Cập nhật: 13:26 GMT - thứ năm, 23 tháng 4, 2009

Thách đố cho châu Á thời khủng hoảng

Hội thảo mang chủ đề Rủi ro và cơ hội’

Những bất ổn về chính trị như cuộc khủng hoảng tại Thái Lan vừa qua có thể xảy ra ở bất cứ nước nào ở Đông Nam Á trong tương lai trừ phi chính phủ các nước trong khu vực giải quyết tận gốc những nguyên nhân sâu xa dẫn đến bất ổn.

Tiến sỹ Noeleen Heyzer, phó tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ), nhận định như vậy trong bài diễn văn khai mạc ASEAN & Asia Forum lần hai tại Singapore hôm 17 tháng Tư.

Với chủ đề ‘Risks and Opportunities - Rủi ro và cơ hội', Diễn đàn ASEAN và châu Á, được viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Singapore (Singapore Institut of International Affaires - SIIA) tổ chức. Có hơn 300 người, thuộc giới chính trị gia, nghiên cứu và các doanh nhân trong và ngoài khu vực tham dự.

Diễn đàn này diễn ra trong bối cảnh châu Á đang chịu nhiều ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu và sau khi có những bất ổn chính trị tại Thái Lan.

Thách đố và giải pháp

Trong bài phát biểu của mình bà Noeleen Heyzer cảnh báo rằng các nước châu Á không chỉ phải đương đầu với những hậu quả do cuộc khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu gây nên mà còn phải đối diện những thách đố khác như vấn đề môi trường, thiếu thực phẩm (có hơn 64% trẻ em thiếu dinh dưỡng trên thế giới sống tại châu Á-Thái Bình Dương), và tình trạng gia tăng khoảng cách giàu nghèo.

Cùng với những thách đố đó, các nước châu Á đang phải đối diện với những sự mất cân bằng về kinh tế, xã hội và môi sinh.

Theo bà đó là những nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự bất ổn và những điều đó không chỉ đang diễn ra ở Thái Lan mà còn ở các nước ASEAN khác.

Bà nói rằng với việc thông qua Hiến chương ASEAN, các nước Đông Nam Á đang cố gắng xây dựng một cộng đồng trong đó người dân là trọng tâm và tiếng nói của họ được lắng nghe.

Nhưng bà cũng thừa nhận đến giờ tất cả chỉ là ý tưởng.

Khủng hoảng kinh tế thế giới có ảnh hưởng đến châu Á

Bà nhấn mạnh đã đến lúc các nước ASEAN phải áp dụng những ý tưởng và giá trị đó, vì nếu chúng không được áp dụng một cách nghiêm túc và đúng mức sẽ dẫn đến tình trạng mất lòng tin.

Bà nói: "Đến lúc này, chúng ta chỉ phát triển từng lãnh vực một. Đã đến lúc cần có một sự phát triển toàn diện bền vững. Để làm điều đó, cần phải cân bằng những mất cân bằng về kinh tế, xã hội và môi sinh. Chúng ta không thể tiếp cận những vấn đề này một cách độc lập. Không thể có một chương trình phát triển kinh tế mà không xem xét đến hậu quả của những mất cân đối đó."

Trong bài phát biểu kết thúc Diễn đàn, tân phó thủ tướng Malaysia, Tan Sri Muhyiddin Yassin, nhấn mạnh ổn định về chính trị và xã hội tại mỗi nước là một trong những yếu tố cần thiết để khôi phục kinh tế.

Ông nói: "Nếu kinh tế thế giới khôi phục chúng ta chẳng được hưởng lợi gì từ sư bình phục ấy khi xã hội của chúng ta chia rẽ, bất ổn".

Nhưng theo tân phó thủ tướng Malaysia chỉ có ổn định chính trị và xã hội nếu các cơ cấu tổ chức nhà nước như lập pháp, tư pháp và các tổ chức dân sự vững mạnh và có năng lực thực sự và chúng được xây dựng trên các nguyên tắc dân chủ.

