Ảnh hưởng của TQ với đoàn kết Asean

Cập nhật: 15:14 GMT - thứ ba, 14 tháng 8, 2012
Công trường xây dựng của Trung Quốc tại Campuchia

Campuchia đang phụ thuộc nhiều về kinh tế vào Trung Quốc

Hãng thông tấn Reuters vừa có bài của hai tác giả Prak Chan Thul và Martin Petty phân tích ảnh hưởng của Trung Quốc đối với Campuchia. BBCVietnamese.com xin giới thiệu cùng quý vị.

Các sinh viên lứa tuổi đôi mươi, ngồi sau dãy bàn gỗ cũ kỹ ở thủ đô Phnom Penh của Campuchia, đang cặm cụi ghi bài trong khi giáo viên cao giọng đọc các mẫu câu bằng tiếng ngoại quốc nhằm át tiếng xe cộ bên ngoài.

Không giống như thường thấy tại các nước láng giềng, lớp sinh viên này và nhiều lớp khác cạnh đó không học tiếng Anh mà chọn học tiếng Trung Quốc.

Trên các phố, biển hiệu in chữ tiế̃ng Hoa mời chào các khóa học tiếng Quan Thoại cấp tốc giá rẻ.

Gua Fa, giáo viên đồng thời là người quản lý trường ngoại ngữ tiếng Trung Ming Fa, nói: "Hồi trước, người ta tới khu này để học Anh văn, nhưng nay thì họ chuyển sang Trung văn".

"Các sinh viên đều muốn trở thành hướng dẫn viên du lịch, hay phiên dịch tiếng Trung, hoặc nhân viên ngân hàng và nhà hàng."

Đây là một trong những biểu hiện mới nhất cho ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Campuchia, điều mà một số người cho là đe dọa cho khối đoàn kết của 10 quốc gia Asean.

Trung Quốc cũng có vị thễ vững chắc tại các nước nghèo như Lào và Miến Điện, gây quan ngại cho các nước khác trong khối như Việt Nam hay Philippines, vốn đang đối đầu với Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông.

Khi đất nước Campuchia kém phát triển xích lại gần với Bắc Kinh, Asean dường như lo lắng đang trở thành con tin cho ảnh hưởng từ quyền lực kinh tế của Trung Quốc tới các nước nghèo trong khối.

"Các sinh viên đều muốn trở thành hướng dẫn viên du lịch, hay phiên dịch tiếng Trung, hoặc nhân viên ngân hàng và nhà hàng."

Gua Fa, giáo viên Trung văn tại Phnom Penh

Bà Bonnie Glaser, chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Các vấn đề quốc tế (CSIS) tại Washington DC, nói: "Tuy các dự án hỗ trợ tài chính và phát triển hạ tầng của Trung Quốc có lợi cho cả khu vực, nhưng sự nghi kỵ vẫn cứ tăng lên".

Bà nhận định: "Hiện cũng có các quan ngại về sự phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc, cũng như lo sợ rằng áp lực về kinh tế sẽ gây đổ vỡ".

Bị Bắc Kinh chi phối

Trong số ba nước nghèo nhất Asean, Campuchia xem ra là quốc gia nằm dưới tầm ảnh hưởng của Trung Quốc nhiều nhất.

Khoảng 40.000 người Campuchia hiện đang học tiếng Trung, theo thống kê của Hội người Khmer gốc Hoa ở nước này. Đây là động thái đón đầu kế hoạch khai trương Cộng đồng Kinh tế Asean (AEC) vào năm 2015, với mục tiêu thu hút đầu tư vào thị trường ước tính 2 nghìn tỷ đôla với 10 quốc gia và 600 triệu dân.

Heng Guechly, sinh viên một trường tư, nhận xét: "Tiếng Trung có ích hơn là tiếng Anh".

"Hiện nhu cầu rất lớn và Trung Quốc có quan hệ rất tốt với Campuchia, nên ngày càng nhiều người Trung Quốc tới đây làm ăn."

Thống kê chính thức cho thấy đầu tư từ Trung Quốc vào Campuchia là 1,9 tỷ đôla vào năm ngoái, gấp đôi từ các nước Asean khác, và gấp 10 lần lượng đầu tư từ Hoa Kỳ.

