Cập nhật: 15:20 GMT - thứ hai, 7 tháng 6, 2010

Các tổ chức NGO chịu áp lực ở Trung Quốc

Tổ chức Aizhixing có mục tiêu ngăn chặn sự lan tràn của HIV/Aids tại Trung Quốc

Mỗi buổi chiều trong công viên Đông Đơn, Bắc Kinh, ngay phía đông quảng trường Thiên An Môn, các tình nguyện viên tụ tập để đi mang cho bao cao su miễn phí.

Họ làm việc cho Viện Ái-Tri-Hành (Aizhixing), một tổ chức độc lập nhằm ngăn chặn sự lây lan của HIV/Aids.

Cùng với các tổ chức phi chính phủ (NGOs) khác, tổ chức Bấm Aizhixing nói gần đây họ đang phải chịu áp lực ngày càng tăng từ chính phủ.

Nhân viên của tổ chức này phàn nàn về những cuộc rà soát của cảnh sát, những cản trở mới do bộ máy quan liêu và những can thiệp chính thức nói chung.

Người sáng lập tổ chức Aizhixing, nhà hoạt động phòng chống Aids, Vạn Diên Hải đã lo lắng về an ninh cá nhân tới mức ông phải bỏ chạy sang Hoa Kỳ với vợ và con gái bốn tuổi.

Những rào cản quan liêu

Ông cho biết chính phủ đã tiến hành một "cuộc chiến" trong xã hội dân sự ở Trung Quốc, hạn chế hoạt động của bất kỳ tổ chức không thuộc quyền kiểm soát của các quan chức chính phủ.

Đây là một cáo buộc mà chính phủ Trung Quốc đã từ chối không bình luận. Bộ Dân chính Trung Quốc không muốn trả lời đài BBC về vấn đề này.

Tôi tin rằng chính phủ Trung Quốc hiện đang phát động một cuộc chiến chống lại các lực lượng xã hội độc lập

Ông Wan Yahhai, người sáng lập Aizhingxing

Tổ chức Aizhixing - viết tắt của tình yêu, tri thức và hành động - được thành lập vào năm 1994 để giúp các nhóm dễ bị tổn thương tiếp cận với các dịch vụ, chẳng hạn như chăm sóc sức khỏe.

Tổ chức này cũng cung cấp các tư vấn pháp lý, thực hiện nghiên cứu và tổ chức các hoạt động như chương trình tại công viên Đông Đơn, mà chủ yếu được người đồng tính nam tham gia.

Các tổ chức phi chính phủ NGOs được phép phát triển ở Trung Quốc nhờ chính phủ dường như cũng nhận thấy vai trò tích cực của các tổ chức này.

Nhưng họ vẫn đôi khi bị Đảng Cộng sản cầm quyền nhìn nhận với con mắt nghi ngờ, trong khi Đảng vốn vẫn muốn nắm quyền kiểm soát rất nhiều khía cạnh của cuộc sống ở Trung Quốc.

Các viên chức Aizhixing cho biết áp lực tăng mạnh trong những tháng gần đây.

Hồi tháng Giêng, chính quyền đã ngăn không cho tổ chức phi chính phủ này tiến hành một hội nghị, và hồi tháng Ba các thanh tra thuế đến kiểm tra trong khi Sở cứu hỏa đã ba lần thăm hỏi Văn phòng tổ chức này chỉ trong năm nay.

Có lẽ thách thức lớn nhất đối với các nhóm dân sự là những quy định mới ghi chi tiết người nước ngoài có thể tặng tiền cho tổ chức của Trung Quốc như thế nào.

Các quy định này Ban quản lý nhà nước về ngoại hối đưa ra vào cuối năm ngoái.

Theo các quy định mới, các tổ chức nước ngoài vẫn có thể tài trợ cho các nhóm của Trung Quốc, nhưng họ phải hoàn tất một danh sách dài các yêu cầu để có thể làm việc đó.