Ông nói: "Cần phải tôn trọng các quyền cá nhân, và đối xử bình đẳng chừng nào có thể được."

Tầm quan trọng của sự cởi mở, dân chủ trong việc tổ chức và quản lý nhà nước, đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng này cũng được một chính trị gia khác của Malaysia tham gia Diễn đàn nhấn mạnh.

Ông Lim Guan Eng, bộ trưởng bang Penang của Malaysia nhận định rằng để giải quyết những thách đố do cuộc khủng hoảng tài chính và kinh tế gây ra, cần có sự cởi mở về lãnh đạo mới có thể quy tụ được nhiều người tài giỏi.

Hệ lụy Thái Lan

Theo giới nghiên cứu tham gia Diễn đàn, các vấn đề nội bộ của các nước như cuộc khủng hoảng tại Thái Lan hay tình trạng nhân quyền tại Miến Điện cũng tác động nhiều đến tiến trình hội nhập kinh tế tại Đông Nam Á.

Việc trì hoãn hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Pattaya là một bước lùi nữa đối với ASEAN. Nó cũng làm hại uy tín của tổ chức này.

Thitinan Pongsudhirak, giám đốc Học viện an ninh và quốc tề (ISSI) của Thái Lan cho rằng vì cảm thấy chán nản về sự chậm trễ trong việc hội nhập kinh tế, một số nước trong khu vực như Indonesia quay sang các nhóm khác, chẳng hạn như G20.

Hơn nữa, vì mỗi nước quan tâm đến việc giải quyết khủng hoảng kinh tế của nước mình, lãnh đạo các nước ASEAN không còn có nhiều thời gian tập trung vào việc đẩy mạnh hội nhập kinh tế tại Đông Nam Á.

Ông Timothy Ong, chủ tịch Ủy ban Phát triển kinh tế của Brunei nhận xét:

Thời điểm các nước trong khu vực cần hợp tác với nhau cũng là lúc lãnh đạo bị chi phối nhiều nhất.

Timothy Ong

"Thời điểm các nước trong khu vực cần hợp tác với nhau cũng là lúc lãnh đạo bị chi phối nhiều nhất."

Khác biệt về thể chế chính trị, hay về thủ tục và tiến trình kinh doanh cũng là một yếu tố quan trọng khác dẫn tới sự chậm trệ hợp tác kinh tế trong khu vực.

Ông Timothy Ong, trích dẫn một cuộc khảo sát của Ngân hàng thế giới năm 2009 nói rằng chỉ cần bốn ngày để thiết lập một cơ sở kinh doanh ở Singapore trong khi đó ở Brunei phải mất đến bốn tháng. Ở Việt Nam, phải mất sáu tháng mới có thể được cấp một giấy phép xây dựng, trong khi ở Cambodia, phải mất đến hai năm.

Việc một số nước ASEAN tìm cách thiết lập các thỏa thuận về tự do mậu dịch song phương với các nước khác hay nhóm khác ngoài ASEAN là một vị dụ cho thấy những nước này cảm thấy nản chí về tiến trình hội nhập kinh tế tại ASEAN.

Theo ông Timothy Ong, thương mại giữa các nước ASEAN với nhau chỉ chiếm 25% toàn bộ mậu dịch của ASEAN, đầu tư giữa các nước ASEAN chỉ chiếm 11% toàn bộ đầu tư trong khu vực Đông Nam Á.

Do đó, để ASEAN có thể đóng một vai trò quan trọng tại châu Á và kinh tế thế giới, ASEAN cần đẩy mạnh tiến trình hội nhập.

Nhưng với những gì xảy ra tại Thái Lan vừa qua hay có nhiều khác biệt về thể chế chính trị, về mức phát triển kinh tế, điều đó thật không dễ.

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.