Luật sư Đặng Dũng Viết từ TPHCM

	Luật sư Đặng Dũng nói tạo ra một Quốc hội vì dân là bước đi ban đầu cho dân chủ hóa

Không khó nhận thấy Quốc hội VN hiện nay và các đại biểu Quốc hội không thể hiện đúng như các cơ quan Lập Pháp và ĐBQH thực chất phải có. Quốc Hội này đuợc hình thành từ những ĐBQH đuợc bầu lên không phải trên việc tự ứng cử mà tất cả đều trên sự đề cử của Đảng Cộng Sản cầm quyền. Sự hiện diện không thực chất của các ĐBQH đó chỉ đáp ứng đuợc yêu cầu của Đảng Cộng Sản cầm quyền mà thôi.

Do vậy cần phải đấu tranh cho có đuợc một Quốc hội có quyền lực đích thực. Cần có các ĐBQH tự tin và đuợc tín nhiệm thực sự của nguời dân. Đó chính là mục tiêu đấu tranh mang tính chính đáng là buộc nhà cầm quyền phải làm sao cho lần bầu cử Quốc Hội gần nhất làm ra một đạo luật bầu ra các ĐBQH trên cơ sở tự ứng cử. Chỉ có các ĐBQH đuợc bầu ra trên cách thức để cho nguời dân tư ứng cử thực sự mới có đuợc một cuộc Quốc hội thực sự là một cơ quan vì dân như bao nhiêu Quốc hội của các quốc gia láng giềng.

Quy chế cho đại biểu Quốc hội

ĐBQH không phải là những thánh nhân. Ở bất cứ quốc gia nào họ cũng đuợc Hiến Pháp của các quốc gia đó ban cho một qui chế rất đặc biệt. Họ đuợc các quyền đặc miễn như bất khả xâm phạm, quyền không chịu trách nhiệm về những phát biểu và biểu quyết tại Quốc hội và đặc biệt là họ không thể kiêm nhiệm một chức vụ công cử hay dân cử nào khác. Các điều này sẽ là lạ lẫm cho nguời dân và cho chính các ĐBQH hiện nay.

	Vẫn tồn tại dư luận về cung cách 'Đảng cử dân bầu' trong các kỳ bầu cử Quốc hội

Để so sánh, ta thử xem nguời ĐBQH của thời Đệ Nhị Cộng Hòa truớc 1975 là như thế nào.

Từ một xuất phát điểm thấp như của QH ở miền Nam Việt Nam, nhưng học hỏi được tinh hoa của các nền dân chủ khác, Quốc hội miền Nam có Nghị sĩ ở Thượng Viện và Dân Biểu ở Hạ Nghị Viện.

-Tại Điều 37 khỏan 1: ghi nhận quyền bất khả xâm phạm: “không thể bắt giam, truy tố hay bắt giam hay xét xử một dân biểu, Nghị sĩ và những phát biểu và biểu quyết tại Quốc Hội.” Nói một cách đơn giản đó là công nhận sự không chịu trách nhiệm (về hình sự, dân sự ..) về các phát biểu của họ tại diễn đàn QH.

- Tại điều 37 khỏan 2: “Trong suốt thời gian pháp nhiệm, ngoại trừ truờng hợp qủa tang phạm pháp, không thể truy tố, tầm nã, bắt giam hay xét xử một dân biểu hay nghị sĩ nếu không có chấp thuận của ba phần tư tổng số dân biểu hay nghị sĩ.” Điều này cho thấy là ngay trong thời gian trong hay giữa khóa họp quyền bất khả xâm phạm cũng đuợc dành cho ĐBQH do họ còn trong thời gian pháp nhiệm.

Hãy thử xem trong các quyền như vậy dành cho ĐBQH Việt Nam trong Hiến pháp 1992 như thế nào?

