Ysgrifennu algorithm

Ffocws dysgu

Dysga sut i gyflwyno prosesau, digwyddiad neu adroddiadau mewn dilyniant clir.

Mae'r wers hon yn cynnwys:

  • pump o weithgareddau

Learning focus

Learn how to present processes, event or reports in a clear sequence.

This lesson includes:

  • five activities

Wedi ei chreu mewn partneriaeth â Twinkl.

For an English version of this lesson, scroll below.

Beth yw algorithm?

Cyfres fanwl o gyfarwyddiadau sydd angen eu dilyn er mwyn datrys problem neu gwblhau tasg yw algorithm.

Rwyt ti’n defnyddio algorithmau drwy’r amser heb sylweddoli dy fod yn gwneud hynny.

Rysáit

Pan fyddi di'n dilyn rysáit, rwyt ti'n dilyn cyfarwyddiadau i gwblhau’r dasg.

Mae’r cyfarwyddiadau’n broses gam-wrth-gam sydd angen eu dilyn er mwyn i dy rysáit fod yn llwyddiant.

Er enghraifft:

  1. Torra'r afalau yn ddarnau bach ac ychwanega nhw at y cymysgedd.
  2. Mae angen troi'r cymysgedd yn ofalus.
  3. Rho'r cymysgedd mewn tun pobi.
  4. Bydd angen gosod y tun yn y ffwrn/popty am awr.
  5. Gosoda'r gacen ar blat yn barod i'w haddurno gyda siwgr eisin.

Teithio i’r ysgol

Rwyt ti'n dilyn algorithm er mwyn cyrraedd yr ysgol yn ddiogel.

Dyma algorithm Cadi ar gyfer cyrraedd yr ysgol:

  1. Mynd i mewn i’r car
  2. Cael ei gyrru ar hyd Ffordd y Bont
  3. Troi i’r dde i Lôn yr Eglwys
  4. Y car yn aros ar ben y ffordd
  5. Dod allan o’r car
  6. Cerdded tuag at glwydi’r ysgol

Gweithgaredd 1

Beth am ysgrifennu dy algorithm ar gyfer teithio adref o’r ysgol, ar ddarn o bapur neu'n ddigidol? Cofia nodi pob cam yn fanwl, yn y drefn gywir.

Clicia yma i weld enghraifft o ateb ar gyfer gweithgaredd 1 yn y wers Ysgrifennu algorithm.

Gwisgo

Rwyt ti’n dilyn proses gam-wrth-gam er mwyn gwisgo dy wisg ysgol yn y bore.

Er enghraifft:

  1. Gwisgo dillad isaf a sanau
  2. Gwisgo trowsus
  3. Gwisgo crys, ac efallai tei
  4. Gwisgo siwmper
  5. Gwisgo esgidiau

Trefn algorithmau

Beth fyddai’n digwydd pe byddet yn gwisgo dy got cyn dy grys? Neu'n gwisgo dy esgidiau cyn dy sanau?

Rhaid i algorithmau fod yn y drefn gywir ac mae angen cofio dilyn pob cam.

Gweithgaredd 2

Mae'r algorithm isod ar gyfer brwsio dannedd yn y drefn anghywir. Beth am ysgrifennu'r algorithm yn y drefn gywir ar ddarn o bapur neu'n ddigidol?

  • Brwsio i fyny a brwsio i lawr
  • Chwilio am y past dannedd
  • Gosod y past ar y brws dannedd
  • Gwasgu'r tiwb past dannedd
  • Agor y past dannedd
  • Gorffen brwsio a golchi’r brws dannedd

Gweithgaredd 3

Darllena algorithmau A a B isod. Pa algorithm sydd ar gyfer gwneud paned o de?

Algorithm AAlgorithm B
1. Agor clawr y tegell1. Agor drws yr oergell  
2. Troi'r tap ymlaen2. Cydio mewn potel o laeth
3. Ychwanegu dŵr i'r tegell3. Cau drws yr oergell
4. Cau clawr y tegell4. Agor y cwpwrdd bwyd
5. Gosod y tegell ar y bwrdd a gwasgu'r botwm5. Cydio mewn bocs o rawnfwyd
6. Agor drws y cwpwrdd6. Agor y cwpwrdd llestri
7. Dewis bag te7. Cydio mewn powlen
8. Gosod y bag te yn y cwpan8. Arllwys y grawnfwyd i mewn i'r bowlen
9. Aros i'r tegell ferwi9. Arllwys y llaeth dros y grawnfwyd
10. Arllwys dŵr berwedig dros y bag te10. Agor drws yr oergell
11. Tynnu'r bag te allan o'r cwpan11. Gosod y llaeth yn yr oergell
12. Rhoi'r bag te yn y bin sbwriel12. Cau drws yr oergell

Algorithmau technoleg

Mae dyfeisiadau digidol yn dilyn algorithmau er mwyn iddynt weithio.

Rwyt ti'n defnyddio algorithm i ddweud wrth gyfrifiadur beth ddylai ei wneud.

Mae popeth sy'n cael ei wneud ar gyfrifiadur yn digwydd am fod yna algorithm wedi ei greu ar ei gyfer.

Mae clicio ar lygoden, agor dogfen a chwarae gêm i gyd yn enghreifftiau o bethau sydd ag algorithmau.

Gweithgaredd 4

Ysgrifenna dy algorithm dy hun, ar ddarn o bapur neu yn ddigidol, ar gyfer rhywbeth rwyt ti'n ei wneud bob dydd. Cofia fod rhaid i algorithmau fod yn fanwl ac wedi eu hysgrifennu yn y drefn gywir.

  • Gofynna i rywun arall yn y tŷ a ydy e/hi yn deall dy algorithm ac os oes modd ei ddilyn. Wyt ti wedi cofio pob cam?

