مبارزه با اخبار جعلی

از دوز و کلک گرفته تا پروپاگاندا، این روزها «اخبار جعلی» به هر اطلاعات گمراه‌کننده‌ای گفته می‌شود که در سراسر وب پخش می‌شود و هدف آن اغلب کسب منافع سیاسی یا تجاری است.

بی‌بی‌سی مانیتورینگ در طول نود سال گذشته نمونه‌هایی از تحریف اخبار را در سراسر جهان ثبت کرده است. آنچه این روزها تغییر کرده، گستره امکانات و انگیزه‌هایی است به انتشار سریع و گسترده اخبار غلط در سراسر جهان از طریق شبکه‌های اجتماعی دامن زده است.

توضیح عکس: در جریان انتخابات ریاست جمهوری در سال 2016 میلادی، ادعاهای دروغ که پاپ از نامزدی دونالد ترامپ حمایت کرده است، به شکل گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی پخش شد

عبارت «اخبار جعلی» بحث‌برانگیز است، چون بعضی از سیاست‌مداران برای انتقاد از رسانه‌های معتبر و گزارش‌های دقیقی از آن استفاده می‌کنند که با آنها مخالف هستند. دانشگاهیانی که در این زمینه کار می کنند، پیشنهاد می‌دهند از واژه جایگزین «اطلاعات آشفته» برای توصیف اطلاعات تحریف شده در دنیای دیجیتال استفاده کنیم. این شامل گستره‌ای از موضوعات می‌شود، نه فقط سیاسی، بلکه خبرهای غیردقیق درباره سلامت، شایعه مرگ افراد مشهور و اتهام‌های دروغین جنایی که می‌تواند به تنش‌های قومی دامن بزند یا حتی به بالا گرفتن خشونت بین جوامع منجر شود.

هر اسمی که بخواهید روی آن بگذارید، مشکل تحریف اطلاعات وخیم‌تر شده است.  بی آن که مرزهای واقعیت محدودکننده باشند، اخبار جعلی اغلب روی احساسات ما تاثیر می‌گذارند و سریع‌تر از اخبار واقعی نقل می‌شوند. پژوهشی در دانشگاه ام‌آی‌تی نشان داده است که در همه زمینه‌ها دروغ در توئیتر به شکل قابل ملاحظه‌ای سریع‌تر و گسترده‌تر از واقعیت دست به دست می‌شود. پژوهش‌گران همچنین دریافته‌اند که انسان‌ها و نه فقط بات‌ها اخبار غیردقیق را ری‌توئیت می‌کنند. هوش مصنوعی در این بین تاثیرگذار است و پیشرفت‌ها در این حوزه اجازه داده است تا از روی ویدئوها و فایل‌های صوتیِ اصل نسخه‌های جعلی ساخته شود و به افراد مشهور کارها یا حرف‌هایی نسبت داده شود که ربطی به زندگی واقعی‌شان ندارد. به این ویدئوها در زبان انگلیسی «دیپ‌فیک» گفته می‌شود و خطر بالقوه این فناوری برای آشفته‌سازی اطلاعات نادیده گرفته شده است. این ابزار فقط به کار تولید اخبار جعلی نمی‌آیند بلکه می‌توانند اعتماد به محتوای اصیل را مختل کنند. محتوایی که تا قبل از ابداع این نرم افزارها در مورد اصل بودن‌شان شکی وجود نداشت. اعتماد مخاطبان به رویکرد بی‌بی‌سی در تائید اخبار واقعی بیش از هر زمانی اهمیت دارد و حفظ این اعتماد از هر زمانی سخت‌تر شده است.

اما چه کاری از دست روزنامه‌نگاران برمی‌آید ؟ چهار حوزه هست که روزنامه‌نگاران می توانند در آن تغییر به وجود بیاورند: تائید اخبار، رو کردن اخبار جعلی، شفافیت و بالا بردن سواد رسانه‌ای.

تائید اخبار

برای حفظ اعتماد به یک رسانه جاافتاده، روزنامه‌نگارها باید قدم‌هایی بردارند تا مطمئن شوند که گول اخبار جعلی را نمی‌خورند. روزنامه‌نگارها باید هر محتوایی را که در وب می‌بینند و ممکن است بخواهند از آن استفاده کنند یا در خبری به آن اشاره کنند، راستی‌آزمایی کنند. بخش محتوای تولید شده توسط کاربران در بی‌بی‌سی (UGC hub) از شیوه‌های مختلفی استفاده می‌کند تا محتوای جعلی را شناسایی کند یا تائید کند که عکسی اصل است. یافتن منبع اصلی خبر، ویدئو یا عکس و گفت‌وگو با تولیدکننده یا شخصی که محتوا را منتشر کرده است، اولین گام مهم است که باید برداشته شود. علاوه بر بررسی منبع، ابزارهای مختلفی در دسترس هستند تا اعتبار محتوا سنجیده شود. از شیوه‌های پیشرفته مثل جستجوی معکوس عکس و ابزار موقعیت‌یابی جغرافیایی (Geolocation) گرفته تا روش‌های جاافتاده تحقیق و تفحص همه و همه به کار می‌آیند. متادیتا (اطلاعات مربوط به یک فایل ویدئویی یا عکس) می‌تواند محل گرفتن فیلم یا عکس را نشان بدهد، البته حواس‌تان باشد که همین اطلاعات را هم می‌شود دستکاری کرد. همچنین می‌شود یک عکس را با رجوع به عکس‌های مشابه راستی‌آزمایی کرد. مثلا مقایسه زاویه تابش نور خورشید یا وضعیت هوا می‌تواند به تائید اصل بودن عکس یا یک محتوای تصویری کمک کند.

