TQ có thực sự chống tham nhũng?

  • 6 tháng 9 2013
Chiến dịch của ông Tập hứa hẹn sẽ bắt các quan chức ở mọi cấp bậc

Chiến dịch chống tham nhũng của Trung Quốc dường như đang tăng tốc từng ngày.

Người dân Trung Quốc đang chứng kiến liên tục các hàng tin chính trên phương tiện truyền thông nhà nước của nước này về các công bố điều tra mới đối với các giám đốc điều hành kinh doanh cũng như các quan chức chính trị.

Sau đây là một số hỏi đáp giúp giải thích những tiết lộ mới nhất từ chiến dịch của Đảng Cộng sản Trung Quốc chống hối lộ và tham nhũng.

Đảng Cộng sản Trung Quốc vừa bắt đầu tiến hành điều tra một quan chức hàng đầu khác, ông Tưởng Khiết Mẫn. Tại sao việc này lại quan trọng?

Vị trí của ông Tưởng và các đảng viên có liên quan tới ông khiến cho việc ông sụp đổ có tác động quan trọng.

Ông Tưởng Khiết Mẫn nổi lên qua các chức vụ trong các công ty dầu khí nhà nước vốn có lợi nhuận cao của Trung Quốc.

Một số người tin rằng ông sa lưới trong chiến dịch chống tham nhũng vì vị trí trước đây của ông là người đứng đầu công ty dầu khí lớn nhất nước, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc.

"Đây là loại doanh nghiệp nhà nước làm ra rất nhiều tiền, vì vậy đó là lý do tại sao các chiến dịch chống tham nhũng lại nhìn vào những người tại đó," nhà điều tra tham nhũng ở cấp cơ sở, ông Lý Tân Đức nói.

"Không chỉ ông Tưởng là người đang bị điều tra. Một số giám đốc điều hành khác trong ngành dầu khí cũng đã bị bắt giữ."

Tất nhiên, người ta không thể bỏ qua việc ông Tưởng không chỉ là một giám đốc điều hành kinh doanh.

Ông Tưởng Khiết Mẫn từng là tổng giám đốc Công ty Dầu khí Quốc gia

Ông còn là quan chức cấp cao nhất được đặt dưới cái bóng của chiến dịch chống tham nhũng do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề ra.

Sau khi lặp đi lặp lại cảnh báo rằng tham nhũng tràn lan đang đe dọa lật đổ Đảng Cộng sản, ông Tập Cận Bình tung ra một chiến dịch chống tham nhũng mà ông đã hứa sẽ tóm bắt các quan chức ở mọi cấp bậc trong đảng, cả "hổ lẫn ruồi".

Nhưng cho đến nay, chỉ có một "con hổ", cựu bí thư Trùng Khánh, ông Bạc Hy Lai, phải ra tòa.

Ông Tập Cận Bình thậm chí không thể nhận công lao về vụ ông Bạc Hy Lai khá ồn ào vì sự sụp đổ của ông Bạc bắt đầu trước khi ông Tập nắm quyền.

Vì vậy, Chủ tịch Trung Quốc đang chịu áp lực phải làm sao vợt bắt được một con hổ sa lưới, và ông Tưởng Khiết Mẫn là người phù hợp.

"Ông Tập Cận Bình sẽ nhận được nhiều khen ngợi," ông Lý Thành, một thành viên cao cấp tại Viện Brookings, nói về cuộc điều tra ông Tưởng.

"Quý vị không thể nói rằng họ chỉ muốn giải quyết các quan chức nhỏ. Họ xử lý cả các quan chức lớn nữa."

Nhưng liệu chức vụ cao của ông Tưởng có giúp đem lại cho ông chút bảo vệ nào không? Liệu "tay chân" trong đảng có thể giúp ông ta hay không?

Có lẽ là không. Việc ông Tưởng Khiết Mẫn nổi lên qua các chức vụ trong đảng phần lớn là nhờ ông Chu Vĩnh Khang, một chiến lược gia về an ninh mới nghỉ hưu gần đây của Trung Quốc.

Có tin đồn cho rằng ông Chu tiếp tục hành động như một đối thủ của ông Tập Cận Bình và ông có thể là con hổ cuối cùng sẽ bị chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập Cận Bình truy quét.

Trích dẫn các nguồn tin giấu tên, tờ China Morning Post cho rằng ông Chu đã đang bị điều tra, mặc dù chính phủ Trung Quốc vẫn chưa xác nhận tin này.

Vậy ông Tưởng thực sụp đổ vì lý do gì? Do giai đoạn ông làm trong khu vực dầu mỏ hay do các mối quan hệ chính trị của ông?

Cũng còn chưa rõ. Ông Tưởng Khiết Mẫn dường như có những điểm yếu trong cả hai mặt này.

"Các điều tra với ông Bạc Hy Lai và ông Tưởng Khiết Mẫn thực sự khá giống nhau", ông Hồ Tinh Đẩu, một giáo sư tại Viện Công nghệ Bắc Kinh cho biết.