Tại điều 99: “Không có sự đồng ý của Quốc hội và trong thời gian QH không họp, không có sự đồng ý của UBTVQH, không đuợc bắt giam, truy tố ĐBQH. Nếu vi phạm tội quả tang mà ĐBQH bị tạm giữ, cơ quan tạm giữ phải lập tức báo cáo để QH hay UBTVQH xét và quyết định.” Rõ ràng việc buộc phải có số đông Nghị sĩ hay Dân biểu chấp thuận việc bắt giữ là một đảm bảo bất khả xâm phạm tốt hơn là quyền đó chỉ dành cho một số ít nguời vậy như Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội hiện nay. Nhất là trong chính trường việc không đuợc lòng chính quyền do ĐBQH đó có tính độc lập cao trở thành kẻ gai mắt cần bị trừ khử bởi các thủ đọan chính trị là điều không hiếm, đặc biệt là ở QH trong các nuớc có nền chính trị non yếu. Do đó dành cho các ĐBQH các đặc quyền này là điều hết sức cần thiết.

Quyền bất khả kiêm nhiệm chức vụ công cử hay dân cử: Tại các quốc gia có một sinh hoạt dân chủ phôi thai hay đã hoàn thiện, hoàn toàn không có vấn đề kiêm nhiệm chức vụ công cử hay dân cử đối với một ĐBQH.

Cũng tại điều 37 khoản 5 của HP 1967 của miền Nam trước đây ghi nhận: “Dân biểu hay nghị sĩ không thể kiêm nhiệm một chức vụ công cử hay dân cử nào khác ngoài việc giảng huấn tại các trường đại học và cao đẳng kỹ thuật.” Đây là sự khác biệt quan trọng nhất khi so sánh với ĐBQH ở nuớc ta.

Sự kinh khủng và kỳ lạ để cho các ĐBQH ở VN làm việc kiêm nhiệm trong suốt pháp nhiệm của họ là điều không thể chấp nhận.   Luật sư Đặng Dũng

Trong báo Pháp luật số ra ngày 15/5/2006, khi trả lời phỏng vấn, ông Trần Ngọc Đường , Phó chủ nhiệm Văn Phòng Quốc hội đã phát biểu việc QH trong khóa tới sẽ phấn đấu để có được 40% ĐBQH chuyên trách còn hiện nay theo qui chế họ phải dành cho ít nhất 30% thời gian họat động Đại biểu. Tôi không hiểu nếu ĐBQH xứ ta nghĩ gì khi họ đi ra nuớc ngoài, thấy văn phòng của Thượng Nghị Sĩ hay Dân biểu xứ nguời sẽ thấy ĐBQH các nuớc tiên tiến có một đội ngũ nhân viên làm việc trong một văn phòng lớn đầy đủ phương tiện làm việc và nhân viên này đuợc Quốc Hội trả lương. Các ĐBQH này tập trung 100% thời gian trong thời gian pháp nhiệm để làm việc phục vụ cho nguời dân của tiểu bang hay tỉnh bầu họ lên.

Sự kinh khủng và kỳ lạ về việc để cho các ĐBQH ở VN làm việc kiêm nhiệm trong suốt pháp nhiệm của họ là điều không thể chấp nhận được. Qua nghiên cứu, tôi không hề thấy có một dòng chữ nào nói là ĐBQH của ta được quyền kiêm nhiệm như thực tế hiện nay. Có chăng khi đọc đến điều 100 của HP 1992 thì thấy viết như sau: ĐBQH phải dành thời gian để làm nhiệm vụ đại biểu! Thật là qúa sức cho ngôn ngữ VN. Phải chăng ĐBQH của ta đuợc quyền kiêm nhiệm. Xin nhắc lại đó chỉ là sự suy đoán mà thôi vì không có điều, khỏan nào cho phép ĐBQH đuợc quyền kiêm nhiệm. Ấy thế đó là thực tế đang diễn ra ở ta.

Đại biểu Quốc hội là ai?

Do đó ĐBQH của chúng ta là ai? Họ là đại biểu của nguời dân bầu họ lên hay đó là một lọai ĐBQH mà tên gọi và thống kê cho thấy 95% là đảng viên Đảng cộng sản và họ kiêm nhiệm công việc công quyền và cả Đảng cử hơn là Dân cử!

Trong Hiến pháp của các quốc gia có Quốc Hội thì ĐBQH nào khi ứng cử và đắc cử thì họ có nhiệm vụ làm đơn xin ngưng các chức vụ ở công quyền và dân cử khác. Nếu là sĩ quan thì họ được giải ngũ ngay để phục vụ toàn tâm toàn ý với tư cách là một nguời dân cử tại Quốc Hội.

