Học giả nước ngoài nói về Tướng Giáp

  • 5 tháng 10 2013
Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời hôm 4/10

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà chỉ huy quân sự vĩ đại của thế kỷ 20, đã qua đời ở tuổi 103 tại Viện quân y 108 (Hà Nội) chiều ngày 4/10.

Sau Hồ Chí Minh, có lẽ Tướng Giáp là nhân vật được giới nghiên cứu về Việt Nam biết đến nhiều nhất.

Một số sử gia nước ngoài cho BBC biết đánh giá của họ về vị tướng huyền thoại.

Edwin Moise, Giáo sư, Khoa lịch sử, Đại học Clemson, Mỹ

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà cộng sản và dân tộc chủ nghĩa Việt Nam, đã xây dựng và dẫn dắt lực lượng vũ trang Việt Minh thắng Pháp và giành độc lập cho Việt Nam.

Trong cuộc chiến kháng Pháp, ông sẵn sàng tàn nhẫn hy sinh người của mình để có chiến thắng. Nhưng trong phần còn lại của cuộc đời, khi có những tranh cãi chính sách quan trọng bên trong Đảng Cộng sản, ông có xu hướng ôn hòa. Sau khi ban lãnh đạo Cộng sản nhận ra rằng cải cách ruộng đất 1953 - 1956 tại miền Bắc đã trở nên quá khích, gây nhiều cái chết và đau khổ không cần thiết, chính ông Giáp trở thành người phát ngôn của Đảng để lên án các chính sách quá khích.

Trong thập niên 1960, ông không hẳn tin tưởng vào việc công khai đối đầu với Mỹ, đến mức ông đã gây mất lòng sâu sắc phe chiếm ưu thế trong đảng. Ví dụ, ông không tán thành kế hoạch tấn công Mậu Thân, cho rằng nó quá tham vọng. Nhưng ông luôn trung thành với Đảng Cộng sản.

Ông dành nhiều năm để viết hồi ký. Nhưng các cuốn sách đó chủ yếu tập trung về Cuộc chiến Đông Dương lần Một, từ 1946 đến 1954. Ông viết nhiều cuốn về Trận Điện Biên. Nhưng ông không viết về giai đoạn thập niên 1960, khi ông không cùng chung đường lối với các lãnh đạo lấn lướt trong đảng.

Shawn McHale, Phó Giáo sư lịch sử, Đại học George Washington, Mỹ

Tướng Giáp là một người phi thường. Không ai tranh cãi về chuyện ông là một vị tướng xuất chúng, và ông được kẻ thù kính trọng. Nhưng ông cũng phi thường ở chỗ đã đi qua được những cấp độ cao nhất trong chính trị ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, rồi Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Ông đã không chiến thắng ở những cuộc chiến chính trị lớn, như trong cuộc đấu tranh trong Đảng Cộng sản hồi 1967, hay trong chiến dịch Tết Mậu thân 1968, nhưng lịch sử đã chứng minh tầm nhìn của ông hơn những người chống ông.

Không giống như nhiều người khác cùng thế hệ cách mạng hồi thập niên 1930, uy tín của ông Giáo đã tăng lên trong vài thập niên qua.

Nói tóm lại, Tướng Giáp chắc chắn đã để lại một di sản to lớn cho Việt Nam.

Christopher Goscha, Giáo sư Quan hệ Quốc tế, Đại học Quebec (QUAM), Canada

Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ được nhớ đến nhiều nhất nhờ tài lãnh đạo quân sự trong chiến tranh chống Pháp (1945-54). Dù người ta đồng ý hay không với Đảng-Nhà nước cộng sản mà ông tin tưởng và phục vụ, rõ ràng ông đóng vai trò trung tâm trong việc biến đội quân du kích thành đội quân chuyên nghiệp với sáu sư đoàn.