شخصی این عکس را فرستاده بود تا سیل را در فرودگاه هیوستن در سال 2017 نشان دهد. در حالی که عکس با فوتوشاپ دست‌کاری شده بود و به فرودگاه نیویورک در سال 2013 مربوط بود.

توضیح عکس: شخصی این عکس را فرستاده بود تا سیل را در فرودگاه هیوستن در سال 2017 نشان دهد. در حالی که عکس با فوتوشاپ دست‌کاری شده بود و به فرودگاه نیویورک در سال 2013 مربوط بود.

کمک گرفتن از مردم برای راستی‌آزمایی رو به گسترش است. اعضای Bellingcat و #DigitalSherlocks راستی‌آزمایی را به کاری گروهی تبدیل کرده‌اند. برای این که بتوانیم با آشفته‌بازار اطلاعات به شکل گسترده‌ای مقابله کنیم لازم است که با سایر روزنامه‌نگاران و داوطلبان برای راستی‌آزمایی محتوا همکاری بیشتری کنیم.

نمونه‌ای از این فعالیت گروهی تحقیقی است که گروه چشم آفریقا (Africa Eye) برای روشن کردن اتهام قتل روستائیان توسط ارتش کامرون انجام داده است. محل کشتار با کمک تحقیقات گروهی در فیلمی که در وب منتشر شده بود، مشخص شد. کوهستانی که در ویدئو دیده می‌شد، با استفاده از گوگل‌ارت با کوهی در شمال کامرون تطبیق داده شد. گام‌های دیگری برداشته شد تا سلاح‌ها، نظامیان و افراد شناسایی شوند، و در همین حال از تصاویر ماهواره‌ای استفاده شد تا زمان ضبط ویدئو مشخص شود. تمام این‌ها به کمک آمد تا ادعای دولت کامرون که می‌گفت این ویدئو «اخبار جعلی» است به چالش کشیده شود.

رو کردن اخبار جعلی

یک مشکل که روزنامه‌نگارها باید حواس‌شان به آن باشد، شاخ‌ و برگ دادن به اخبار جعلی است- اما آیا رو کردن اخبار جعلی و منتشر کردن نتایج آن باعث نمی‌شود تا اخبار جعلی حتی بیشتر از قبل سر زبان‌ها بچرخد؟

بعضی می‌گویند که بهتر است بی‌بی‌سی اصلا به خبرهای جعلی اعتنا نکند. با این حال، اگر ادعایی که در خبری جعلی منتشر می‌شود، فراگیر شود، یا آشفته‌سازی اطلاعات روی بحث‌های سیاسی تاثیر بگذارد، این وظیفه بی‌بی‌سی است که به مبارزه با اطلاعات غلط برخیزد. اغلب به هم‌اندیشی دبیران نیاز است تا وضعیت سنجیده شود و تصمیم گرفته شود که آیا ارزش‌اش را دارد، و این که آیا به نفع مخاطبان است و این که آیا شواهد مشخصی وجود دارد که جعلی بودن خبر رو شود.

بخش حقیقت‌یاب بی‌بی‌سی ادعاها و سوال‌های مخاطبان را راستی‌آزمایی می‌کند. این گروه اغلب استدلال‌های سیاست‌مداران را محک می‌زند، به خصوص در زمان انتخابات. تحقیقات آنها بیشتر روی سوءاستفاده از آمار و آن چه به آن «توصیه‌های مشاوران» گفته می‌شود، متمرکز است. شبکه جهانی بی‌بی‌سی و برنامه رادیو فور به نام کارت پستال کم و بیش (More or Less Postcard) هم توصیه‌نامه خوبی را برای تشخیص اخبار جعلی تهیه کرده است. توصیه‌های اصلی این‌ها هستند: 

به حس خودتان رجوع کنید

درباره پیشینه خبر کمی تحقیق کنید

ببینید واقعا چه ادعایی مطرح شده است

خبر را با اتفاق‌های مشابه مقایسه کنید

همیشه کنجکاو باشید

در مورد هر ادعایی که در وب و شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود، از همه مهم‌تر این است که منبع اصلی آمار را پیدا کنید.

