Cập nhật: 16:13 GMT - Thứ Ba, 7 tháng 4, 2009

Những phóng viên Miến Điện

Quay phim biểu tình ở Miến Điện

Các phóng viên Miến Điện đã chuyển hình ảnh biểu tình ra thế giới

Một nhà sư nhìn vào ống kính máy quay phim trong khuôn viên một nhà chùa ở Rangoon, khuôn mặt sưng lên và bị thương.

Ông nói quân đội tiến vào trong đêm, đánh đập các nhà sư và bắt đi hàng chục người, và ông không biết những người đó hiện đang ở đâu.

Bên ngoài, camera ghi lại cảnh nhiều vũng máu trên nền nhà, mảnh vụn gạch đá và kính.

Ngày tháng trên camera là 27.9.2007 và người đàn ông đó là Aung Htun.

Ông là một trong số những phóng viên cải trang làm việc cho tổ chức phi chính phủ có trụ sở ở Oslo và một đài phát đối lập có tên là Tiếng nói dân chủ cho Miến Điện, trong thời gian có nhiều vụ biểu tình chống chính phủ tăng giá xăng.

Cuộc biểu tình lan rộng từ các nhà hoạt động sang sư sãi và sinh viên, trở thành cuộc nổi dậy và đối đầu mạnh mẽ nhất chống lại giới tướng lãnh Miến Điện trong vòng hai chục năm qua.

Đa phần các phóng viên nước ngoài bị cấm nhập cảnh Miến Điện và chính quyền quân nhân kiểm duyệt mọi phương tiện truyền thông.

Nhưng các phóng viên cải trang đem theo các loại máy quay phim cầm tay để ghi lại những gì đã xảy ra.

Ngay trong bối cảnh quân lính dùng vũ lực dập tắt cuộc biểu tình, họ phải mạo hiểm rất nhiều để gửi hình ảnh ra nước ngoài.

Chúng tôi nghe thấy quân lính lên đạn, cho nên biết là họ sẽ bắn

Aung Htun

Các cơ quan truyền thông dùng những hình ảnh đó để tường thuật về cuộc khủng hoảng, và chiếu trên toàn thế giới, phá tan âm mưu của chính quyền Miến Điện muốn giấu chuyện trước con mắt quốc tế.

Hi vọng và sợ hãi

Các tư liệu từ máy quay phim nghiệp dư cùng câu chuyện từ các phóng viên đã bỏ nhiều nỗ lực để ghi lại bây giờ được đạo diễn người Đan Mạch Anders Ostergaard chuyển thành phim tài liệu.

Burma VJ là bộ phim tài liệu đầy ấn tượng, ghi lại những biến chuyển của cuộc biểu tình.

Các đoạn phim quay được ở Miến Điện chính là tâm điểm, mà một số cảnh chưa bao giờ được chiếu ở đâu cả.

Vô số nhà sư xuống đường đi giữa đám đông vỗ tay từ hai bên đường, cửa sổ và mái nhà.

Một bà già nhìn theo đoàn người, trên mặt pha lẫn sự phấn khích, niềm hi vọng là nỗi lo lắng.

Một vài ngày sau, tình hình căng thẳng. Quân đội phong tỏa các con đường phía trước đoàn biểu tình.

Người ta nghe thấy súng nổ, những người biểu tình bỏ chạy, hàng chục người dồn vào một cái thang để tìm chỗ trốn.

Miến Điện

Hàng trăm nhà sư bị bắt giữ sau cuộc biểu tình

Bạo lực leo thang; xác một nhà sư bên bờ sông. Hàng trăm nhà sư bị bắt giữ, và tin đồn về nhiều vụ chết người.

Trước tháng Chín 2007, ông Ostergaard lên kế hoạch làm việc với Joshua để làm một phóng sự ngắn về cuộc sống hàng ngày ở Miến Điện.

Nhưng kế hoạch bị thay đổi khi nổ ra cuộc biểu tình. "Chúng tôi đã xem lại mọi thứ khi nhận thấy đang có trong tay những thước phim giá trị này", ông nói.

'Biết là quân lính sẽ bắn'

Aung Htun là người đã quay những đoạn phim đáng nhớ nhất.

