Cập nhật: 14:01 GMT - thứ sáu, 1 tháng 4, 2011

Ông Giả Khánh Lâm thăm Miến Điện

Lãnh đạo Trung Quốc: Hồ Cẩm Đào, Tăng Khánh Hồng và Giả Khánh Lâm

Lãnh đạo Trung Quốc: ông Giả Khánh Lâm (ngoài cùng bên phải, xem đồng hồ), sắp đi thăm Miến Điện

Chuyến thăm của lãnh đạo Trung Quốc, ông Giả Khánh Lâm sang Miến Điện không được báo chí Phương Tây quan tâm nhiều nhưng lại là chỉ dấu quan trọng trong chiến lược ngoại giao của Bắc Kinh với Đông Nam Á.

Hôm 29/3, truyền thông Trung Quốc cho hay từ ngày 2 đến 13 tháng 4 này, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Giả Khánh Lâm sẽ thăm Miến Điện, Úc và Samoa.

Trung Quốc thời gian qua không chỉ xúc tiến đầu tư mạnh tại nước láng giềng nghèo nhưng đóng ở cửa ngõ vùng Đông Nam Á mặt ra Ấn Độ Dương, mà còn theo dõi mọi chuyển động chính trị tại đây.

Chuyến thăm của ông Giả, nhân vật Trung Quốc cao cấp nhất kể từ khi Miến Điện đạo diễn các chuyển đổi thể chế từ quân sự sang bán dân sự, là dấu hiệu Trung Quốc hy vọng mô hình này sẽ thành công hơn Bắc Hàn.

Bế tắc tại Bình Nhưỡng nhiều năm qua phần nào đó cũng là một thất bại của chính Bắc Kinh, nước mang danh đồng minh thân cận nhất của gia đình họ Kim nhưng cũng không tác động được nhiều đến họ.

Từng lãnh nhận vai trò "then chốt" trong đàm phán sáu bên, Trung Quốc không làm được gì nhiều để hội đàm nhúc nhích.

Các khuyến khích để Bắc Hàn cải tổ kinh tế dần dần cũng chưa đi tới đâu và cuộc chuyển giao quyền lực cha truyền con nối của nhà Kim Chính Nhật không phải là mô hình hấp dẫn với cả chính dư luận Trung Quốc.

Lợi cả đôi đường

Nhưng Miến Điện lại khác.

Chuyển đổi thể chế được dàn dựng công phu mấy tháng qua đã đem lại một chính phủ khoác áo dân sự.

Trung Quốc đã tặng nửa triệu đôla cho Miến Điện sau động đất

Bà Aung San Suu Kyi dù không được tự do đi lại, cũng đã không còn bị giam.

Trung Quốc đã chứng tỏ họ ủng hộ một mô hình chuyển đổi chậm nhưng đi vào hướng tích cực, tạo ấn tượng tốt hơn cho Phương Tây và Asean.

Nhưng tại Miến Điện, Trung Quốc cũng có các quyền lợi to lớn về tài nguyên, khác với Bắc Triều Tiên là một đồng minh kiệt quệ, thậm chí cần trợ giúp.

Các dự án dầu khí hàng tỷ đôla do tập đoàn CNPC của Trung Quốc đã bắt đầu tại Miến Điện.

Hệ thống đường xá, siêu thị do Trung Quốc xây cũng đang biến đổi hình dạng đất nước Đông Nam Á từng là thuộc địa của Anh.

Dù bị Phương Tây bao vây kinh tế, các nhà lãnh đạo Miến Điện không gặp vấn đề gì trong việc mời gọi các công ty Trung Quốc và Asean tham gia làm ăn.

Và không chỉ chính quyền mà các phe phiến quân Miến Điện cũng đã sống bằng buôn bán xuyên biên giới với Trung Quốc từ lâu, kể cả buôn lậu các mặt hàng cấm.

Theo các phóng viên của BBC Miến Điện, nhiều thị trấn vùng biên của nước này nay tràn ngập hàng hóa, biển hiệu và doanh nhân Trung Quốc.

Hiển nhiên, điều Trung Quốc muốn là vùng biên giới dài với Miến Điện được ổn định với một chính quyền không quá bế tắc trước cấm vận và liên tục bị phê phán về nhân quyền.

Trung Quốc cũng tỏ ra hào phóng với Miến Điện và đã chi nửa triệu đô la tiền hiến tặng cho nạn nhân động đất tháng qua tại Miến Điện.

Từ cấp cao nhất, Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào đã gửi điện chia buồn với nạn nhân thiên tai Miến Điện, còn hội Hữu nghị Trung Quốc - Myanmar thì trao cho khoản tiền hiến tặng sau vụ động đất hôm 24/3 vốn làm chết ít nhất 76 người ở Đông Bắc Miến Điện.

Trung Quốc theo đuổi chính sách quan hệ láng giềng cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau

Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói về Miến Điện

Nhưng cách làm ăn của Trung Quốc chính là chủ đề hiện bị chỉ trích.

Các nhóm nhân quyền cho rằng chính tập đoàn dầu khí CNPC, công ty mẹ của PetroChina, trong dự án xây đường ống dẫn dầu khí từ eo biển Malacca về Trung Quốc qua lãnh thổ Miến Điện đã dùng lao động cưỡng bức.

Tổ chức Quyền Trái Đất (EarthRights International) có trụ sở tại Hoa Kỳ vừa công bố một bản báo cáo cho rằng hoạt động kinh tế này đã được quân đội Miến Điện hỗ trợ.

Họ nói vi phạm nhân quyền không chỉ xảy ra với chuyện dùng lao động cưỡng bức, mà còn ở chỗ chính quyền Miến bỏ tù những ai chống lại việc giải toả đất đai cho đường ống dầu khí Trung Quốc.

Quân đội Miến Điện cũng đóng vai trò bảo vệ cho công trình và "trấn áp tàn bạo" mọi sự phản kháng của phe đối lập Miến Điện với đường ống.

Naing Htoo, điều phối viên Miến Điện của Tổ chức Quyền Trái Đất cho rằng "Không một làng quê nào chúng tôi hỏi chuyện lại đồng ý với các dự án này", và rằng "vi phạm nhân quyền diễn ra trầm trọng nhân danh sự phát triển".

Trong một diễn biến khác bất thường, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng lên tiếng bảo vệ cho dự án ở nước ngoài này.

Trả lời báo chí, bà Khương Du, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định,

"Trung Quốc theo đuổi chính sách quan hệ láng giềng cùng có lợi, tôn trọng lẫn nhau".

Hiện có tin đường ống này, khởi công từ tháng 6/2010, sẽ có khách hàng từ Trung Đông mua dầu khí.

Như thế, có vẻ như chiến lược ngoại giao của Trung Quốc, đánh dấu bằng chuyến thăm tới của ông Giả Khánh Lâm, đang được thực hiện thật hiệu quả cho Trung Quốc.

Càng bị cô lập và bị phê phán vì vi phạm nhân quyền, Miến Điện càng cần vốn và công nghệ Trung Quốc.

Mặt khác, cùng sự chuyển đổi t̀ư từ nền kinh tế của Miến Điện, các cải cách chính trị có kiểm soát cũng đi theo.

Dù điểm đến xa hay gần, chính quyền Miến Điện đã có người bạn lớn Trung Quốc chờ sẵn.

Lãnh đạo Miến Điện được Trung Quốc khuyến khích đi theo một lộ trình thay đổi có kiểm soát

BBC navigation

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.