پروپاگاندا، انواع و تاثیراتش

خبرنگاران باید بتوانند پروپاگاندا را شناسایی کنند تا بتوانند به وظیفه بی‌طرفی خود پایبند بمانند. حنان حبیبزی، خبرنگار باسابقه افغان، سال‌های زیادی در افغانستان با بی‌‎بی‌سی همکاری کرده و حالا موسسه خیریه کمک به یتیمان را تاسیس کرده.

بسیاری از کارشناسان هر نوع گفت‌وگو و پیامی را که برای اهداف تجارتی و سیاسی صورت بگیرد پروپاگند می‌دانند، اما برخی دیگر می‌گویند که پروپاگاندا تنها شامل نظریات و سخنرانی‌هایی می‌شود که سیاستمداران در عالم سیاست برای ماندن در قدرت به کار می‌برند.

ریچارد نیلسن، استاد رشته خبرنگاری در دانشگاه دولتی لوئیزیانا در امریکا، در سال ۱۹۹۶ چنین تعریفی از پروپاگاندا ارائه داد: تمرکز بر یک تاکید سیستماتیک که تلاش دارد احساسات، عملکرد، نظریات و رفتار یک گروه خاص از مردم را برای اهداف سیاسی و تجارتی هدف قرار دهد.

فیلیپ تایلر،استاد سابق خبرنگاری در دانشگاه لیدز انگلستان، در سال ۲۰۰۵ و یوهان گالتینگ، کارشناس خبرنگاری جنگ و صلح، در سال ۲۰۱۱ مواضع سختی در مخالفت با پروپاگاندا اتخاذ کردند. به گفته آن‌ها پروپاگاندا سبب انتقال معلومات ساختگی و دروغین می‌شود و حقایق را پایمال می‌کند.

نوام چامسکی، منتقد سیاسی آمریکايی، می‌گوید مقامات دولتی تلاش دارند تا با پروپاگاندا اذهان مردم را کنترل کنند.

قربانیان پروپاگاندا

سازندگان پروپاگاندا موادی را تولید می‌کنند که مخاطبان یک رسانه را در مورد یک موضوع خاص خوشحال یا غمگین کند. پروپاگاندا غریزه شادی و غم یا خوشی و ناخوشی را هدف قرار می‌دهد و تلاش می‌کند تا مخاطبان یک رسانه را بر ضد یک چیز تحریک کند و تصمیمات سیاسی و اجتماعی آن‌ها را وارد یک مسیر جدید بکند.

رسانه‌ها، خبرنگاران و مخاطبان رسانه‌ها از جمله قربانیان پروپاگاندا اند که در میان این‌ها بیشترین زیان متوجه مخاطب می‌شود. مخاطبان رسانه‌ها معمولا با دو نوع پروپاگاندا روبه‌رو می‌شوند.

۱) پروپاگاندای نرم: این نوع پروپاگاندا می‌تواند یک تابلو نصب شده یک شرکت تجارتی در یک جاده باشد، یا اعلانی تجاری باشد که بر صفحه تلویزیون نقش می‌بندد، یا یک سخنرانی باشد که  ممکن است در چند ثانیه دیدگاه یک شخص یا یک گروه را عوض کند.

شرکت‌های تجاری جدید در ابتدا سعی می‌کنند با طرح‌ها و برنامه‌های مشخص فعالیت‌های آینده خود را تضمین کنند و مهمترین کار این است که هر طوری شده مردم را به پشتیبانی شرکت خود ترغیب کنند یا حداقل آن‌ها را از فعالیت‌های شرکت آگاه کنند. در حال حاضر که رسانه‌های دیجتال به طور گسترده فعالیت دارند ساده‌ترین راه تهیه کردن اعلان و تبلیغ تلویزیونی است.

شرکت‌های تجارتی می‌کوشند تا در مخاطبان رسانه‌ها این حس را ایجاد کنند که اگر آن کالای مشخص را خریداری نکنند تنها می‌مانند و از دوستان و آشنایان خود عقب می‌افتند.

شعارهایی که در چنین تبلیغاتی استفاده می‌شود مستقیما بر ذهن مخاطب اثر می‌گذارد و او را برای خریداری کالا آماده می‌کند. درحال حاضر گروهای سیاسی و نظامی هم مانند شرکت‌های تجاری برای هدف قراردادن مخاطبان رسانه‌ها از اعلانات و تبلیغات رسانه‌ای استفاده می‌کنند.

