Cử tri người Hoa ở Indonesia

  • 7 tháng 7 2014
Bạo động 1998 là ký ức buồn cho người Hoa ở Indonesia

Khi người Hoa kiều tại Indonesia đi bỏ phiếu, nhiều người nhớ lại những ngày còn bị phân biệt đối xử và những gì đã đổi thay.

Tháng 5/1998 là khoảng thời gian nguy hiểm và đầy biến động ở Indonesia. Các cuộc bạo động đẫm máu diễn ra khiến thủ đô Jakarta chìm trong sợ hãi.

Bốn sinh viên biểu tình bị bắn chết bởi quân đội, trong khi hàng ngàn người phản đối chế độ của Tổng thống Suharto đụng độ với lực lượng an ninh, gây ra cảnh hỗn loạn trên đường phố.

Đám đông nhắm đến những khu vực nơi người thiểu số gốc Hoa sinh sống, trộm cắp cửa hiệu và đốt nhà. Cộng đồng người Hoa được nhìn nhận là thành công hơn về kinh tế, được giáo dục tốt hơn, và thân cận hơn với giai tầng chính trị.

Tâm lý bài Hoa được nung nấu hàng thập niên đạt tới đỉnh điểm trong giai đoạn này, khi người Indonesia dồn sự giận dữ với giới cầm quyền vào cộng đồng người Hoa thiểu số. Hơn 1000 người được cho là thiệt mạng và hàng chục phụ nữ người Hoa bị cưỡng hiếp.

Hồi ức rõ nhất về những ngày đó trong tôi là nỗi sợ hãi. Là một người Indonesia gốc Hoa, tôi biết tôi và gia đình là người thiểu số ở đây. Tôi mới 11 tuổi vào thời điểm đó, xem những hình ảnh rùng rợn và tiếng súng nổ trên TV.

Mẹ đưa tôi đến nhà bà ngoại để ở tạm vài đêm, khi bạo loạn tiến gần hơn đến khu vực nhà tôi. Chúng tôi trốn thoát bình an vô sự, nhưng chấn động tâm lý của những ngày đó tồi tệ đến nỗi trong gia đình tôi không ai dám nói về chuyện đó.

“Người Hoa không nói về cảm xúc của mình,” những người lớn tuổi bảo chúng tôi.

Mười sáu năm trôi qua, nhưng hồi ức ám ảnh của bi kịch tháng Năm vẫn còn như mới nguyên trong tâm trí của ông Lim, 47 tuổi (tên nhân vật được thay đổi).

Cửa hàng điện tử của ông Lim và gần 700 cửa hàng khác bị cướp phá và đốt trong một quận đông người Hoa làm kinh doanh ở tây Jakarta.

“Rất khó khăn,” ông nói. “Vào năm 1963 nhà của mẹ tôi bị đốt bởi tâm lý bài Hoa ở Tây Java và vào năm 1998, chính tôi trải qua điều đó. Hết sức khó khăn.”

Nhưng bầu cử năm nay đem lại hy vọng mới cho ông và nhiều người Hoa khác, những người đã chịu nhiều hậu quả từ bạo loạn.

“Tấm bi kịch là dấu mốc thay đổi để tôi nhận ra rằng chúng tôi phải biết nhiều hơn về chính trị,” ông Lim nói.

‘Chứng minh rằng họ đã sai’

Số phận của người Indonesia gốc Hoa đã thay đổi rất nhiều kể từ thời chế độ của cựu Tổng thống Suharto.

Đây là kết quả của cơn sốc và giận dữ mà nhiều người Indonesia cảm nhận sau khi chứng kiến bạo lực vào năm 1998, và cũng là kết quả của quá trình dân chủ hóa tại quốc gia này, cũng như việc của cải được phân phối bình đẳng hơn.

Bây giờ họ được phép thể hiện đặc tính văn hóa nơi công cộng, được dùng tên tiếng Trung, và tham gia tranh cử. Một vài ứng viên thậm chí đã lên đến hàng bộ trưởng và thống đốc bang.

Basuki Tjahaja Purnama
Basuki Tjahaja Purnama là quyền thống đốc Jakarta

Một trong những chính trị gia gốc Hoa nổi tiếng nhất là Basuki Tjahaja Purnama, quyền thống đốc Jakarta, người luôn thu hút được sự chú ý của truyền thông bởi tính cương nghị và các phát ngôn gây tranh cãi.

Nhưng ông không phải là người Hoa duy nhất đặt dấu ấn lên chính trị. Yandi Chow, 34 tuổi, sẽ thành nhà lập pháp ở bang Tây Kalimantan trong năm nay. Ông đã giành ghế trong cuộc bầu cử nghị viện vào tháng Tư.

Ông Chow bắt đầu sự nghiệp 10 năm trước, thời điểm chính trị vẫn còn được coi là lựa chọn nghề nghiệp đầy rủi ro và nguy hiểm cho người Hoa ở Indonesia.

Gia đình ông đã cực lực phản đối quyết định đó, nhưng ông nói ông vui vì đã chứng minh rằng họ và những kẻ hoài nghi khác đã sai.

“Tôi là nhân chứng sống cho thấy thái độ của những người khác trong cộng đồng đối với chúng tôi (người Hoa kiều tại Indonesia) là sai. Nếu chúng tôi được trao cơ hội trong chính trị, chúng tôi có thể chứng minh rằng mình có đủ phẩm chất.”

‘Cuộc chiến cân sức’

Với cuộc bầu cử tổng thống đang đến gần, cả hai ứng viên, Prabowo Subianto và thống đốc Jakarta Joko Widodo, đang tìm mọi cách để thu hút được các phiếu bầu thiểu số.

Hai ứng viên, Prabowo Subianto và thống đốc Jakarta Joko Widodo, đang tìm mọi cách để thu hút được các phiếu bầu thiểu số

Ông Subianto được nhiều ủng hộ từ cộng đồng Hoa kiều, dù danh tiếng của ông bị hủy hoại bởi những cáo buộc rằng ông chịu trách nhiệm cho cho các vụ bạo động chống người Hoa vào năm 1998. Ông Subianto phủ nhận các cáo buộc trên và cho rằng mình vô tội.

Ông Widodo, nổi tiếng với tên gọi Jokowi, đã hứa điều tra triệt để thảm kịch tháng 5/1998 và đấu tranh cho quyền lợi của người thiểu số.

Dù ai giành thắng lợi trong cuộc bầu cử, người Hoa tại Indonesia nói họ hy vọng chính quyền mới sẽ mang hòa bình và công lý cho tương lai, và rằng quá khứ sẽ không lặp lại.

Benny Setiono, đồng sáng lập Tổ chức Người Hoa tại Indonesia (INTI), nói nhiều người trong cộng đồng lo sợ an ninh sẽ là vấn đề một khi phiếu được kiểm.

“Cuộc chiến giữa hai ứng viên là rất cân sức,” ông nói. “Chúng tôi lo ngại nếu người chiến thắng được công bố, và người còn lại không chấp nhận kết quả, hỗn loạn sẽ diễn ra.”

“Chúng tôi hy vọng chính quyền có thể ngăn chặn được điều đó, bởi vì nhìn chung, bắt cứ khi nào có hỗn loạn, cộng đồng chúng tôi bao giờ cũng là nạn nhân. Điều này là rất rõ ràng trong lịch sử Indonesia. Chúng tôi luôn là mục tiêu.”

Tin liên quan