2010 - năm của 'những khoản vay nóng'

Bộ Kế hoạch và đầu tư dự phóng Việt Nam tăng trưởng tới 7% năm 2010.

Trong khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang đưa ra các con số có tính định hướng về mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 6,5% tới 7% cho Việt Nam trong năm tới, cùng với mục tiêu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng 10% so với 2009, chuyên gia kinh tế từ Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) và Hội Khoa học Kinh tế cho rằng, tình hình 2010 không hoàn toàn 'lạc quan' như vậy.

Trao đổi với BBC Việt ngữ hôm 28/12/2009 từ Hà Nội, Tiến sỹ Hàn Mạnh Tiến, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo về Quản lý thuộc VUSTA cho rằng một loạt các yếu tố chưa giải quyết tốt của năm cũ 2009 sẽ tiếp tục 'tác động xấu' và tiêu cực lên cục diện phát triển kinh tế, xã hội năm 2010.

Các nhà tài trợ quốc tế rất mong muốn hỗ trợ về mặt tinh thần cho Việt Nam mà điều này, chúng ta cần hết sức tỉnh táo xem xét.

Ông Tiến cũng cho rằng một số tổ chức quốc tế tại Việt Nam và các nhà tài trợ quốc tế còn giữ kẽ, "ngoại giao" khi đưa ra nhận định thực sự về tình hình phát triển kinh tế xã hội của quốc gia với xấp xỉ 86 triệu dân.

"Đánh giá của tôi là họ vẫn còn ngoại giao. Các nhà tài trợ quốc tế rất mong muốn hỗ trợ về mặt tinh thần cho Việt Nam mà điều này, chúng ta cần hết sức tỉnh táo xem xét."

"Điều hành vĩ mô tuy có một số nhân tố tích cực giúp cứu vãn nền kinh tế trong năm 2009, nhưng cũng bộc lộ, xuất hiện rất nhiều nhân tố rủi ro," ông Tiến đưa ra đánh giá của mình.

"Đặc biệt, việc điều hành tiền tệ, tài chính, chống lạm phát, môi trường kinh doanh, môi trường xã hội, nhất là việc chống tham nhũng dường như bị bỏ qua trong năm 2009. Trong lúc đầu tư công ngày càng lớn, việc này sẽ tác động, ảnh hưởng ngày một xấu," chuyên gia kinh tế, thành viên Đoàn Chủ tịch VUSTA nói.

'Chưa hết suy thoái'

Ông Tiến cho rằng kinh tế Việt Nam không dễ dàng trong năm 2010.

Chuyên gia cũng cảnh báo nếu xử lý không tốt các vấn đề 'chưa phải là của hậu suy thoái' mà mới chỉ là 'của việc chấm dứt một giai đoạn suy thoái,' thì cục diện có thể chuyển tiếp sang một giai đoạn suy thoái khác:

"Suy thoái ở đây là theo nghĩa các yếu tố khác nhau làm ảnh hưởng tới nền kinh tế, sản xuất và đời sống,

"Năm nay chẳng hạn, cuối năm thấy rất rõ đời sống của dân chúng khó khăn, đồng tiền càng ngày càng mất giá rõ ràng, đi chợ là thấy rõ ngay. Nếu không có các giải pháp rõ ràng hơn, đồng bộ hơn, thì 2010 sẽ khó khăn hơn nữa."

Chỉ số FDI xuống thấp hơn năm ngoái nhiều, ODA tổng cam kết thì cao, tuy nhiên phải rành mạch. Có những khoản vay là để ứng cứu.

Bình luận về những khoản vay, viện trợ phát triển chính thức (ODA) mà Việt Nam nhận được cam kết, lên tới nhiều tỷ đô-la cuối năm nay, ông Tiến cho rằng cần phân tích tách bạch điều này:

"Chỉ số FDI xuống thấp hơn năm ngoái nhiều, ODA tổng cam kết thì cao, tuy nhiên phải rành mạch. Có những khoản vay là để ứng cứu. Ví dụ như khoản 500 triệu đôla của ADB, của Nhật Bản là những khoản vay nóng, ngắn hạn và phải trả trong thời hạn 5 năm, chứ không phải là vay ưu đãi như trước đây nữa."

Chuyên gia từ Hội Khoa học Kinh tế cũng cho biết, ngoài các khoản vay nóng và đã cam kết từ quá khứ mới chuyển sang, vốn giúp đưa con số ODA 'tăng vọt,' hiện vẫn chưa có số liệu rõ ràng về khoản vay thông thường, thường xuyên khác mà theo đó cần lưu ý các khâu ký kết cụ thể và giải ngân.

'Bài học về mô hình'

Việt Nam vẫn cần nhiều vốn ODA để cải thiện hệ thống giao thông.

Khi được hỏi về bài học quan trọng và cơ bản nào mà Việt Nam vẫn còn cần phải học sau chu kỳ 10 năm khủng hoảng kinh tế toàn cầu và khu vực (1997-2007,) người đồng thời là Chủ biên Tạp chí Nhà quản lý thuộc Trung ương Liên hiệp Hội VUSTA cho hay:

"Mô hình sở hữu nhà nước trong các tập đoàn kinh tế như ở thời điểm năm 1997 và nay vẫn được coi là cơ sở chính, chỗ dựa, nòng cốt của nền kinh tế, đến lúc này, với sự phát triển và hội nhập rất mạnh của thị trường tài chính quốc tế, mô hình này không đáp ứng được và gây ra những hậu quả.

"Tôi cho đây là điểm mà Việt Nam gần như chưa rút được kinh nghiệm."

Cơ cấu của nền kinh tế hiện nay gần như vẫn giữ nguyên kể từ năm 1997, xu thế thay đổi là không nhiều.

Ông Tiến cũng cho rằng Việt Nam cần tạo điều kiện cho sự phát triển của các yếu tố "thuộc môi trường xã hội", vốn giúp cho sự huy động trí tuệ của toàn dân, nhất là tạo ra 'những động lực cho sự phát triển' trong điều kiện thông tin toàn cầu nở rộ như hiện nay.

Theo ông nếu làm được điều này, sẽ tạo ra một 'nền tảng rất vững chắc cho sự phát triển.

Cuối cùng, cũng theo quan sát của chuyên gia, "cơ cấu của nền kinh tế hiện nay gần như vẫn giữ nguyên kể từ năm 1997", và mặc dù Chính phủ đang có những nhóm chuyên gia nghiên cứu, tìm tòi phương thức đổi mới để 'phù hợp' hơn, song vẫn theo ông Tiến, "xu thế thay đổi là không nhiều."

Ông Hàn Mạnh Tiến, thành viên Đoàn chủ tịch VUSTA, lãnh đạo Viện nghiên cứu và đào tạo về quản lý của Liên hiệp Hội, tham gia phản biện, tư vấn chính sách phát triển KT-XH cho nhiều bộ, ngành của Chính phủ qua các dự án, chương trình nghiên cứu, tư vấn thuộc VUSTA và do các định chế quốc tế tài trợ.