Riêng trong nửa đầu năm nay 151.887 khách du lịch Trung Quốc đã tới thăm Campuchia, tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái và ngành du lịch của Campuchia hy vọng thu hút một triệu người/năm vào năm 2020.

Nhiều công ty Trung Quốc đã mở nhà máy ở Campuchia, và 70% trong số 330 nhà máy gia công hàng hóa, nguồn thu lớn nhất của Campuchia, là do người Trung Quốc làm chủ.

Quan hệ thân cận của Trung Quốc với Campuchia, sau đó với Lào và Miến Điện, đã cho Bắc Kinh một lá phiếu phủ quyết từ bên ngoài đối với các quyết định của khối Asean, nhất là khi khối này luôn chủ trương đồng thuận giữa các thành viên.

Điều này được minh chứng rõ rệt hồi tháng trước khi hội nghị ngoại trưởng Asean tại Phnom Penh đã không ra được thông cáo chung lần đầu tiên trong lịch sử 45 năm của khối.

Philippines lên tiếng chỉ trích Trung Quốc là gây áp lực đối với Campuchia nhằm loại hết các câu chữ liên quan tranh chấp Biển Đông khỏi văn bản.

Theo các quan chức ngoại giao có mặt tại hội nghị, Lào và Miến Điện cũng ủng hộ lập trường của Campuchia.

Lớp học tiếng Trung ở Phnom Penh

Chiến lược

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã xích lại gần với Lào, giúp xây đường xá, cầu cống và sân vận động, cũng như cấp học bổng cho hàng trăm sinh viên sang Trung Quốc học đại học.

Cộng đồng người Hoa mở rộng nhanh chóng và ít nhất hai khu vực cờ bạc nhộn nhịp của người Hoa được thiết lập bên trong nước Lào, có cả cảnh sát Trung Quốc đến canh gác.

Tháng trước, thương mại hai chiều giữa Trung Quốc và Lào tăng tới 40% và các ngân hàng Trung Quốc cho Lào vay 3 tỷ đôla, cộng với kế hoạch xây hệ thống tàu cao tốc trị giá 7 tỷ đôla khác.

Chiến lược mà Trung Quốc sử dụng ở Miến Điện cũng tương tự, và vì cấm vận của phương Tây mà quốc gia Đông Nam Á này lại càng xích lại gần Trung Quốc.

Tuy nhiên, nếu phương Tây nới lỏng cấm vận thì sự phụ thuộc miễn cưỡng của Miến Điện vào Trung Quốc có thể sẽ giảm bớt.

Đối với Bắc Kinh, giữ Asean chia rẽ là có lợi cho chiến lược của Trung Quốc tại Biển Đông, nơi mà Trung Quốc muốn thương lượng trực tiếp và tay đôi với các nước liên quan.

"Trung Quốc đã có khởi đầu mạnh mẽ và tham gia nhiều trong các nền kinh tế Asean, nên chuyển dịch sẽ không phải là điều dễ dàng."

Bonnie Glaser, chuyên gia từ CSIS

Asean không đoàn kết cũng giúp ghìm chân Mỹ.

Hoa Kỳ đang chuyển hướng chiến lược về Á châu, một phần vì tiềm năng tăng trưởng của Asean, phần vì e ngại về ảnh hưởng của Trung Quốc.

Tháng trước Mỹ hứa cập hàng triệu đôla cho công cuộc phát triển ở Đông Dương và gửi đoàn đại biểu thương mại lớn nhất từ trước tới nay đến Miến Điện và Việt Nam.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ mang lại cơ hội mới cho Campuchia, Miến Điện và Lào, nhưng giới chuyên gia cho rằng không dễ gì mà Trung Quốc chịu nhìn ảnh hưởng của mình tại Asean bị thu hẹp.

Bà Bonnie Glaser từ CSIS nói: "Trung Quốc đã có khởi đầu mạnh mẽ và tham gia nhiều trong các nền kinh tế Asean, nên chuyển dịch sẽ không phải là điều dễ dàng".

"Thêm nữa, khi các quốc gia khác tiến vào thì Bắc Kinh sẽ tìm cách tăng cường ảnh hưởng để giữ vị thế và bảo đảm cân bằng."

Cuộc ganh đua giữa hai cường quốc sẽ tăng áp lực lên khối Asean trong thời điểm gay cấn nhất của lịch sử.

Chủ đề liên quan

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.