Bạo lực lại tiếp diễn ở Cairo

  • 16 tháng 8 2013

Có thêm bạo lực

Đang có thêm các cuộc biểu tình ủng hộ ông Morsi ở Cairo

Nhiều người biểu tình thiệt mạng tại trung tâm Cairo, khi các cuộc tuần hành mới nhất do những người ủng hộ tổng thống bị lật đổ Mohammed Morsi tổ chức đã biến thành bạo lực.

Phóng viên BBC Jeremy Bowen chứng kiến bảy thi thể và nhiều người bị thương nặng ở gần Quảng trường Ramses ở trung tâm thủ đô.

Các cuộc biểu tình diễn ra hai ngày sau khi khu vực lều trại của Huynh đệ Hồi giáo bị dẹp bỏ, khiến ít nhất 638 người chết.

Các cuộc biểu tình cũng đang được tổ chức ở bên ngoài Cairo. Được biết có bốn người thiệt mạng trong các cuộc đụng độ tại Ismailia.

Trong làn sóng bạo lực hôm thứ Tư, cảnh sát đã được quyền bắn đạn thật để tự vệ.

Các phóng viên BBC nói bầu không khí nơi đây rất căng thẳng, trong lúc lệnh tình trạng khẩn cấp vẫn đang có hiệu lực.

Hàng trăm người đã tụ tập tại một đền thờ Hồi giáo gần đó sau khi Huynh đệ Hồi giáo, là phe của ông Morsi, kêu gọi các ủng hộ viên hãy tập hợp sau lễ cầu nguyện thứ Sáu để "tuần hành tỏ sự giận dữ".

Các cuộc tuần hành đang diễn ra với biểu ngữ "nhân dân muốn lật đổ việc đảo chính" - nhằm nói tới việc quân đội tước quyền của ông Morsi hôm 3/7.

Hôm thứ Năm 15/8, ông Obama lên án hành động của chính phủ trong vụ ra lệnh dẹp trại biểu tình và hủy bỏ tập trận chung Mỹ-Ai Cập.

Chính quyền Ai Cập ra thông cáo nói phát biểu của ông Obama "không có cơ sở" và chỉ "khuyến khích các nhóm vũ̉ trang".

Chính phủ cũng nói Ai Cập đang đối diện nguy cơ khủng bố.

Huynh đệ Hồi giáo đã kêu gọi người ủng hộ tập trung tại các nhà thờ Hồi giáo để cầu nguyện hôm thứ Sáu rồi xuống đường ở Cairo.

Lãnh đạo phong trào nói họ sẽ tuần hành với biểu ngữ "Người dân muốn lật đổ đảo chính".

Đáp lại, một nhóm vận động ủng hộ chính quyền cũng kêu gọi người dân tự bảo vệ các khu phố và nhà thờ của mình.

Cộng đồng Thiên chúa Coptic của Ai Cập đã từng bị các phần tử Hồi giáo cáo buộc là ủng hộ cuộc lật đổ Tổng thống Morsi hồi tháng trước.

Hiện đang có quan ngại sẽ tái diễn đổ máu sau khi cảnh sát nhận lệnh cho phép bắn để tự vệ và bảo vệ các tòa nhà của chính quyền.

Phóng viên BBC Bethany Bell có mặt tại Cairo nói người dân sẽ theo dõi xem Huynh đệ Hồi giáo có giành được thêm ảnh hưởng sau vụ trấn áp hôm thứ Tư hay là quân đội sẽ tăng kiểm soát.

Tin cho hay lại có thêm các cuộc tấn công vào lực lượng an ninh vào thứ Năm, ít nhất bảy binh lính và một cảnh sát thiệt mạng trên bán đảo Sinai và một cảnh sát khác bị giết hại ở thành phố miền Trung Assuit.

Thượng nghị sỹ Hoa Kỳ John McCain nói trên chương trình Newsnight của BBC rằng vụ lật đổ Tổng thống Morsi là "đảo chính " và Tổng thống Obama cần cắt hết viện trợ cho Ai Cập.

Hoa Kỳ cho tới nay chưa dùng từ 'đảo chính', theo luật Mỹ sẽ dẫn tới việc cắt viện trợ. Ông McCain nói điều này đưa thông điệp rằng lãnh đạo Mỹ "dung thứ bạo lực và không hiệu quả" tới các nước Hồi giáo.