Họ có lương của ĐBQH chứ không phải phụ cấp như ở ta. Có lần ông Lý Chánh Trung phân trần khi tiếp xúc với trí thức tại Hội Liên Hiệp KHKT thành phố vào năm 1991 là ông chỉ lãnh phụ cấp vài ngàn đồng khi đi họp Quốc Hội. Cái số tiền phụ cấp ít ỏi đó nói lên sự nghèo nàn, thiếu mọi phương tiện làm việc cần thiết cho một ĐBQH cần phải có.

Không thể nào chấp nhận một QH họp một năm hai lần và một qui chế kiêm nhiệm vi hiến dành cho ĐBQH. Đấu tranh để đòi hỏi có đuợc một Quốc Hội cho ra Quốc Hội và ĐBQH cho ra Đại biểu của dân dường như không nằm trong các mục tiêu thiết thực hiện nay của các nhà đấu tranh dân chủ trong và ngòai nước. Họ cần phải xem xét lại mục tiêu và phương pháp đấu tranh .

Lời kết

Điều kêu gọi đa nguyên và đa đảng có phải là mục tiêu quan trọng nhất hay không? Cùng với mục tiêu đó các mục tiêu như tôi trình bày có đáng được đấu tranh hay không? Có thể điều này sẽ được các nhà đấu tranh dân chủ lập luận rằng khi có đa nguyên, đa đảng là có tất cả. Nhưng nếu chưa có được đa nguyên đa đảng thì mục tiêu vừa nêu mãi không được chúng ta đấu tranh và nếu không đấu tranh cho một Quốc Hội chân chính thì cái đa nguyên đa đảng càng ngày càng xa xôi vì như một độc giả lập luận rất đúng là đừng mơ tưởng là các nhà cầm quyền Cộng Sản nhả bớt quyền cho dân đâu.

Nguời dân do sống trong tuyên truyên lâu năm đã mất đi giác quan nhận thức chính trị cần phải có.   Luật sư Đặng Dũng

Do đó theo tôi, khi nói đến đấu tranh dân chủ tại Việt Nam hiện nay, cần hướng đến những sự việc cụ thể hơn nữa. Và cần xét lại các mục tiêu đấu tranh khả thi và chính đáng trong hoàn cảnh hiện nay.

Và các nhà cầm quyền Cộng Sản cũng cần phải hiểu tính chất và bản chất của cuộc đấu tranh đòi dân chủ bất bạo động để có đối sách phù hợp trên sự giám sát của toàn dân và của quốc tế.

Nếu nhà cầm quyền tôn trọng và kính trọng các nhà đấu tranh cho dân chủ thì tức là buớc đầu có sự tôn trọng đối lập. Trong hoàn cảnh hiện nay, đó chính là con đuờng khả thi chấp nhận đuợc cả hai phía.

Nếu cả hai phía – chính quyền và đối lập – không thể tìm ra cách đối thoại với nhau trong tinh thần mỗi bên nhường một bước, mà cứ “cắn xé” nhau, thì sự bế tắc vẫn cứ luẩn quẩn như thường thấy ở các nước chậm phát triển. Chính quyền không hình thành được một cơ chế tôn trọng các nhà đấu tranh cho dân chủ mà chỉ muốn bỏ tù họ; phía đối lập thì tạo ra cảm giác họ không chấp nhận sự cầm quyền hiện nay, ngay cả trong giai đoạn chuyển tiếp.

Ai là người phải đi buớc trước? Ở vào thời điểm hiện tại, nguời dân do sống trong tuyên truyền lâu năm đã mất đi giác quan nhận thức chính trị cần phải có. Phục hồi giác quan chính trị cho nguời dân là điều phải làm trên cơ sở các mục tiêu đấu tranh cho dân chủ dễ cảm và dễ hiểu. Do vậy, chính là các nhà đấu tranh cho dân chủ cần phải lãnh ấn tiên phong trong hành trình gian nan của mình .

..............................................................

Linh, Moscow
Lạ thật, thưa bạn Không nêu tên, bạn lạc đề rồi. LS Đặng Dũng muốn chỉ ra cách tăng quyền của ĐBCH thực thụ, tức là tăng quyền của nhân dân, của tôi và của bạn. Hà cớ gì đến mấy ông Tây Tàu mà bạn nhặng xị như thế.

