Баяндаманы талдоо

Бирөөнүн эмгегин аны жакшыртуу максатында гана талдап чыгышат эмеспи. Жаңы кабарчыга улам пикир билдирип туруу керек.

Кабарчынын баяндамасын талдап берүү үчүн он көрсөтмө

Бир күн кечке кол бошобосо дагы кабарчылардын ишин талдап, баа берүү абдан маанилүү. Сиздин максат – обого журналистиканын мыкты үлгүсүн чыгаруу. Ага жетүү үчүн кабарчылардын ишин жакшыртуу керек.

Биринчи: Сөзсүз баарлашуу керек

Кийинкиге жылдырбаңыз. Убакыт аз, айтууга оюңуз даяр болбошу мүмкүн.  Бирок эсиңизде болсун: бирөөнүн эмгегин изилдеп чыгып, чын дилден оюңузду  айтсаңыз алар үчүн абдан пайдалуу болот. Жазганы жакпаса дагы аны угуп чыктыңыз да. Экинчи жолкусу биринчиге караганда кыйла эле жеңил болот.

Экинчи: Баяндаманы эмне себептен талдап жатканыңызды ачык билдириңиз

Бирөөнүн  эмгегин аны жакшыртуу максатында гана талдап чыгышат эмеспи. Жаңы кабарчыга анын баяндамасы тууралуу улам пикир билдирип туруу керек. Алардын тажрыйбасы жетишсиз, андыктан эмнеси жакшы, кай жери туура эмес экенин айтып туруу зарыл. Бирок тажрыйбалуу кабарчыларга да редакторлору пикир айтып туруусу абзел.  

Үчүнчү: Өзүңүздүңоюңузду айтыңыз

Сиздин баяндамаңыз баланчага жакпай калыптыр деп ал кишинин өзүнөн эмес башка бирөөдөн угуу кандай болмок? Мындай учур көп эле болот. Лондондогу редактор сизге айтканды эле кабарчыга айтып койуу керек экен дебеңиз. Өз оюңузду түзүп айтышыңыз керек. Кайсы бир редактор менен макул болбосоңуз – ачык айтыңыз. Бул субъективдүү иш.

Төртүнчү: Жакшы ишти мактаңыз

Иш боюнча пикир билидрүү – аны такып оңдоо эмес, адамдарга шык берүү болушу керек. Жакшы натыйжа жетилсе же мыкты аракет жасалса мактап коюңуз. Өзүнө, же электрондук кат, текст аркылуу дароо билдириңиз. Кийин, кабарчыга сын пикир айта турган болсоңуз, ал сизди кунт коюп угууга даяр болот.

Бешинчи: Айтчу пикириңиз так болсун 

Мактоо үчүн дагы, сын пикир үчүн дагы эреже бир – так фактыларды келтирип сүйлөңүз. “Жалпысынан жакшы” дебеңиз. “Мага жаккан жок” деген да туура эмес. Жалпысынан жакшы болсо кайсы жери жакшы болду? Жакпаган болсо эмне жаккан жок? Балкими дагы бир ирет карап чыгышыңыз керек, баяндаманын структурасы туура эмсепи же балким тили жупунубу?

Алтынчы: Баяндамага пикир билдирүү үчүн мүмкүнчүлүк табыңыз 

Пикир билдирүу үчүн бардык мүмкүнчүлүктү колдонуңуз. Балким коридордо же кеңсенин кафесинде болобу, бетме-бет сүйлөшкөн ар дайым жакшы. Эгер катуурак пикир айтыла турган болсо кабарчынын жеке өзүнө гана айтылганы туура. Кабарчы кеңседе болбосо имейл менен текстке караганда телефон аркылуу баарлашкан жакшы. Бирок жылдык аттестацияда болобу, же жылына бир нече жолу кылыпбы, бетме бет отуруп сүйлөшүүгө умтулуңуз.

Жетинчи: Бул баарлашуу

Угууга, үйрөнүүгө даяр туруңуз. Кабарчы баяндамасы эмне үчүн кем чыкканын өзу билиши мүмкүн. Ошондуктан биринчи угуп көрүңуз. Аны дарядап жатканда кандай чеимдерге келгенин тактап суроо бериңиз. Аны менен кошо жоопкерчиликти көтөрүүгө даяр болуңуз. Балким, баяндамага эмне зарыл экенин жеткиликтүү айта алган эмессиз? Балким көрсөтмөнү дурусурак беришиңиз керек? Баяндама даярдалып жатканда тактасаңыз болот беле?

Сегизинчи: Аудиториянын атынан талдаңыз

Сиз окуянын таржымалын жакшы билип, баяндама жакшы чыккан жок деп ойлосоңуз, аны бир эле ирет уга алчу аудиторияңыз кантти экен? Мындай ыкманы колдонууга болот: кабарчынын өзүн окуяны биринчи жолу угуп жаткандай кайра карап чыгуусун сураңыз. Алар дароо эле баяндаманын кай жери бүдөмүк болуп калганын, аудитория билет болуш керек деп таштап кеткен жерлерин сезишет.

Тогузунчу: Аларды ойлонто турган суроолорду бериңиз 

Эгер кабарчы окуяны дурустап баяндасын десеңиз, аларды репортаж жасап жатканда кабыл алган чечимдери тууралуу  ойлонууга шыктандырыңыз. “Окуя эмне жөнүндө?” деп сураңыз. Кабарчы бүтүндөй баяндамада айталбаган нерсесин бир сүйлөм менен билдирип коюшу мүмкүн. Окуяны эмнеден баштап, кайсы жерин айтууну кантип чечтиңиз, деген суроо да жакшы. Ошондо, окуяны кантип айтып берүү керек экени тууралуу пайдалуу талкуу жүрөт.

Онунчу: Максаттарды так белгилеп алгыла

Так максат коюп, аларга жетүү үчүн кабарчыга кандай колдоо керек экенин сүйлөшүп алгыла. Алар жаңы ыкманы колдоноордо көз салып, ал боюнча да пикир алмашууга макулдашып койгула. Баяндамаларды талдап, пикир билдирүү – кабарчынын ишин жакшыртуу максатын көздөөрүн эстен чыгарбаңыз.

Staff sign-in

Please wait while we check that you are connected to the BBC internal network

Sorry, we couldn't confirm that you were on the BBC internal network

  • Please check that you are connected to the BBC internal network
  • Please check the link you are trying to access is correct
Close and continue

You are confirmed on the BBC network

Close and continue