Kêu gọi của Liên Hiệp Quốc

Cảnh hoang tàn sau bạo động tại Ai Cập

Sau một cuộc họp khẩn, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc lên tiếng kêu gọi các bên ở Ai Cập "hết sức kiềm chế".

Ít nhất 638 người đã thiệt mạng khi lực lượng an ninh của chính phủ tràn vào dẹp trại của người biểu tình có liên hệ với phong trào Huynh đệ Hồi giáo.

Trong khi đó, giới chức Ai Cập nói việc Tổng thống Mỹ Barack Obama lên án vụ này là "không có cơ sở".

Ông nói sẽ không có hợp tác nếu như thường dân vẫn còn bị giết hại. Tuy nhiên ông không đề cập tới việc cắt khoản viện trợ 1,3 tỷ đôla mà Mỹ dành cho Ai Cập.

Phía Ai Cập ra phản ứng nói hành động của Tổng thống Obama có thể "khuyến khích các nhóm vũ trang bạo động".

Ai Cập hiện đang ở trong tình trạng khẩn cấp. Bộ Nội vụ nước này đã cho cảnh sát quyền bắn đạn thật để tự vệ trong trường hợp các tòa nhà của chính quyền bị tấn công.

Nhiều khu vực bị thiết quân luật. Hoa Kỳ đã cảnh báo công dân của họ không tới Ai Cập và khuyến cáo những ai đang ở đó rời đi.

Bà cũng nói các thành viên Hội đồng Bảo an "bày tỏ sự thương tiếc đối với các nạn nhân" của đợt bạo lực.

Vào sáng thứ Năm 15/8, hàng trăm thành viên Huynh đệ Hồi giáo đã đốt cháy một tòa nhà của chính phủ gần Cairo.

Truyền hình địa phương chiếu cảnh lính cứu hỏa chuyển các viên chức chính quyền quận Giza từ bên trong ra ngoài.

Kênh Nile News TV của nhà nước cũng cho hay đã có đụng độ giữa các thành viên Huynh đệ Hồi giáo và người dân ở ngoại ô thành phố Alexandria lớn thứ hai Ai Cập.

Bảy lính Ai Cập bị các tay súng không rõ danh tính bắn chết gần thành phố El Arish ở khu vực Sinai.

Chính phủ nói 638 người thiệt mạng trên toàn quốc trong ngày thứ Tư 14/8, nhưng con số thực sự có thể cao hơn nhiều.

Trong ngày thứ Năm đã có các cuộc tranh cãi nảy lửa giữa các thân nhân của những người thiệt mạng và các quan chức điều tra nguyên nhân tử nạn, vì con số thống kê chính thức chỉ tính những người đã được mang tới bệnh viện cấp cứu.

Xác chết sau đợt bạo lực
Con số thương vong hiện vẫn chưa đồng nhất

Nhiều xác chết được lưu giữ tại các nhà thờ hay trường học. BBC chứng kiến 202 thi thể được tập trung tại nhà thờ Eman nằm gần địa điểm trại biểu tình chính ở Quảng trường Rabaa al-Adawiya.

Con số này có thể đã không được tính vào thống kê của chính phủ.

Biên tập viên Trung Đông của BBC, Jeremy Bowen, nói nhiều xác chết bị đốt cháy không còn nhận dạng được.

Phát biểu từ nơi ông đang nghỉ hè ở Massachusetts, Tổng thống Obama lên án hành động của chính quyền lâm thời Ai Cập và tuyên bố hủy bỏ cuộc tập trận chung với nước này, đáng ra sẽ tiến hành vào cuối tháng Tám.

Ông nói hợp tác Mỹ- Ai Cập sẽ không tiếp tục nếu như quyền dân sự không được tôn trọng.

Ông tổng thống cũng cho rằng Ai Cập đang "trên một con đường nguy hiểm" và kêu gọi chính phủ từ bỏ bạo lực, theo đuổi tiến trình hòa giải dân tộc.

Tuy nhiên ông cũng nói thêm: "Chúng tôi không đứng về phía đảng phái hay nhân vật chính trị nào".

Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Chuck Hagel xác nhận rằng Mỹ sẽ duy trì quan hệ quân sự với Ai Cập. Nhưng ông nói đợt bạo lực mới đang đe dọa "các yếu tố quan trọng trong hợp tác quốc phòng lâu dài giữa hai bên".

Bà Navi Pillay, Cao ủy Liên Hiệp Quốc về nhân quyền, kêu gọi mở điều tra độc lập về những gì đã xảy ra.