Không nêu tên
Bài viết của LS Dũng nghe có vẻ của người nghiên cứu. Nhưng cũng chỉ là biết một mà không biết mười. Nguyên tắc "bất năng kiêm nhiệm" của nghị sĩ QH theo Hiến pháp 1967 của VNCH cũng tương tự như của Pháp, Mỹ và một số nước khác. Tương tự Ấn Độ cũng vậy. Không có khuôn mẫu là áp dụng hoàn toàn cho một nước khác mà thành công đâu.

Philippines chả theo mô hình Mỹ là gì, nhưng tham nhũng cũng là nước ghê gớm trên thế giới từ các đời Tổng thống nối tiếp nhau. Không cần phải xỏ xiên, kích động, Đảng CSVN đã và đang đổi mới từng bước Quốc hội, từng bước tăng đại biểu chuyên trách đến 40 phần trăm và hơn nữa.

Nói tóm lại nhân dân Việt Nam tự mình biết cần phải làm gì, làm như thế nào cho chế độ này tốt hơn, không phải chờ mấy người chọc gậy bánh xe.

Đất nước này đang ổn định, đang phát triển, hãy để cho nhân dân được yên ổn làm ăn. BBC đừng tưởng mấy ý kiến chọc phá, hằn học là ý kiến của người dân đất nước này. Hàng chục triệu người Việt Nam yêu nước quá hiểu các nước thực dân, đế quốc phơng Tây muốn gì? Đã làm gì cho đất nước này, nếu không phải là mang bom đạn trút xuống mảnh đất xa xôi, bé nhỏ này.

Khi xem truyền hình chứng kiến những cảnh bom đạn, chết chóc ở các nơi trên thế giới người dân Việt Nam thật hạnh phúc khi được sống trong hoà bình, kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ngày một cải thiện.

Chưa có tổ chức chính trị nào ở Việt Nam từ trước đến nay có công lao to lớn và tử tế như Đảng CSVN. Những phần tử thoái hoá, biến chất trong Đảng hiện nay sẽ bị Đảng, nhân dân loại bỏ chúng. Nhân dân VN không "vơ đũa cả nắm", không "hắt chậu nước bẩn hắt luôn cả em bé". Muốn lật đổ chế độ này, muốn xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng thì đừng có mà mơ!

Trung Quốc chế độ một Đảng cộng sản cầm quyền, phát triển mạnh mẽ như thế nào, Mỹ còn phải ngán đấy!

Nguyễn Nam, TP. HCM
Có một nền dân chủ nào chỉ diễn ra trong nghị viện Quốc hội còn trong đời sống chính trị xã hội thì không? Một xã hội dân chủ đòi hỏi phải chấp nhận đa nguyên chính trị, rồi sau đó đi những bước khác mới dễ hơn.

Ông nghị sĩ đại diện cho một tổ chức chính trị nào đó thì dễ được bầu vào nghị viện hơn là ông ta tự ứng cử. Bởi vì đảng chính trị thì có cương lĩnh, đường lối còn một người tự đứng ra nói thế này thế khác thì dễ gì được dân tin. Một đất nước đòi hỏi phải có nền báo chí tự do, nền báo chí này phản ảnh xu hướng thời thế cũng như quan điểm của các đảng chính trị. Như thế chúng ta phải có toà án hiến pháp để quy định bổn phận và trách nhiệm của các đảng phái chính trị.

Không có nền báo chí tự do và một nền tư pháp độc lập con đường dân chủ sẽ dài hơn. Việc ai sẽ nhượng bộ ai là tuỳ theo nhận thức của người "cầm trịch". Cầm quyền sẽ nhượng bộ đối lập, hay đối lập sẽ thụt lùi đế nhường cho quyền lực. Nếu lượng sức mình không kham nổi trọng trách thì hãy nhượng bộ quyền lực. Còn ngược lại cứ tiếp tục bám víu quyền lực thì sẽ đến ngày thân bại danh liệt.

Nguyên Phương, TP. HCM
Tôi tán đồng ý kiến của Luật sư Đặng Dũng: 1) Phải đấu tranh cho bằng được một quốc hội có thực quyền. Công dân phải được tự do ứng cử và tự do vận động bầu cử; không qua giới thiệu của bất cứ tổ chức nào.Công dân phải được tự do bầu những người họ thích, không được áp đặt.