Nỗi lo sợ của một số các phi chính phủ Trung Quốc - đặc biệt những tổ chức như Aizhixing, vốn phụ thuộc vào tiền nước ngoài – đó là như vậy sẽ làm cho việc nhận tiền từ nước ngoài khó khăn hơn.

Hai lần bị bắt giữ

"Nó sẽ rất khó khăn cho chúng tôi trong tương lai, nhưng chúng tôi đang cố gắng để thực hiện công việc của mình," Rayila, người quản lý dự án tại Aizhixing, nói với BBC trong một cuộc phỏng vấn tại văn phòng của Viện ở phía tây Bắc Kinh.

Trong khi bà trò chuyện, có một luật sư ngồi cạnh bà, một dấu hiệu cho thấy các tổ chức phi chính phủ (NGOs) của Trung Quốc cảm thấy vị trí của họ bấp bênh như thế nào vào lúc này.

Cuối cùng, vị luật sư, Giang Thiên Dũng, người quyết định trả lời những câu hỏi nhạy cảm nhất về các vấn đề của Aizhixing.

Ông chỉ trích gay gắt chính phủ Trung Quốc.

"Nếu có điều gì đó chính phủ không thể làm, họ cũng sẽ không cho phép các tổ chức khác làm bởi vì họ không muốn các tổ chức được công nhận đã có công," ông nói.

Bao cao su và cờ tướng đều có thể thấy tại công viên Dongdan

Ông Vạn Diên Hải, người thành lập tổ chức Aizhixing, hiện đang tạm trú tại Philadelphia, Hoa Kỳ.

"Tôi tin rằng chính phủ Trung Quốc hiện đang phát động một cuộc chiến chống lại các lực lượng xã hội độc lập, bao gồm cả internet, các tổ chức phi chính phủ, các luật sư nhân quyền, các nhóm tôn giáo và nhiều người khác," ông nói.

Ông Vạn, người trước đây đã từng bị chính quyền giam giữ hai lần, nói rằng ông bỏ chạy khỏi Trung Quốc vì ông cảm thấy bị đe dọa.

Ông và vợ đã có thị thực nhập cảnh nhiều lần có giá trị một năm để vào Hoa Kỳ, nhưng họ cần cả visa cho cô con gái.

Họ quyết định xin thị thực cho con gái tại lãnh sự quán Mỹ tại Quảng Châu, miền Nam Trung Quốc, và chờ nhận visa tại Hồng Kông. Sau đó họ bay sang Mỹ.

"Ở đây bạn cảm thấy thoải mái hơn và là chính mình. Tôi có quyền tự do của tôi," ông nói qua điện thoại từ ngôi nhà mới của mình.

Ông Vạn vẫn đang cố gắng giúp điều hành Aizhixing từ Mỹ, nhưng ông không có kế hoạch trở về với Trung Quốc trong tương lai gần.

Các đồng nghiệp của ông ở Bắc Kinh làm tốt nhất những gì có thể được khi không có ông, kể cả những người tại công viên Dongdan, những người tiếp tục phân phát bao cao su và cung cấp tư vấn.

"Đất nước này không như Mỹ hay các nơi khác, mà ở đó những người đồng tính thậm chí có thể lập gia đình", một người đàn ông nhận hai gói bao cao su từ một tình nguyện viên Aizhixing cho biết.

"Trung Quốc không công nhận những cuộc hôn nhân như vậy - và sẽ không chấp nhận chúng tôi công khai. Đó là lý do tại sao chúng tôi sẽ không tìm đến những trợ giúp của chính phủ."

Thật không may, nếu tổ chức Aizhixing không thể được nhận tài trợ trong tương lai, những dự án như dự án trong công viên này sẽ phải kết thúc, và những người mà họ giúp đỡ sẽ phải tự chống chọi một mình.

BBC navigation

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.