Trong một thông cáo, bà nói: "Con số người chết và bị thương, ngay cả theo thống kê của chính phủ, cho thấy việc sử dụng bạo lực quá mức, thậm chí quá khích, đối với người biểu tình".

Tổng thống Pháp Francois Hollande đã triệu tập Đại sứ Ai Cập ở Pháp để chuyển thông điệp "cần làm mọi việc để tránh nổ ra nội chiến".

Phân tích

Cả hai bên trong cuộc xung đột này tại Ai Cập tin rằng tương lai của đất nước này đang bị đe dọa. Có lẽ cả hai đều đúng.

Những diễn biến trên đường phố tại thủ đô Cairo và trên khắp Ai Cập đang định hình con đường mà đất nước này sẽ đi với thế hệ kế tiếp.

Không khí vô cùng vui mừng phấn khởi theo sau sự sụp đổ của Tổng thống Hosni Mubarak hồi tháng Hai năm 2011 dường như đã xa vời.

Quân đội được điều động tại thủ đô Cairo
Quân đội được điều động tại thủ đô Cairo

Cảm giác bao chùm lúc này là "kẻ chiến thắng sẽ được tất".

Trước khi Tổng thống Mohamed Morsi thuộc phe Huynh Đệ Hồi giáo bị quân đội truất quyền, ông điều hành chính phủ không phải chỉ vì mọi người dân Ai Cập và như ông hứa hẹn, còn vì những người ủng hộ ông nữa.

Phong trào Huynh Đệ Hồi giáo đã hoạt động từ năm 1928 để giành quyền lực. Thay vì xây dựng một đồng thuận quốc gia, Tổng thống Morsi và Phong trào Huynh Đệ Hồi giáo quyết tâm giành cơ hội để tái định hình đất nước Ai Cập.

Nay người đứng đầu quân đội, Tướng Abdul Fattah al-Sisi và những người ủng hộ ông đang làm chính điều đó.

Họ tuyên bố muốn thành lập một nền chính trị dân chủ. Nhưng mức độ tàn khốc của cuộc tấn công nhắm vào Huynh Đệ Hồi giáo dường như cho thấy họ muốn tiêu diệt phong trào này như một lực lượng chính trị.

Vẫn luôn như vậy, các sự kiện tại Ai Cập đang được cả thế giới Ả Rập theo dõi sát sao.

Chừng 18 tháng trước, Phong trào Huynh Đệ Hồi giáo và các đồng minh của họ tại các quốc gia khác dường như là người giành phần thắng trong các cuộc nổi dậy Mùa Xuân Ả Rập, và đã dẫn đầu trong các cuộc tuyển cử.

Nhưng nay đang diễn ra phản ứng dữ dội, một điều có thể sẽ lan ra. Hành động chống lại những người biểu tình ngồi ủng hộ Phong trào Huynh Đệ Hồi giáo tại Cairo không giải quyết được cuộc khủng hoảng của Ai Cập. Nó còn làm cuộc khủng hoảng trở nên sâu sắc hơn.

Tình trạng khẩn cấp

Thủ tướng lâm thời của Ai Cập Hazem Beblawi nói chiến dịch dẹp trại của người biểu tình ở Cairo là cần thiết để khôi phục an ninh trong thành phố.

Ông Beblawi nói không dễ dàng để đưa ra quyết định giải tán người ủng hộ Tổng thống đã bị truất quyền Mohammed Morsi.

Chính phủ cho hay 235 dân thường đã thiệt mạng trên toàn quốc và tuyên bố tình trạng khẩn cấp.

Phong trào Huynh đệ Hồi giáo, vốn đứng đằng sau các cuộc biểu tình, thì nói số người chết trong đợt bạo động là hơn 2.000.

Các phóng viên có mặt tại Cairo cũng nói đã chứng kiến nhiều người thiệt mạng, nhưng con số đưa ra khác nhau và khó có thể kiểm chứng độc lập trong lúc này.

Cảnh sát này đã kiểm soát các trại ở thủ đô và được tin đã bắt giữ một số nhân vật chủ chốt của Huynh đệ Hồi giáo.

Trong một bài phát biểu trên truyền hình, ông Beblawi bày tỏ sự đáng tiếc về con số người chết và cho hay sẽ bãi bỏ tình trạng khẩn cấp sớm nhất có thể được.

