jazz yw byrfyfyrio. Dydy chwarae byrfyfyr ddim yn seiliedig ar sgôr ysgrifenedig. Mae’n cael ei greu yn y fan â’r lle, ond yn aml yn cynnwys elfen o baratoi a chynllunio ymlaen llaw.

Er mwyn byrfyfyrio, mae’n rhaid i gerddorion wneud y canlynol:

  • archwilio ac arbrofi’n greadigol gyda sain
  • mynegi eu hunain
  • gwrando’n ofalus arnyn nhw eu hunain a’r bobl sy’n creu’r gerddoriaeth gyda nhw
  • ymateb i rannau byrfyfyr y bobl sy’n perfformio gyda nhw

Mae hyn i gyd yn cael ei wneud yn y fan a’r lle, sy’n golygu bod rhaid i’r cerddorion ymateb i’r hyn sy’n digwydd o’u cwmpas ar unwaith.

Arddulliau jazz

  • Jazz traddodiadol, New Orleans neu Dixieland - arddull sy’n deillio o’r gerddoriaeth oedd yn cael ei chwarae yn New Orleans ddechrau’r 20ᶠᵉᵈ ganrif
  • Bebop - arddull o'r 1940au sydd â thempo cyflym, harmonïau cymhleth a llawer o fyrfyfyrio
  • Jazz cŵl - arddull mwy hamddenol o ddiwedd y 1940au
  • Jazz Lladin - jazz sy’n cynnwys rhythmau o gerddoriaeth America Ladin
  • Jazz cyfunol (fusion) - arddull o ddiwedd y 1960au sy’n cymysgu jazz gyda blues, ffync, roc ac arddulliau eraill

Er bod sawl math o gerddoriaeth jazz wedi datblygu yn ystod yr 20ᶠᵉᵈ ganrif, roedd llawer o gerddorion jazz enwog yn pontio’r gwahanol arddulliau. Ymhlith y cerddorion enwog y dylet ti wrando arnyn nhw mae Louis Armstrong, The Charlie Parker Quintet a Thelonious Monk.

Mae rhai nodau sy’n cael eu defnyddio mewn cerddoriaeth jazz yn cael eu gostwng hanner tôn. Trydydd, pumed neu seithfed nodyn y raddfa yw’r rhain fel arfer.

Mae cerddorion sy’n perfformio jazz weithiau’n defnyddio graddfeydd pentatonig a graddfeydd blues wrth fyrfyfyrio.

Blues yn allwedd C

Mae modd i lawer o wahanol offerynnau a bandiau o bob maint chwarae cerddoriaeth jazz. Mae band mawr ugain darn yn cynnwys trwmpedau, trombonau, sacsoffonau, adran rhythm a lleisydd weithiau. Mae triawd jazz yn aml yn cynnwys piano neu offeryn arall i chwarae’r alaw, gyda bas dwbl a drymiau’n darparu'r rhythm.

Fideo / Video

Nodiadau i rieni

Ar ôl gwylio'r fideo, bydd disgyblion yn gallu:

  • adnabod prif nodweddion Jazz o ran:
    • strwythur
    • offeryniaeth
    • rhythm
    • cordiau a thriawdau unigryw
  • deall pwysigrwydd creadigrwydd yn yr arddull gerddorol hon
  • deall rôl hanfodol byrfyfyrio

Notes for parents

After watching the video, pupils will be able to:

  • identify the main features of Jazz in terms of:
    • structure
    • instrumentation
    • rhythm
    • unique cords and trios
  • understand the importance of creativity in this musical style
  • understand the essential role of improvisation

Cwis

Faint wyt ti wedi’i ddysgu am gerddoriaeth jazz?

Ceisia wneud y cwis canlynol i brofi dy hun.

Ar ôl gorffen y cwis, cofia bwyso + er mwyn gweld yr adborth yn llawn.

Bitesize - Cyfnod Sylfaen
Bitesize - Cyfnod Allweddol 2
Bitesize - Cyfnod Allweddol 3