2) Đại biểu quốc hội không được kiêm nhiệm bất cứ chức vụ công cử nào. Đại biểu quốc hội phải được các quyền đặc miễn như hầu hết các quốc gia chung quanh ta.

3) Hội đồng nhân dân các cấp cũng phải được ứng cử và bầu cử tự do. Đó là mục tiêu đấu tranh trước mắt của những nhà hoạt động Dân chủ. Vấn đề đặt ra không phải là ai đi bước trước, Nhà nước cộng sản hay các nhà hoạt động dân chủ. Với các nhà hoạt động dân chủ, là phải đấu tranh,kiên trì đấu tranh, đấu tranh bất bạo động;đấu tranh vì chính nghĩa Dân chủ, Tự do chứ không phải đấu tranh vì lòng hận thù. Với nhà nước thì phải hiểu rằng Dân chủ Tự do là một tiến trình không thể đảo ngược được của nhân loại, vì vậy quý vị phải quyết tâm cùng thực hiện cái tiến trình đó cho dân tộc Việt Nam.

Bùi Quang Lộc
Thưa luật sư Đặng Dũng, tôi rất phục sự phân tích, so sánh của ông về vai trò của Quốc hội VNCH trước kia và hiện nay, cũng như tôi rất phục những "Nhà đấu tranh cho dân chủ". Nhưng theo tôi nhận thấy việc đặt vấn đề giữa chính quyền Vn hiện nay và các "nhà đấu tranh cho dân chủ" ai đi bước trước là không thực tế và có gì đó khập khiễng.

Trước hết tôi xin hỏi những "nhà đấu tranh cho dân chủ" là những ai? bao nhiêu phần trăm dân chúng biết đến họ? Họ đã làm được gì để người dân thấy họ là những người thật sự đấu tranh cho dân chủ vì hạnh phúc của nhân dân để dân tin họ chưa ?

Theo tôi cái tên gọi "nhà đấu tranh cho dân chủ " dành cho những người bất đồng chính kiến với đảng CSVN hiện nay chưa ổn. Họ chưa thể là một lực lượng đủ mạnh, có uy tín trước nhân dân để đấu tranh với nhà cầm quyền đang nắm hết quyền lực kinh tế, quân sự trong tay.

So sánh tương quan giữa nhà cầm quyền và những nhà bất đồng chính kiến hiện nay, tôi thấy đảng CSVN và nhà nước VN chẳng có gì phải sợ họ để phải đặt vấn đề ai đi bước trước, ai đi bước sau.

Tôi xin mạo muội đặt lại vấn đề là : Hiện nay ai là người có tâm huyết và đủ khả năng thay đổi được cái quốc hội "nói cho có nói, cuối cùng biểu quyết nhất trí cao để kỳ họp thành công tốt đẹp là chính"?

Tok Phan
Được đọc những bài viết cỡ như thế này là một cơ hội mở mang kiến thức về tầm hiểu biết pháp luật cho công dân. Thực ra Quốc hộI nước CHXHCNVN từ khi hình thành cho đến nay mang tiếng là cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước VN, thế nhưng thực tế thì đây chỉ là công cụ tuyên truyền chính sách của đảng CSVN. Là nơi hợp thức hoá những văn bản luật pháp được áp đặt lên đờI sống nhân dân mà người soạn thảo là tay chân trong guồng máy lãnh đạo tối cao của đảng CSVN.

GọI quốc hộI là “cơ quan quyền lực cao nhất” cũng không sai, vì trong đó hầu hết những đạI biểu đều nằm trong guồng máy lãnh đạo của đảng và nhà nước cả.

Có đại biểu tâm huyết đã phảI lên tiếng về việc “biểu quyết’ trước khi thông qua một dự thảo hay một quyết định gì là dù có muốn chống thế nhưng cũng phảI giơ tay biểu quyết vì “người ta sao mình vậy”!

Tôi rất đồng ý vớI luật sư Đặng Dũng về việc hãy quan tâm đến “tiếng nói” của Quốc hội song song việc đấu tranh cho dân chủ. Hay nói đúng hơn khi Quốc hội đã có tiếng nói dân chủ thực sự thì từ đó cử tri cả nước sẽ được tiếp cận vớI nền dân chủ từ cơ quan này, đến lúc ấy Quốc hội mớI đích thực là cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước VN và là nơi mà mọI người dân đều có thể gởi gắm và đặt trọn niềm tin.