Ông bắt đầu làm việc với DVB ngay trước khi nổ ra biểu tình vì đã quá chán nạn kiểm duyệt của chính phủ và "muốn tìm một cách thể hiện cuộc sống hàng ngày của người dân Miến Điện".

Ông chỉ có một tuần lễ học quay phim và bắt đầu vào việc luôn.

Các nhà báo không biết nhau. Họ liên lạc với nhau qua điện thoại cầm tay hoặc Internet. Khi cuộc biểu tình nổ ra, ông cầm máy theo để quay, bất kể các hiểm nguy trước mắt.

Nghe người ta nói về vụ bắt bớ ở nhà chùa, ông đến đó và thuyết phục các nhà sư nói chuyện với ông.

Đến cuối ngày ông xuống phố, bản thân là một trong số ít nhất ba nhà báo video bí mật có mặt trong đám đông khi quân đội bắn chết nhà báo Nhật Bản Kanji Nagai - người cũng đang quay phim - ngay gần kề.

"Chúng tôi nghe thấy quân lính lên đạn, cho nên biết là họ sẽ bắn", ông kề. "Nhưng tôi không nhìn thấy rõ lắm, vì đang ở trong khói và hơi cay".

Chính quyền không bắt được Aung Htun, nhưng một số đồng nghiệp của ông phải trả giá đắt cho công việc bí mật của họ.

Sau khi quân lính dập tắt cuộc biểu tình, các văn phòng của phóng viên ở Rangoon bị phát hiện và bố ráp.

Ba người đang ngồi tù; nhiều người khác phải bỏ trốn. Mạng lưới tan rã.

'Làm gương'

Ở Đan Mạch, Ander Ostergaard cùng các đồng nghiệp lắp ghép các đoạn phim lại với nhau.

Một số đoạn phim được gửi ngay lập tức qua DVB. Nhưng nhiều đoạn phim khác phải mất nhiều tháng mới đến nơi, được chuyển lậu qua biên giới vào Thái Lan.

Một số phim đến nơi mà không có thông tin gì về thời gian hay địa điểm.

Các nhà biên tập đã dùng hình ảnh từ vệ tinh qua hệ thống Google Earth để xác định các nơi chốn và tham vấn các chuyên gia để xác định dòng sự kiện.

"Rất cần hiểu xem chuyện gì xảy ra, cả chuỗi sự kiện lẫn không khí lúc bấy giờ", ông Ostergaard nói.

Chuyện quyết định xem nên chiếu những đoạn nào, cảnh nào, mặt người nào trong đám đông hay đoàn biểu tình luôn là những lựa chọn khó xử mà đạo diễn phải tìm điểm cân bằng.

Chiếu mặt "là khi cần phải làm để kể câu chuyện này", ông giải thích.

Ông Ostergaard hi vọng bộ phim sẽ tạo ra mối quan tâm quốc tế về Miến Điện và "cho mọi người biết chúng tôi không quên họ".

Phim đã được tặng một vài giải thưởng. Các đĩa DVD cũng được gửi về Miến Điện.

"Nếu chúng tôi lộ thông tin về mình như thế này thì không biết có gặp thêm nguy hiểm hay không", ông Aung Htun nói. "Nhưng chúng tôi chắc chắn là sẽ làm gương cho nhiều người khác cũng làm theo".

Quá trình đó đang xảy ra. Ông Ostergaard nói các cuộc biểu tình đã tạo ra một thế hệ mới, và một mạng lưới mới, lớn hơn, các nhà báo video đangđược lập ra. Ông tin là điều đó sẽ tạo ra thay đổi.

"Các lãnh đạo của DVB nói rằng có ít người chết khi biểu tình hơn lần trước, so với cuộc biểu tình năm 1988 là vì các tướng lãnh nhận thức được về chuyện sự kiện sẽ bị quay phim", ông nói.

"Nhìn theo cách đó thì bộ phim cũng là một phần của tiến trình phát triển truyền thông xung quanh Miến Điện, điều đó rất quan trọng".

(Aung Htun và Joshua là bí danh)

BBC navigation

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.