Lệnh này theo kế hoạch sẽ kéo dài một tháng, kèm theo thiết quân luật ở Cairo và một số tỉnh thành khác vào buổi đêm trong thời gian từ 7 giờ tối tới 6 giờ sáng hôm sau.

Thủ tướng Beblawi cũng nói cảnh sát đã được lệnh không sử dụng vũ khí khi giải tán người biểu tình.

Bộ trưởng Nội vụ Mohammed Ibrahim nói cảnh sát đã xử lý rất "chuyên nghiệp" và 43 cảnh sát viên đã tử nạn trong làn sóng bạo lực trên toàn quốc.

Ông cáo buộc những người theo phe Morsi là đã cố thủ ở các tòa nhà và bắn vào lực lượng cảnh sát.

Ông cho rằng các trại của người biểu tình đã bị các nhóm vũ trang thâm nhập và cảnh sát đã thu được nhiều vũ khí từ những nơi này.

Ông bộ trưởng cũng nói đã bắt nhiều thành viên Huynh đệ Hồi giáo và thẩm vấn họ.

Phó Tổng thống Mohammed ElBaradei đã xin từ chức khỏi chính quyền lâm thời.

Ông nói trong một thông cáo: "Tôi không thể tiếp tục nhận trách nhiệm cho những quyết định mà tôi không đồng ý và quan ngại hậu quả của chúng. Tôi không thể nhận trách nhiệm về bất cứ giọt máu đổ nào".

Các xe ủi bọc thép đã được chuyển tới hai trại biểu tình ở Cairo vào sáng sớm thứ Tư 14/8.

Những cột khói cao bốc lên khi chiến dịch dẹp trại bắt đầu. Lực lượng an ninh đã ném bom gas vào trại và trực thăng quần đảo bên trên.

Trại nhỏ ở Quảng trường Nahda bị giải tán khá nhanh chóng, nhưng bạo động nổ ra và kéo dài cả ngày tại trại chính ở gần nhà thờ Rabaa al-Adawiya tại Cairo.

Truyền hình Ai Cập cho biết đến cuối ngày lực lượng an ninh đã giành kiểm soát khu vực này và cho phép người biểu tình được rút đi.

Thế nhưng một số nhân vật lãnh đạo của Huynh đệ Hồi giáo, trong đó có Essam El-Erian và Mohamed El-Beltagi, người có con gái 17 tuổi chết trong vụ này, đã bị bắt.

Một phóng viên quay phim cho kênh Sky News, Mick Deane, cũng thiệt mạng.

Phóng viên của Gulf News, Habiba Ahmed Abd Elaziz, bị bắn chết cho dù chị không làm công việc đưa tin vào thời điểm đó.

Bạo động cũng xảy ra tại nhiều nơi ở Ai Cập.

Khoảng 35 người chết trong các cuộc đụng độ ở tỉnh Fayoum, phía nam Cairo, theo hãng tin Reuters. Ít nhất 5 người thiệt mạng ở tỉnh Suez.

Đụng độ còn xảy ra ở các tỉnh miền bắc là Alexandria và Beheira, và Assiut và Menya ở miền trung.

Cộng đồng quốc tế đã nhanh chóng lên án chiệ́n dịch dẹp trại của chính phủ Ai Cập.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry tuyên bố sự kiện này "đáng công kích" và là "đòn giáng vào nỗ lực hòa giải".

Ông cho rằng bạo lực không phải là giải pháp và "đi ngược lại ý nguyện hòa bình và dân chủ của người dân Ai Cập".

"Bạo lực và tình trạng phân cực tiếp diễn trong nền chính trị sẽ tiếp tục làm kinh tế Ai Cập tan rã."

Người phụ trách đối ngoại của EU, bà Catherine Ashton, thì ra thông cáo nói: "Chúng tôi xin nhắc lại rằng bạo lực sẽ không dẫn tới giải pháp nào, và chúng tôi kêu gọi chính quyền Ai Cập hành xử một cách hết sức kiềm chế".

Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan gọi việc dẹp bỏ trại của người biểu tình là thảm sát và chỉ trích các nước khác đã nương tay cho bạo lực thông qua sự im lặng của mình. Ông cũng kêu gọi Liên Hiệp Quốc và Liên đoàn Ả rập có hành động ngay lập tức.

Ngoại trưởng Anh William Hague cũng đã lên án việc sử dụng vũ lực

Tin liên quan