Hà Lan 'có trách nhiệm vì thảm sát'

  • 16 tháng 7 2014

Tòa án Hà Lan hôm 16/7 phán quyết rằng chính quyền nước này có trách nhiệm trong vụ giết hại hơn 300 đàn ông và bé trai Bosniak (người Bosnia Hồi giáo) ở Srebrenica, Bosnia-Hercegovina hồi tháng Bảy năm 1995.

Số đàn ông và trẻ nam này nằm trong số khoảng 5.000 người Bosniak trú tại căn cứ Potocari cùng các lính giữ hòa bình người Hà Lan của Liên Hiệp Quốc.

Tòa án nói quốc gia này phải biết được rằng họ sẽ bị người tộc Serb ở Bosnia giết hại khi trao trả họ trở về.

Hơn 7.000 đàn ông và trẻ em nam đã bị giết trong vụ thảm sát Srebrenica.

Đây được coi là vụ việc tồi tệ nhất ở châu Âu kể từ Thế chiến Hai.

Đền bù

Vụ kiện được gia đình các nạn nhân phát động dưới tên gọi “Những người mẹ Srebrenica”.

Tòa án quận The Hague nói lực lượng gìn giữ hòa bình của Hà Lan, Dutchbat, đã không làm đủ trách nhiệm để bảo vệ cho 300 người Bosniak và lẽ ra phải ý thức được khả năng xảy ra diệt chủng.

“Có thể nói khá chắc chắn rằng, nếu Dutchbat đã cho phép họ sống trong căn cứ thì những người này có thể vẫn sống sót. Bằng việc hợp tác trong việc trục xuất những người này, Dutchbat đã hành động bất hợp pháp,” tòa án nói thêm.

Tòa án cũng cho rằng chính quyền Hà Lan phải có trách nhiệm nhất định đối với những gì đã xảy ra và phải trả tiền đền bù cho các gia đình của 300 nạn nhân.

Nhưng tòa án cũng giới hạn mức chịu trách nhiệm của Hà Lan đối với số phận của những người đàn ông còn lại bị giết ở Srebrenica, do rất nhiều nam giới tỵ nạn lúc đó đã không trốn vào căn cứ của Liên Hiệp Quốc ở Potocari mà “trốn vào khu rừng lân cận Srebrenica”.

Phóng viên Anna Holligan của BBC có mặt trong phiên tòa nói đây là phán quyết lớn quan trọng nhưng lại là tin đau buồn cho những người phụ nữ, do chính quyền Hà Lan chỉ chịu trách nhiệm cho cái chết của 300 người trên tổng số 7.000 người bị giết hại.

Điều này, cô nói, có nghĩa là rất nhiều thân nhân của nạn nhân sẽ không được nhận đền bù.

Phản ứng của người thân nạn nhân khi phiên tòa kết thúc

Trong giai đoạn chiến tranh 1992-1995, người Bosniak ở các khu vực xung quanh phải đi sơ tán ở Srebrenica khi quân đội người Serb ở Bosnia thực hiện chiến dịch thanh lọc chủng tộc, loại trừ những ai không phải là người tộc Serb.

Liên Hiệp Quốc tuyên bố Srebrenica là “vùng an toàn” cho công dân vào năm 1993. Nhưng đến năm 1995 khu vực đã sụp đổ sau hai năm bị chiếm giữ.

Hàng ngàn người Bosniak đã tới căn cứ của Liên Hiệp Quốc đặt ở Potocari, ngay bên ngoài Srebrenica, nơi các nhà gìn giữ hòa bình đóng.

Thế nhưng, lính Hà Lan nói với họ rằng họ sẽ được an toàn và trao trả những người đàn ông và trẻ nam về với quân đội người Serb.

Trong khi đó phụ nữ và trẻ nhỏ được chở tới khu vực đông người Bosniak, và hơn 7.000 đàn ông cùng các bé trai bị người Serb Bosnia chuyển đi khỏi căn cứ của Liên Hiệp Quốc và sát hại.

Rất nhiều người trong số họ vẫn nằm trong các nấm mồ tập thể quanh miền Đông Bosnia.

Hai nhân vật lãnh đạo chủ chốt thời chiến Bosnia là Tổng thống Radovan Karadzic và Tướng Ratko Mladic – đang ra trước tòa án The Hague của Liên Hiệp Quốc về tội ác chiến tranh.