Là tổng tư lệnh, Tướng Giáp chỉ huy thắng lợi trước quân Lê dương Pháp tại Điện Biên Phủ tháng Năm 1954. Không một phong trào giải phóng dân tộc nào ở châu Phi, châu Á giành được cuộc cách mạng quân sự nhờ một cuộc chiến lớn như vậy.

Nhưng cuộc cách mạng với đỉnh cao ở Điện Biên Phủ cũng chứng kiến việc Giáp và đảng của họ đẩy quân lính và nhân dân đến kiệt sức. Người dân Việt Nam đã trả giá nặng nhất cho cuộc chiến này và cuộc chiến tiếp theo.

Fredrik Logevall, Giáo sư Nghiên cứu Quốc tế, Đại học Cornell, Mỹ

Chỉ có Hồ Chí Minh quan trọng hơn Võ Nguyên Giáp trong chiến thắng chung cuộc của cuộc cách mạng Việt Nam.

Là một vị tướng, ông hầu như tự học và đã có những sai lầm trên chiến trường.

Nhưng không ai có thể phủ nhận được thành tựu cuối cùng: ông đã chiến thắng người Pháp và rồi chống lại sức mạnh quân sự khổng lồ của Hoa Kỳ.

Ông đặc biệt lão luyện trong việc tận dụng những phương tiện thường rất hạn chế.

Nguyễn Liên Hằng, Phó Giáo sư, Khoa Lịch sử, Đại học Kentucky, Mỹ

Với cái chết của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, một chương bi kịch trong lịch sử Việt Nam đã khép lại. Về nhiều mặt, Tướng Giáp, người thuộc số những chiến lược gia hàng đầu về chiến tranh du kịch thời hiện đại, là biểu tượng cho cái mà ta có thể gọi là thế kỷ Việt Nam. Số phận của đất nước gắn bó với các xu hướng toàn cầu: sự thoái trào của chủ nghĩa thực dân châu Âu, bạo lực thời Chiến tranh Lạnh, và sự chuyển đổi sang một thế giới toàn cầu hóa.

Có lẽ chúng ta không bao giờ biết hết tầm mức ảnh hưởng của Tướng Giáp với Việt Nam trong giai đoạn hậu chiến. Nhưng chúng ta biết chắc rằng ông đã để lại dấu ấn không phai mờ trong thế kỷ 20.

Edward Miller, Phó Giáo sư, Khoa lịch sử, Dartmouth College, Mỹ

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ lâu được ca ngợi ở Việt Nam và cả trên thế giới như thiên tài quân sự. Không thể phủ nhận các thành tích chiến trường của ông thật phi thường. Ông đóng vai trò chủ chốt khi Việt Minh giành quyền lực hồi Cách mạng tháng Tám 1945. Đó là cuộc cách mạng cộng sản thành công thứ hai trong lịch sử, sau Cách mạng Nga 1917.

Bên canh đó, thắng lợi của ông Giáp ở trận Điện Biên Phủ năm 1954 là sự kiện bước ngoặc không chỉ trong lịch sử Việt Nam hiện đại mà cả trong lịch sử phi thực dân hóa của các nước miền nam (chỉ châu Phi, châu Á và Mỹ Latin).

Nhưng chúng ta nên nhớ rằng Tướng Giáp, giống như nhiều viên tướng vĩ đại trước ông, đã mua các chiến thắng với giá khổng lồ, và cũng suýt thất bại. Nghiên cứu gần đây cho thấy lực lượng Việt Minh chịu thương vong to lớn ở Điện Biên Phủ và suýt nữa bị đánh bại tại đó, giống như trong trận tấn công thất bại mà ông Giáp tiến hành ở đồng bằng Sông Hồng năm 1951.

Từng là thầy giáo lịch sử, ông Giáp hiểu rõ hơn nhiều người ngưỡng mộ ông rằng khác biệt giữa hào quang và thất bại trên chiến trường thường nhỏ hơn nhiều so với trong hồi ức của con người về chuyện đã qua.

Tin liên quan