Cập nhật: 09:32 GMT - thứ năm, 27 tháng 5, 2010

Cựu binh Đà Nẵng tạo ra 'sự sống'

Craig Venter được nhiều người khen nhưng cũng không bị ít người đả phá

Thành công của chương trình phát triển tế bào sống nhân tạo đầu tiên khiến dư luận nhắc lại tiểu sử và tính cách khác người của tiến sĩ Craig Venter, một cựu binh Mỹ từ cuộc chiến Việt Nam.

Ông Craig Venter được nói là đã thay đổi cái nhìn về y học qua khói lửa của trận Mậu Thân 1968 ở Đà Nẵng.

Phục vụ trong quân y của lực lượng Hoa Kỳ, ông chứng kiến quá nhiều đồng đội bị chết và bị khủng hoảng.

Theo các báo ở Anh hôm 23 tháng 5 vừa qua, Craig Venter, người bỏ học năm 18 tuổi, đã bị gọi vào lính năm 1967, và được điều sang Nam Việt Nam.

Phải làm gì hơn

Trong trận Mậu Thân tại Đà Nẵng, người lính trẻ rơi vào tình huống chứng kiến cái chết hàng ngày trong một bệnh viện Hải quân Mỹ với nhiều đồng đội chết ngay trong lúc ông làm động tác trợ tim.

Kể lại câu chuyện, Craig Venter nói:

"Tôi phải đối mặt với cái chết của hàng trăm thanh niên cùng tuổi. Đó là một trải nghiệm thay đổi hoàn toàn cuộc sống. Đó là lúc trong tôi xuất hiện giác quan đòi hỏi sự cấp thời."

Như bài trên tờ The Times mô tả, đã có lúc Craig Venter muốn bơi hẳn ra ngoài biển rồi chìm xuống, không trở về, nhưng cuối cùng thì ông cũng qua khỏi cơn khủng hoảng.

Từ vụ Mậu Thân, Craig Venter tâm niệm "kiến thức y học của chúng ta quá ít, và phải có ước vọng làm cái gì đó hơn nữa".

Một phần dư luận tại Hoa Kỳ coi Craig Venter có tiếng là kẻ sẵn sàng đạt mục tiêu bằng mọi giá, thậm chí là "xấu xa".

Có người gọi ông là Darth Venter, lấy theo tên của nhân vật trùm phe Ác trong phim Star Wars, Darth Vader.

Theo các báo Mỹ, ông rời cuộc chiến với một người vợ Việt và trở về Hoa Kỳ, đăng ký học y khoa tại San Diego, California.

Tôi phải đối mặt với cái chết của hàng nghìn thanh niên cùng tuổi. Đó là một trải nghiệm thay đổi hoàn toàn cuộc sống

Craig Venter nói về trận Mậu Thân

Sau khi hôn nhân tan vỡ, ông nuôi con trai, chuyển sang nghiên cứu và giảng dạy tại New York, nơi ông quen người vợ thứ nhì, cũng là đồng nghiệp, bà Claire Fraser.

Sau lần hôn nhân thứ nhì cũng không đứng vững, ông cưới Heather Kowalski và sống cùng bà ở Alexandria, Virginia.

Nhưng sự nghiệp của Craig Venter cũng có nhiều biến thiên với đủ các nơi làm việc, các dự án khác nhau.

Nổi tiếng là nhân vật có ý chí phi thường, ông lập ra một công ty để nghiên cứu dự án bộ gene, và bị cho là "kiêu ngạo" khi thách thức công trình của chính phủ Mỹ về đề tài tương tự.

Trong những năm 1990, khi làm việc cho Cơ quan Y khoa Quốc gia (NIH) ông phát kiến ra phương pháp tìm gene (EST methods) và quảng bá cho nó như cách làm rẻ hơn, nhanh hơn dự án Human Genome Project được đầu tư của chính quyền.

Va chạm hai bên đã tạo ra những tranh cãi về bản quyền.

Bỏ NIH, Craig Venter lập ra viện phi lợi nhuận của riêng mình, mang tên The Institute for Genomic Research (TIGR) vào năm 1992 để tiếp tục nghiên cứu.

Những người phản đối nói can thiệp vào cấu trúc di truyền là 'trò chơi đóng vai Thượng Đế'

Ba năm sau, ông làm giới khoa học chấn động với công bố đã tìm ra hệ di truyền toàn bộ đầu tiên của một cơ thể sống, haemophilus influenzae.

Năm 1998, ông công bố lập công ty Celera Genomics để "giải mã toàn bộ code di truyền của con người chỉ trong vòng ba năm".

Vào lúc đó, dự án Human Genome Project đã hoạt động được năm năm và chuyển sang giai đoạn 10 năm mà chưa đạt được gì.

Dùng hệ máy vi tính mạnh nhất giới dân sự có thể có, Craig Venter đã "phá mã" được bộ gene con người trong ba năm như hẹn.

Với công bố về sự sống nhân tạo vừa rồi, ông tạo ra một bước ngoặt được bình luận như "làm nổ trái bom nguyên tử đầu tiên".

Đóng vai Thượng Đế?

Báo chí gọi Craig Venter, người không hề che dấu các tham vọng vượt trên tư duy thông thường, là ông "đang chơi trò làm Thượng Đế".

Cách thức của Craig Venter và cộng sự tại Viện J Craig Venter Institute (JCVI) ở Maryland và California làm là tạo được một bộ gene vi khuẩn nhân tạo và cấy bộ gene của một loại vi khuẩn này vào trong một vi khuẩn khác.

Sau đó, các nhà khoa học kết hợp cả hai biện pháp lại với nhau, tạo ra cái mà họ gọi là "tế bào nhân tạo" tuy chỉ có bộ gene của tế bào mới thực sự là sản phẩm nhân tạo.

Họ nghiên cứu sao chép bộ gene vi khuẩn sẵn có, xếp nối mã gene của nó rồi sử dụng "máy nhân tạo" để tạo bản sao nhờ phương pháp hóa học.

Các nghiên cứu gia đã xây dựng được vi khuẩn "phần mềm tạo gene" và cấy nó vào một tế bào chủ.

Vi khuẩn này sẽ có hình thức và cách hoạt động giống các vi khuẩn được DNA nhân tạo "điều khiển".

Công trình của Craig Venter và nhóm nghiên cứu được đăng trên tạp chí danh tiếng Science dù những người chỉ trích nói mô hình này tiềm ẩn nhiều nguy hại.

Bản thân ông Venter nói ông muốn tìm ra cách chữa nhiều loại bệnh cho đến nay bị coi là nan y, và muốn tạo ra loại khuẩn có thể giúp cho việc chế tạo khí đốt thay cho nguồn xăng dầu từ chất hóa thạch.

Bấm Bấm vào đây để xem ý kiến độc giả.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.