Gweithgaredd 5

Lawrlwytha'r daflen isod ar gyfer ysgrifennu algorithm y gall rhywun arall ei ddilyn i dynnu llun cymeriad doniol.

Sut i greu cymeriad doniol

Defnyddia'r rhestr wirio isod gan Twinkl i dy helpu wrth ysgrifennu cyfarwyddiadau ar gyfer algorithm.

Rhestr wirio ysgrifennu cyfarwyddiadau

What is an algorithm?

An algorithm is a detailed series of instructions you must follow to solve a problem or complete a task.

You use algorithms all the time without realising it.

Recipe

When following a recipe, you follow the instructions to complete the task.

The instructions are a step-by-step process you must follow in order for your recipe to be a success.

For example:

  1. Torra'r afalau yn ddarnau bach ac ychwanega nhw at y cymysgedd. (Cut the apples into small chunks and add them to the mixture).
  2. Mae angen troi'r cymysgedd yn ofalus. (The mixture needs to be mixed carefully).
  3. Rho'r cymysgedd mewn tun pobi. (Put the mixture in a baking tin).
  4. Bydd angen gosod y tun yn y ffwrn/popty am awr. (The tin needs to go in the oven for an hour).
  5. Gosoda'r gacen ar blat yn barod i'w haddurno gyda siwgr eisin. (Place the cake on a plate ready to be decorated with icing sugar).

Travelling to school

You follow an algorithm to get to school safely.

Here’s Cadi’s algorithm for getting to school:

  1. Mynd i mewn i’r car (Get into the car)
  2. Cael ei gyrru ar hyd Ffordd y Bont (Be driven over Bridge Street)
  3. Troi i’r dde i Lôn yr Eglwys (Turn right on Church Street)
  4. Y car yn aros ar ben y ffordd (The car stops at the end of the road)
  5. Dod allan o’r car (Get out of the car)
  6. Cerdded tuag at glwydi’r ysgol (Walk towards the school gates)

Activity 1

Why not write your algorithm for travelling home from school, on a piece of paper or digitally? Remember to note each step in detail and in the correct order.

Click here to see an example answer for activity 1.

Getting dressed

You follow a step-by-step process to put on your school uniform in the morning.

For example:

  1. Gwisgo dillad isaf a sanau (Put on underwear and socks)
  2. Gwisgo trowsus (Put on trousers)
  3. Gwisgo crys, ac efallai tei (Put on a shirt, and maybe a tie)
  4. Gwisgo siwmper (Put on a jumper)
  5. Gwisgo esgidiau (Put on shoes)

Order of algorithms

What would happen if you put your coat on before your shirt? Or put your shoes on before your socks?

Algorithms must be in the correct order and you must remember to follow each step.

Activity 2

The algorithm below for brushing teeth is in the wrong order. How about writing the algorithm in the correct order on a piece of paper or digitally?

  • Brush up and down
  • Look for the toothpaste
  • Put toothpaste on the toothbrush
  • Squeeze the tube of toothpaste
  • Open the toothpaste
  • Finish brushing and wash the toothbrush

Activity 3

Read algorithms A and B below. Which algorithm is for making a cup of tea?

Algorithm AAlgorithm B
1. Agor clawr y tegell (Open the kettle lid)1. Agor drws yr oergell (Open the fridge door)
2. Troi'r tap ymlaen (Turn on the tap)2. Cydio mewn potel o laeth (Take out a bottle of milk)
3. Ychwanegu dŵr i'r tegell (Put water in the kettle)3. Cau drws yr oergell (Close the fridge door)
4. Cau clawr y tegell (Close the kettle lid)4. Agor y cwpwrdd bwyd (Open the food cupboard)
5. Gosod y tegell ar y bwrdd a gwasgu'r botwm (Place the kettle on the table and press the button)5. Cydio mewn bocs o rawnfwyd (Grab a box of cereal)
6. Agor drws y cwpwrdd (Open the cupboard door)6. Agor y cwpwrdd llestri (Open the dish cupboard)
7. Dewis bag te (Grab a teabag)7. Cydio mewn powlen (Grab a bowl)
8. Gosod y bag te yn y cwpan (Put the teabag in the cup)8. Arllwys y grawnfwyd i mewn i'r bowlen (Pour the cereal into the bowl)
9. Aros i'r tegell ferwi (Wait for the kettle to boil)9. Arllwys y llaeth dros y grawnfwyd (Pour milk over the cereal)
10. Arllwys dŵr berwedig dros y bag te (Pour boiling water over the teabag)10. Agor drws yr oergell (Open the fridge door)
11. Tynnu'r bag te allan o'r cwpan (Take the teabag out of the cup)11. Gosod y llaeth yn yr oergell (Put the milk in the fridge)
12. Rhoi'r bag te yn y bin sbwriel (Put the teabag in the bin)12. Cau drws yr oergell (Close the fridge door)

Technology algorithms

Digital devices follow algorithms in order to work.

You use an algorithm to tell your computer what it should do.

Everything that is done on a computer happens because an algorithm has been created for it.

Clicking a mouse, opening a document and playing a game are all examples of things that use algorithms.

Activity 4

Write your own algorithm, on a piece of paper or digitally, for something you do every day. Remember that algorithms have to be detailed and written in the correct order.

  • Ask someone else in the house if they understand your algorithm and if they are able follow it. Have you remembered every step?

Activity 5

Download the worksheet below for an algorithm on how to draw a picture of a funny character.

Sut i greu cymeriad doniol

Use the checklist below by Twinkl to help you write instructions for an algorithm.

Rhestr wirio ysgrifennu cyfarwyddiadau
Hafan BBC Bitesize
Cynnwys y tymor hwn
TGAU