۲) پروپاگاندای سیاسی و نظامی: تمرکز بر برانگختن احساسات مخاطب با استفاده از پروپاگاندا برای این ضروری پنداشته می‌شود که واکنش احساسی بسیار تحریک‌کننده و پرهیجان است. بنا بر این سیاست‌گذاران دولتی و نظامی اکثرا تلاش می‌کنند تا مطالبی را منتشر کنند که با احساسات رابطه داشته باشد.

سازندگان پروپاگاندا با توجه به اوضاع سعی می‌کنند فضاهای خالی ذهن مخاطبان را هدف قرار دهند و آن طوری که خود می‌خواهند پر کنند. به این ترتیب میل به انتخاب در ذهن مخاطب از بین می‌رود و کنترل به دست مجریان پروپاگاندا می‌افتد. پروپاگاندا عبارت‌ها و کلمه‌های مخصوص خود را دارد. مجریان پروپاگاندا سعی می‌کنند تا با استفاده از این عبارت‌ها و کلمه‌ها ناکامی‌های طرف خودی را پنهان کنند و مخاطبان را به مخالفت با گروه مقابل تحریک کنند.

برای مثال، در شرایط جنگی  کاربرد کلمه‌های ''بی‌رحمانه'' و ''ظالمانه'' اوج می‌گیرد. سخنگو تلاش می‌کند تا با استفاده از این قبیل کلمه‌ها یا عملکرد خود را پنهان کند یا خود را محق جلوه دهد و طرف مقابل را شایسته ملامت معرفی کند.

به همین ترتیب جمله‌هایی مانند ''کشور ما تحت تهدید قرار دارد''، ''ما چاره دیگر نداشتیم''، ''همین اکنون باید دست بکار شویم''، ''در دفاع باید خود را قربان کرد''، یا ''ما تحت تهاجم دشمن قرار داریم''. با استفاده از این نوع جمله‌ها است که سخنگو می‌کوشد به ذهن مخاطبان راه یابد و یا آن‌ها را پشتیبان خود کند و یا علیه گروهی دیگر بشوراند.

نقش رسانهها

رسانه‌هایی که تبلیغات تجاری پخش می‌کنند یا به گروه‌های نظامی و سیاسی در نشر شعارهایشان کمک می‌کنند، در حقیقت مخاطبان خود را به یک شرکت تجاری یا گروه سیاسی می‌فروشند. برای مثال، پخش یا نشر یک اعلان و پیام موجود در آن مخاطب رسانه را ترغیب می‌کند که کالای یک شرکت خاص را بخرد. به این ترتیب، رسانه در تبادل پول بین مخاطب و شرکت تجاری وظیفه میانجی را به عهده می‌گیرد، در حالی که بسیاری از رسانه‌ها مخاطب را پایه و اساس کارخود می‌دانند و در ظاهر به چشم کالا به مخاطب نگاه نمی‌کنند.

نقش بی‌طرفانه خبرنگار

تبلیغات تجاری، و سخنرانان نظامی و سیاسی که وظیفه تهیه و تولید پروپاگاندا را به عهده دارند، در کار خود مهارت دارند و خیلی دقیق مخاطبان رسانه‌ها را هدف قرار می‌دهند. برای همین مهم است که خبرنگاران بتوانند در هر شرایطی پروپاگاندا را تشخیص دهند. بنا بر این خبرنگار باید برای تهیه گزارش بی‌طرفانه از یک سخنرانی نکات زیر را مد نظر قرار دهد و بررسی کند:

  • کیفیت و کمیت عمومی سخنرانی
  • نوع ارائه سخنرانی
  • زبان و احساساتی که در جریان سخنرانی استفاده می‌شود
  • هر گونه تغییر در چهره سخنران هنگام استفاده از کلمه‌های خاص
  • تاکیدی که سخنران بر کلمه‌های خاص می‌کند
  • برخورد و حرکات سخنرآن
  • محل سخنرانی و مناسبت آن
  • انتخاب واژه‌ها و جمله‌ها
  • معنی‌های مختلفی که یک کلمه می‌تواند داشته باشد

ورود کارمندان

لطفا صبر کنید تا ببینیم آیا به شبکه داخلی بی‌بی‌سی وصل هستید

متاسفانه نتوانستیم اتصال شما را پیدا کنیم

  • لطفا ببینید آیا به شبکه داخلی بی‌بی‌سی وصل هستید
  • لطفا ببینید آیا لینک واردشده شما درست است
بستن و ادامه

اتصال شما به شبکه باموفقیت تایید شد

بستن و ادامه