Cấm quan chức Nga 'vi phạm nhân quyền'

Cập nhật: 16:47 GMT - thứ sáu, 7 tháng 12, 2012

Thượng viện Mỹ thông qua luật mang tên luật sư nhân quyền Nga để trừng phạt quan chức Nga bị coi là vi phạm nhân quyền.

Luật mang tên ông Sergei Magnitsky, người bị chết trong đồn công an Nga hồi 2009, đã được thông qua hôm 6/12/2012 và sẽ buộc Chính quyền của Tổng thống Barack Obama có biện pháp với quan chức Nga.

Nếu ai trong số họ bị coi là vi phạm quyền con người thì sẽ bị cấm nhập cảnh vào Hoa Kỳ và tài sản riêng của họ nếu có tại Hoa Kỳ cũng bị phong tỏa.

Theo BBC Tiếng Nga tại London, sự kiện này đang gây ra cuộc tranh luận trên mạng tại Nga và người ta cũng hỏi đây có phải là cách giới lập pháp Mỹ muốn dùng để nhắm vào quan chức những nước khác nữa trong tương lai.

Vụ án Magnitsky

Sau khi phát hiện ra một vụ lừa đảo cấp nhà nước trị giá chừng 200 triệu USD liên quan đến các quan chức thuế Nga, bản thân ông Magnitsky bị bắt “vì trốn thuế”.

Giới vận động tại Nga và ở nước ngoài, chẳng hạn như ông Bill Bowder, người cùng làm việc với ông Sergei Magnitsky trong công ty Hermitage Capital Management (HCM) nói vị luật sư trẻ “đã bị công an tra tấn”.

Vụ án Sergei Magnitsky trở thành biểu tượng của cuộc chiến chống tham nhũng ở Nga

Nhà chức trách Nga thì nói ông Magnitsky “chết vì trụy tim và hậu quả của viêm tụy”.

Giới y tế đến nhà tù để khám nghiệm xác ông Magnitsky cho hay ông chết “ít nhất là một giờ trước thời gian quan chức trại giam thông báo”.

Chỉ hai giờ trước khi ông qua đời, nhân chứng trong tù còn nói rằng thấy ông Magnitsky “đi lại bình thường”.

Hồi tháng 7/2011, cuộc điều tra theo yêu cầu của Hội đồng Nhân quyền do Tổng thống khi đó, ông Dmitry Medvedev ra lệnh thực hiện, đã quy tội cho hai quan chức an ninh và cảnh sát Nga, Oleg Silchenko và Ivan Prokopenko về “lờ là trách nhiệm” dẫn tới cái chết của nạn nhân.

Vụ án Magnitsky, luật sư chống tham nhũng qua đời hồi tháng 11/2009 khi mới 37 tuổi, trở thành biểu tượng của cuộc chiến chống tham nhũng và lạm quyền ở Nga.

Jackson - Vanik và tự do đi lại

Luật Magnitsky nhắc lại quy định trong tu chính án Jackson – Vanik từ 1974 để buộc chính quyền Mỹ phải có biện pháp trừng phạt quan chức Nga “vi phạm nhân quyền”.

Tổng thống Bill Clinton đã ba lần yêu cầu miễn áp dụng luật Jackson - Vanik với Việt Nam

Tu chính án Jackson–Vanik hồi đó được thông qua, mang tên hai dân biểu Mỹ, buộc bên hành pháp ràng buộc tự do thương mại với Liên Xô và nhiều nước Đông Âu cộng sản với yêu cầu tôn trọng nhân quyền, gồm quyền tự do xuất nhập cảnh.

Cụ thể, luật này chống lại thói cưỡng ép lấy tiền của công dân Liên Xô gốc Do Thái, điều mà Moscow thường làm, để đổi lại quyền cho họ di dân sang các nước Phương Tây.

Nhưng luật Jackson – Vanik không nêu cụ thể sắc dân nào được hưởng sự bảo trợ này của Hoa Kỳ nên trở thành luật chung áp dụng với mọi công dân Liên Xô, yêu cầu chính quyền tôn trọng tự do đi lại của dân.

Trước khi chủ nghĩa cộng sản tan rã, điều từng được gọi là “thuế di dân” khá phổ biến thời cộng sản ở Đông Âu, điều tương tự như các vụ ‘thu vàng bán bãi’ ở Việt Nam để cho đi vượt biên sau 1975.

Việt Nam và Trung Quốc từng bị ràng buộc bởi luật Jackson - Vanik vì không cho công dân của họ tự do xuất nhập cảnh.

Lần đầu tiên, Tổng thống Clinton đã đưa ra điều khoản miễn áp dụng (waiver) với quy định của luật Jackson – Vanik liên quan tới Việt Nam năm 1989.

Sau đó, ông làm tiếp vào các năm 1999 và 2000. Còn Tổng thống George W Bush ký văn bản tương tự năm 2001.

Chỉ đến khi Washington và Hà Nội ký hiệp định mậu dịch song phương 2001 thì vấn đề này mới không được nói đến.

Thêm về tin này

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.