Beth yw'r gwahanol fathau o egni?

Cynnwys y wers hon

  • Gwybodaeth am y gwahanol fathau o storau o egni
  • Fideo am y gwahanol fathau o egni

Lesson content

  • Information about the different types of energy stores
  • A video about the different types of energy

Egni

Dydy egni ddim yn gallu cael ei greu na’i ddinistrio, ond mae'n gallu cael ei storio neu'i drosglwyddo i ffurfiau eraill.

Storau o egni

Mae sawl ffurf gwahanol o storau egni gan gynnwys:

  • egni cinetig
  • egni mewnol
  • egni potensial elastig
  • egni potensial disgyrchiant
  • egni trydanol
  • egni magnetig
  • egni niwclear

Egni cinetig

Mae gan pob peth sy'n symud egni cinetig - o bethau mawr fel planedau i bethau bach fel atomau. Mae maint egni cinetig gwrthrych yn dibynnu ar:

  • fàs y gwrthrych
  • cyflymder y gwrthrych

Egni mewnol

Mae gan bob gwrthrych egni mewnol. Mae hyn yn cynnwys:

  • egni sy'n cael ei greu gan symudiad gronynnau yn y gwrthrych, a elwir weithiau yn egni thermol
  • egni oherwydd y bondiau rhwng gronynnau, a elwir weithiau yn egni cemegol

Egni potensial elastig

Gall rhai gwrthrychau, fel bandiau elastig a pheli rwber, newid eu ffurf. Pan mae band elastig yn cael ei dynnu mae'n gallu mynd yn ôl i'w siâp gwreiddiol. Mae egni elastig potensial yn cael ei storio mewn deunyddiau sydd wedi cael eu hymestyn neu cywasgu.

Egni potensial disgyrchiant

Pan mae gwrthrych yn cael ei godi yn uwch mae'n ennill egni potensial disgyrchiant. Mae faint o egni potensial disgyrchiant mae'n ei ennill yn dibynnu ar:

  • fàs y gwrthrych
  • faint o uchder mae'n ennill
  • cryfder y maes disgyrchiant

Egni trydanol

Mae rhai gwrthrychau yn cario gwefr drydanol ac yn creu meysydd trydanol. Mae cerrynt trydanol yn cael ei gynhyrchu pan mae gronynnau wedi eu gwefru yn symud trwy wifren.

Egni magnetig

Mae rhai gwrthrychau yn gallu cael eu magneteiddio a chreu meysydd magnetig. Gallan nhw roi grym ar wrthrychau eraill sydd wedi eu magneteiddio.

Egni niwclear

Mae egni niwclear gan yr Haul.

Fideo / Video

Beth yw'r gwahanol fathau o egni?

What are the different types of energy?

Ar ôl gwylio'r fideo dylai'r disgyblion wybod:

  • bod egni ddim yn gallu cael ei greu na’i ddinistrio
  • bod sawl ffurf gwahanol o storau o egni

After watching the video, students should know that:

  • energy can’t be created or destroyed
  • there are several different types of energy stores
Bitesize - Cyfnod Sylfaen
Bitesize - Cyfnod Allweddol 2
Bitesize - Cyfnod Allweddol 3