Tuấn Anh, Hà Nội
Đọc bài viết của luật sư Đặng Dũng tôi thấy : 1- Ông là người tìm hiểu khá kỹ về quy trình bầu Đại biểu Quốc Hội, nhưng có điều hiện nay ông vẫn chưa biết là ở Hội đồng nhân dân (HDND)các cấp đang bắt đầu xuất hiện một số đại biểu ngoài dự kiến của tổ chức đảng và mặt trận.

2- nhiều xã hiện nay bà con nhân dân ta bầu đại biểu HDND và cả những cán bộ lãnh đạo chính quyền ngoài dự kiến của Đảng, nhưng không được chấp nhận. Cho nên nhiều địa phương phải bầu lại hoặc chính quyền cũ không trao con dấu cho lãnh đạo mới của dân bầu.

3- Hiện tượng bầu đại biểu HDND như ở các cấp xã-huyện sẽ lan dân lên cấp tỉnh và Quốc hội như vậy xẽ dẫn đến tình trang phổ biến là dân không tin đảng và ngược lại thì không biết xã hội đi đến đâu.

Theo ông quá trình thỏa hiệp giữa dân và đảng hiện nay sẽ được giải quyết thế nào? hay là phải dùng biện pháp nhả ra cho dân một số vị trí lãnh đạo ở cấp thấp hoặc mở rộng để nhân dân được phép làm ăn thêm hoặc thậm chí phải đàn áp là có thể khuất phục được dân và giữ vững chính quyền.

Còn nếu để xảy ra bất cứ biến cố chính trị nào hiện nay thì đều không tốt cho dân, bởi vì người dân ta đã quá khổ và hy sinh quá nhiều qua các thời kỳ rồi, họ chỉ mong sao được đáp ứng các nhu cầu tối thiểu.

Du Lâm
Đọc bài viết của luật sư Đặng Dũng thì thấy hay, nhưng không thuyết phục, vì viện dẫn hiến pháp VNCH chỉ là chuyện kể rằng mà thôi. Hầu như những người 17 tuổi trở lên trước 75, khi còn học trung học đệ nhị cấp bấy giờ đều học hiến pháp VNCH trong chương trình công dân lớp 10, tuy nhiên trích như vậy lại tăng thêm phản ứng với chế độ đương thời. Dù LS nói là đúng về cơ bản, các quốc gia dân chủ trên thế giới họ đều như thế cả, chính Đảng CSVN họ còn biết rành việc nầy, nhưng họ sẽ phủi ngay, viện dẫn lý do là VN là một nước XHCN, với nền dân chủ tập trung.

Phải thấy rằng về cơ bản, nền chính trị ở VN hiện tại phục vụ cho ai nếu không phải là phục vụ cái thiểu số Đỏ, mà chủ yếu là phục vụ những kẻ có chức có quyền. Họ không bao giờ từ chối những đặc quyền đặc lợi cá nhân dù biết chỉ duy trì một thời gian nữa. Họ ra sức đàn áp những nhà dân chủ và phải gọi là "bất chấp pháp luật" đàn áp người dân, họ không coi luật pháp là gì dù thứ ấy do chính họ viết ra và không cần trưng cầu ý ai.

Mọi luật lệ Việt Nam đều có cả, trên giấy tờ thì có khi cũng ở mức khá là đằng khác. Có điều, như ông Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội mới nói gần đây, đó là hiện nay nhà nhà người nói dối nhau mỗi ngày. Văn bản chỉ để đọc cho vui, để lòe các em học sinh, để lấy chính danh với quốc tế mà thôi.

Luật sư hỏi ai nên đi bước trước, có ai chịu nghe ai đâu mà bước trước với bước sau. Nói cho cùng chủ trương của cả hai phía là tiêu diệt nhau triệt để vì đối nghịch nhóm lợi ích có tính triệt để chứ không phải bổ túc như kinh tế. Đây là lĩnh vực chính trị, mà chính trị là thủ đoạn, chẳng qua là có nhiều lý do ràng buộc phải tương nhượng, nhưng trong thâm ý mỗi bên là sẵn sàng nuốt sống nhau nếu có thể. Mà khoản này thì CSVN mạnh tay hơn do họ nắm toàn bộ quyền lực.