'Không ồn ào nhưng hiệu quả'

Hai tàu hải quân Ấn Độ là khu trục hạm INS Ranjit và hộ tống hạm INS Kulish hiện đang ở thăm Hải Phòng trong chuyến đi kéo dài bốn ngày từ 30/05 tới 02/06.

Lần trước, hồi tháng 4/2009, hai khu trục hạm INS Mumbai và INS Ranveer cũng đã cập cảng Hải Phòng.

Đầu năm nay, Việt Nam cử đại diện tham gia diễn tập hải quân Milan-2010 do Ấn Độ tổ chức với các bài tập chống khủng bố tại các khu vực duyên hải và hải đảo.

Các hoạt động trao đổi trên diễn ra sau chuyến thăm chính thức Ấn Độ của Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam Phùng QuangThanh vào tháng 11/2009.

Quân đội hai bên đã có cơ chế đối thoại thường xuyên và giới chuyên gia đánh giá rằng trong những năm gần đây, quan hệ quốc phòng Việt Nam - Ấn Độ đang được phát triển không ngừng.

Đài BBC đã hỏi chuyện Giáo sư Bharat Karnad, chuyên gia an ninh-quốc phòng từ Viện Nghiên cứu Chiến lược Ấn Độ tại New Delhi, về quan hệ quân sự Việt-Ấn.

GS Bharat Karnad: Quan hệ quốc phòng song phương đang tiếp tục được thúc đẩy và tôi cho rằng hai bên đang đi đúng hướng. Có thể chúng ta không nghe nhiều thông tin về quá trình này, vì tính nhạy cảm của nó.

Tôi cho là cả Hà Nội và Delhi đều không muốn quảng cáo nhiều về hợp tác quân sự nhưng chương trình cộng tác giữa hai nước trong lĩnh vực này là thuộc loại quy mô nhất mà Ấn Độ có với một nước châu Á khác.

Hai bên thường xuyên diễn tập hải quân chung và Ấn Độ đã cung cấp cho Việt Nam nhiều trang thiết bị cũng như giúp huấn luyện quân nhân và sỹ quan của Việt Nam. Thế nhưng hai nước đều không muốn đánh động Trung Quốc.

Tôi đánh giá đây là quan hệ không ồn ào nhưng rất hiệu quả.

Với việc Việt Nam mua tàu ngầm từ Nga, có lẽ việc huấn luyện thủy thủ đoàn sẽ do Ấn Độ đảm nhiệm, giống như chúng tôi đã huấn luyện thủy thủ đoàn tàu ngầm cho Singapore.

Việt Nam là một trong các đối tác quan trọng của hải quân Ấn Độ tại Đông Nam Á.

BBC: Ông có thể nói thêm về hợp tác hải quân giữa Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á?

GS Bharat Karnad: Hải quân chúng tôi có các chuyến thăm viếng quy mô hai năm một lần tới các nước Đông Nam Á và Đông Á. Hai tàu tới Việt Nam lần này nằm trong chuyến đi của bốn tàu chiến Ấn Độ tới khu vực để tham gia các hoạt động tăng cường hợp tác, trong có diễn tập hải quân hỗn hợp.

Không chỉ Đông Nam Á như Indonesia, Singapore và Australia, hải quân Ấn Độ còn diễn tập thường xuyên với Nhật Bản, Hàn Quốc và cũng có diễn tập chung với hải quân Trung Quốc một lần tại Thượng Hải.

Nhưng với các nước Đông Nam Á, quan hệ hợp tác có thể nói là thường xuyên và thân chặt. Hải quân Ấn Độ tổ chức tập trận Milan hàng năm và luôn có sự tham gia của các nước cùng chung Ấn Độ dương và các nước Asean.

BBC: Ông vừa nói rằng Trung Quốc và Ấn Độ cho tới nay mới chỉ diễn tập hải quân chung với nhau có một lần. Ở Ấn Độ vẫn còn ý kiến cho rằng Trung Quốc là đe dọa an ninh thường trực hay sao, thưa ông?

GS Bharat Karnad: Chúng ta nên nhớ là việc lên kế hoạch cho bất cứ cuộc chiến nào cũng đều phải dựa trên khả năng thực tế, chứ không phải là ý định. Cho nên dù ý định của Trung Quốc trong cách tiếp cận của họ với các nước có thế nào thì điều đó cũng không có ý nghĩa gì nhiều khi chúng ta nói tới đe dọa an ninh.

Để hoạch định chính sách quân sự, không thể dò dẫm xét đoán ý định của các nước mà phải nhìn vào thực lực của họ.

Thí dụ như Trung Quốc: lẽ dĩ nhiên nước này gây quan ngại cho các quốc gia khác vì có quân đội đông đảo và nguồn lực dồi dào. Tôi nghĩ quan ngại của Ấn Độ về Trung Quốc cũng giống như của các nước khác về Trung Quốc thôi.

BBC: Trung Quốc đang tiến dần tới việc cho ra đời hàng không mẫu hạm đầu tiên của mình. Liệu đó có phải là bằng chứng cho thấy Trung Quốc đãtiến bước rất dài trong việc vươn lên thành cường quốc hải quân không thưa ông?

GS Bharat Karnad: Đúng là Trung Quốc trong 20-25 năm nay đã theo đuổi kế hoạch tăng cường hải quân của mình. Họ từng mua chiếc tàu sân bay của Anh có tên là Melbourne để nghiên cứu kỹ lưỡng cấu tạo và chức năng tàu.

Sau đó họ lại mua chiếc Varyag của Ukraina cũng với mục đích tương tự.

Thế nhưng nếu để tìm hiểu về cấu trúc tàu cần 20-25 năm, thì để biết cách vận hành nó cũng cần thêm 10-15 năm nữa.

Hàng không mẫu hạm rất khó điều khiển, nhất là khi ngoài khơi xa, vì nó bao gồm nhiều bộ phận rất phức tạp, không chỉ hải quân mà cả không quân vv... Vậy cho nên việc Trung Quốc có trong tay hàng không mẫu hạm thì chưa nói được gì nhiều.

Thái Lan cũng có trong tay tàu chở trực thăng, nhưng cũng chẳng làm được gì với nó và tàu này vẫn chỉ đang neo đậu ở cảng Bangkok mà thôi.

Tất nhiên, Trung Quốc đang tích cực tăng cường năng lực hải quân của mình, nhưng theo ý kiến chủ quan của tôi, sẽ phải mất 12-15 năm nữa Trung Quốc mới có thể bắt đầu kết hợp được hoạt động của hàng không mẫu hạm vào hoạt động của toàn hạm đội.

Ấn Độ đã có hàng không mẫu hạm từ 1956 và do vậy chúng tôi có nhiều thời gian hơn để học cách vận hành và cũng có nhiều kinh nghiệm hơn.