Báo New York Times gọi tướng Thi là người hùng

Matthew Kalafat, con rể người Mỹ của ông đã công bố chính thức tin ông chết hôm thứ Bảy vừa qua ở Lancaster, tiểu bang Pennsylvania.

Theo New York Times, sinh ngày 23 tháng Hai 1923 ở Huế, ông gia nhập quân đội Pháp năm 17 tuổi để 'chống lại những người đấu tranh cho độc lập của Việt Nam.'

Trong quân đội Nam Việt Nam, ông là một trong số sĩ quan xuất thân từ gia đình khá giả và nhanh chóng thăng tiến.

Nhờ học ở Mỹ và biết nói ít nhiều tiếng Anh, ông đã tạo được quan hệ tốt với các cố vấn Mỹ.

Nhưng người ta biết đến ông nhiều qua các vụ tham gia làm chính trị bằng đảo chánh.

Ngày 1 tháng 11 năm 1960, ở chức vụ đại tá quân Nhảy Dù, ông đã tham gia cuộc đảo chánh không thành chống lại tổng thống Ngô Đình Diệm và phải bỏ chạy sang Campuchia sống tới ba năm cho đến khi chế độ của ông Diệm bị lật đổ tháng 11 năm 1963.

Tháng Giêng 1964, ông lại tham gia làm đảo chánh đưa tướng Nguyễn Khánh lên cầm quyền và giúp ông Khánh dập tắt một cuộc đảo chánh khác.

Năm 1965, tạp chí Times gọi ông là “chuyên gia đảo chánh “ (a coup specialist).

Theo VOA, việc ông Nguyễn Chánh Thi, đối thủ của ông tướng Nguyễn Cao Kỳ, bị bãi chức vào mùa Xuân năm 1966 đã “châm ngòi cho cuộc nội chiến ở miền nam Việt Nam vào lúc đang phải chiến đấu chống lại phe Cộng sản ở phía Bắc”.

Còn theo The New York Times thì chính sự ủng hộ của TT Lyndon B Johnson cho ông Kỳ trong cuộc gặp tháng Giêng 1966 ở Honolulu được nhìn nhận như “giấy phép” để hạ tướng Thi.

Bị buộc phải sang Hoa Kỳ, ông sống tại đó từ trước khi cuộc chiến kết thúc và làm nhiều nghề, kể cả mở quán cà phê ở Arkansas.

Tuy thế, ông để lại ấn tượng mạnh và sự ngưỡng mộ trong không ít người miền Nam, nhất là ở Huế.

Tờ New York Times trong bài của Douglas Martin hôm 26.06 gọi ông là một người từng được xem là “anh hùng”.