راستی‌آزمایان دیگری هم همیشه هستند که درستی خبرها را می‌سنجند، مثل گروه اطلاعات کامل (Full Fact) در بریتانیا و بازبین آفریقا (Africa Check) در آفریقا و همانند تشخیص عکس‌های جعلی، هم‌رسانی نتایج راستی‌آزمایی‌ها با سایر روزنامه‌نگاران حیاتی است تا بشود با مشکل اخبار جعلی مبارزه کرد.

شفافیت

ما این روزها باید فعالانه بکوشیم که اعتمادسازی کنیم و اعتمادی را که مخاطبان‌مان به ما دارند، در بازارهایی که جریان خبر یک طرفه است، حفظ کنیم، به خصوص در جاهایی که رقیبان اعتبار ما را زیر سوال می‌برند و جاهایی که اخبار جعلی به اسم بی‌بی‌سی منتشر می‌شود.

همه ما اشتباه می‌کنیم و در گرماگرم کار راحت است که آدم زود به نتیجه‌گیری برسد یا آماری را نقل کند بی آن که آن را به اندازه کافی راستی‌آزمایی کرده باشد. شفافیت کلید کار است. اگر نیاز بود دبیران را مطلع کنید و آشکارا خبر را اصلاح کنید تا منعکس‌کننده اطلاعات تازه باشد. تصحیح اشتباهات و پوزش خواستن از مردم وقتی که پای ما می‌لغزد، باعث می‌شود تا اعتماد به بی‌بی‌سی بیشتر شود. شفاف بودن در مورد منبع خبر و شواهدی که از آنها برای روایت خبر استفاده می‌کنیم، بسیار مهم است و کمک می‌کند تا مخاطب بهتر بفهمد که منبع خبر چیست و نشان‌گر روزنامه‌نگاری با کیفیت است.

سواد رسانه‌ای

یکی از بهترین راه‌ها برای جلوگیری از پخش اخبار اشتباه بالا بردن سطح سواد رسانه‌ای مخاطبان است به این ترتیب که آنها بتوانند با نگاهی منتقدانه خبرهایی را محک بزنند که در شبکه‌های اجتماعی هم‌رسان می‌کنند. بخش گزارش مدرسه بی‌بی‌سی (BBC School Report) [link: School Report http://www.bbc.co.uk/schoolreport] با جوانان در بریتانیا کار می‌کند تا آنها را به ابزارهایی تجهیز کند که بتوانند درک بهتری از روزنامه‌نگاری داشته باشند. کارمندان بی‌بی‌سی داوطلبانه به مدرسه‌ها می‌روند و محتوای ارزنده‌ای را شامل بازی‌های تعاملی و گزارش‌های مردمی را به  بچه‌ها نشان می‌دهند تا آنها خودشان پا در کفش روزنامه‌نگارها بگذارند و با دید یک روزنامه‌نگار مسایل را محک بزنند. بخش گزارش مدرسه بی‌بی‌سی برنامه‌های درسی هم در اختیار دانش‌آموزان می‌گذارد تا به آنها کمک کند که بهتر بتوانند بین درست و غلط تشخیص دهند. این روزها بخش گزارش مدرسه بی‌بی‌سی بین‌المللی شده است و کارمندان شبکه جهانی بی‌بی‌سی نشست‌هایی در کشورهای مختلف برپا می‌کنند و این کار از هند و کنیا شروع شده است.

هشیاری در به کارگیری محتوایی که مخاطبان می‌فرستند و در عین حال ارائه توضیحاتی که منعکس‌کننده گام‌های برداشته شده برای راستی‌آزمایی محتوا باشد، کمک می‌کند تا مخاطب بتواند از میان ادعاهای گیج‌کننده و استدلال‌های گمراه‌کننده به سلامت عبور کند. ترسیم این که راستی‌آزمایی یک خبر چه مراحلی داشته است، آگاهی مخاطب را در مورد خطرات اطلاعات غلط بالا می‌برد و او را با چالش‌های یافتن حقیقت آشنا می‌کند.

 

لینک‌ها:

BBC Monitoring: https://monitoring.bbc.co.uk/

MIT research: http://news.mit.edu/2018/study-twitter-false-news-travels-faster-true-stories-0308

Africa Eye Cameroon: https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-45681690  https://twitter.com/BBCAfrica/status/1044186344153583616

More or Less Postcard: https://www.bbc.co.uk/programmes/w3csvq3v

BBC School report’s iReporter game:  https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-8760dd58-84f9-4c98-ade2-590562670096

First Draft News: https://firstdraftnews.org/ در این وب‌سایت می‌توانید به اطلاعاتی به زبان انگلیسی، اسپانیایی و پرتغالی دست یابید. به زودی زبان‌های دیگری هم اضافه خواهد شد.

 

ورود کارمندان

لطفا صبر کنید تا ببینیم آیا به شبکه داخلی بی‌بی‌سی وصل هستید

متاسفانه نتوانستیم اتصال شما را پیدا کنیم

  • لطفا ببینید آیا به شبکه داخلی بی‌بی‌سی وصل هستید
  • لطفا ببینید آیا لینک واردشده شما درست است
بستن و ادامه

اتصال شما به شبکه باموفقیت تایید شد

بستن و ادامه