"Cuộc điều tra các vấn đề chính trị của ông Bạc Hy Lai với cảnh sát trưởng cũ của ông, ông Vương Lập Quân, đã dẫn đến cuộc điều tra vào các khó khăn kinh tế của ông. Trong trường hợp của ông Tưởng, ông bị điều tra đầu tiên là do những sai lầm kinh tế, nhưng nay ông gặp rắc rồi vì các liên hệ đảng phái chính trị của ông."

Các động cơ thực sự đằng sau cuộc điều tra với ông Tưởng có thể được tiết lộ nếu người thầy của ông là ông Chu Vĩnh Khang, cũng bị kéo ra trước tòa án vì các cáo trạng tội tham nhũng.

Nhưng ông Chu Vĩnh Khang đã về hưu. Lý do tại sao ông Tập Cận Bình lại bận tâm điều tra một người đã không còn quyền lực?

Nhiều chuyên gia tỏ ý lạc quan về chiến dịch "Hổ và Ruồi"

Là một nhân vật cao cấp, có chân trong Thường vụ Bộ Chính trị, ông Chu Vĩnh Khang đã chấm dứt sự nghiệp ở vị trí hàng đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Cũng giống như các lãnh đạo nghỉ hưu khác, có lẽ ông vẫn có những ảnh hưởng to lớn phía sau hậu trường. Có lẽ một số người tin rằng ông Tập Cận Bình muốn kiềm chế quyền lực đó, như lời ông Andrew Wedeman, một giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Georgia, người chuyên nghiên cứu về vấn đề tham nhũng tại Trung Quốc.

"Tôi có thể nhìn thấy những lý do khiến ông Tập Cận Bình muốn tóm tất cả những người quanh ông Chu Vĩnh Khang, nhưng lại để yên đối với riêng ông đó," Tiến sỹ Wedeman nói.

"Điều này sẽ khiến ông Chu bị rơi vào tình thế cô lập, bị chìm dần và không có mặt trong cuộc đấu tranh nội bộ đang diễn ra liên quan tới vấn đề bổ nhiệm người..."

"Mặt khác, tôi có thể thấy ông Tập theo đuổi ông Chu nhằm chứng tỏ rằng ông sẵn sàng đụng tới những người ở cấp rất cao."

Có ai ở Trung Quốc thực sự coi trọng chiến dịch chống tham nhũng này không?

Có vẻ có. Thuyết hoài nghi tồn tại mạnh mẽ tại một đất nước mà tình trạng tham nhũng giữa các quan chức chính phủ là điều hầu như ai cũng chấp nhận. Tuy nhiên, cái được gọi là "thanh lọc dầu khí" tại các công ty dầu khí quốc gia khiến ông Tập Cận Bình được lòng nhiều người trên các diễn đàn trao đổi trên internet ở Trung Quốc.

"Chống tham nhũng là điểm khởi đầu cho giấc mơ Trung Hoa," một blogger viết trên weibo, một trang mạng xã hội kiểu như Twitter ở Trung Quốc.

"Tiền này có thể được dùng để củng cố sức mạnh quốc phòng và cải thiện đời sống nhân dân. Cả nước ủng hộ Bí thư Tập và đi theo ông!"

Các chuyên gia cũng tỏ ra lạc quan. Giáo sư Hồ Tinh Đẩu từ Bắc Kinh nói chiến dịch này khác nhiều so với những nỗ lực tương tự trước kia trong việc quét sạch nạn tham nhũng trong chính phủ.

"Đây là một nỗ lực không tiền khoáng hậu trong việc trấn áp tham nhũng, và các quan chức bị điều tra đang ngày càng ở cấp cao hơn," ông nói.

Chiến dịch "Hổ và Ruồi" của ông Tập có vẻ như đã diễn ra được một thời gian dài, nhiều người tin vậy, và đã tóm được nhiều quan chức của đảng, cho nên khó có thể nói nó chỉ là hành động chính trị suông.

Ông Chu Vĩnh Khang nghỉ hưu khi nắm giữ chức vụ hàng đầu trong Đảng CS

Nhưng nhiều quan chức cao cấp nổi lên nắm quyền lực thông qua chính cùng một hệ thống tham nhũng đó, rồi nay họ lại cố làm sạch nó! Liệu có phải là chính phủ thực sự nghiêm túc trong việc chấm dứt tham nhũng không?

Có, ở một mức độ nào đó. Sự tức giận của dân chúng về chuyện tham nhũng, mà bằng chứng là những quan chức đeo đồng hồ Rolex xa xỉ, dường như đã tới mức đỉnh điểm, buộc đảng phải thực sự nhìn vào vấn đề.

Nạn tham nhũng tồn tại trong mọi xã hội, Andrew Wedeman nhận định, nhưng Đảng Cộng sản đang muốn giảm nạn này xuống mức có thể kiểm soát được.

"Đảng Cộng sản tập trung quyền lực vào tay quan chức nắm giữ những vị trí có thể tham nhũng, và rồi đồng thời lại che giấu nó," ông Wedeman nói.

"Họ bắt giữ, kết án và bỏ tù một lượng lớn các quan chức mỗi năm. Do đó, về lý thuyết là có thể trấn áp được tham nhũng."