Nguy cơ có thật

Người dân Việt Nam nay đã biết thay đổi khí hậu gây hậu quả ra sao với đời sống tại đô thị

Ngân hàng Phát triển Á châu, ADB, vừa công bố tường trình mới nhất về tác động của thay đổi khí hậu đối với đời sống người dân vùng Đông Nam Á.

Bản tường trình dày 250 trang đánh giá thay đổi khí hậu đối với kinh tế của bốn nước Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, và Philippines.

Theo ADB những nước này sẽ chứng kiến nhiệt độ gia tăng, lượng mưa suy giảm, trong khi mực nước biển dâng cao. Các diễn biến thời tiết khắc nghiệt sẽ xảy ra liên tục và ngày càng nhiều.

Chúng sẽ gây ra lụt lội, đất lở, và hạn hán.

Tường trình của ABD nhận định khí hậu thay đổi sẽ làm trầm trọng hơn tình trạng khô hạn, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Các vụ cháy rừng sẽ diễn ra nhiều hơn, hệ sinh vật duyên hải dễ bị tổn thương, trong khi dịch bệnh truyền nhiễm lây lan rộng hơn.

Báo cáo dự đoán nếu các nước không cắt giảm thán khí gây hiệu ứng nhà kính, từ nay đến 2100 nhiệt độ trái đất sẽ tăng 4,8 độ C. Và mực nước biển sẽ tăng 70 cm trong thời gian này.

Đến năm 2000 sản lượng thóc gạo trong vùng có khả năng giảm 50 phần trăm. Lúc ấy sẽ thêm nhiều người bị đói. Điều này gia tăng khả năng xảy ra xung đột khu vực.

Không còn là chuyện đùa

Nói chuyện với đài BBC giáo sư Nguyễn Ân Niên, thành viên Ban Tư vấn về thay đổi khí hậu của Bộ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn, nhận xét đã có sự chuyển biến về nhận thức thay đổi khí hậu ở Việt Nam.

Thay đổi khí hậu là nguy cơ có thật chứ không phải nói cho vui để hù dọa nhau

Giáo sư Nguyễn Ân Niên

Giáo sư Nguyễn Ân Niên: Điều đáng mừng là lãnh đạo đã nhìn thấy vấn đề. Họ luôn nhắc nhở đây là nguy cơ có thật chứ không phải nói cho vui để hù dọa nhau. Thành ra nhà nước chỉ đạo rất là lớn. Cán bộ, nhất là lãnh đạo các Bộ phải quán triệt vấn đề này.

BBC: Thế còn người dân thì sao, thưa giáo sư?

GS Nguyễn Ân Niên: Thay đổi khí hậu vẫn là cái điều người dân chưa thật chú ý. Ngoài những biến đổi thật đặc biệt. Ví dụ như ở tp Hồ Chí Minh chưa bao giờ người ta thấy mưa trái mùa lớn như thế. Mùng tám tháng Ba có một trận mưa trái mùa trong hai giờ đồng hồ, 120 ly nước đổ xuống, gây ngập úng trong thành phố rất ghê. Những điều đó đã cho họ thấy rằng, à cần phải có sự thay đổi.

BBC Trong hoàn cảnh như vậy thì chiến lược của Việt Nam ra sao, thưa giáo sư?

GS Nguyễn Ân Niên: Chỉ thị của thủ tướng nói rằng các ngành đều phải quan tâm và ứng phó với tình hình này. Nhất là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Chúng tôi được tham gia làm ở đồng bằng sông Cửu long, những quy hoạch thủy lợi liên quan đến mực nước biển dâng ở vùng này.

Còn chuyện chống ngập úng cho tp Hồ Chí Minh thì đây là điều chúng tôi liên tục theo dõi trong nhiều năm. Ví dụ như mực nước ở triền sông đều lên cao hơn. Ngày xưa Cơ quan Viện trợ QT của Nhật, JAICA, làm quy hoạch chống úng ngập cho tp HCM lấy mực nước cao nhất là 1m3 ở Phú An. Bây giờ 1m3 này đã quá lạc hậu. Hiện giờ mực nước đã lên trên 1m4, 1m45, thậm chí là 1m52 rồi. Ai cũng thấy là đỉnh triều lên rất rõ.

BBC: Việt Nam sẽ giải quyết bằng cách nào khi dự báo nói rằng tới cuối thế kỷ này sản lượng gạo của Việt Nam có thể giảm tới một nửa vì mực nước biển dâng cao đe dọa các vùng trồng lúa ở đồng bằng châu thổ?

GS Nguyễn Ân Niên: Vâng đây là điều chúng tôi đang xem xét rất kỹ. Ví dụ đối với tp HCM chẳng hạn nếu như nước biển cứ dâng lên theo dự báo, một cách trung bình thôi, đến năm 2030, sẽ dâng thêm 30 cm nữa, so với cuối thế kỷ qua. Và đến cuối thế kỷ này có thể dâng thêm 75 cm nữa. Thì đến đó là thành phố ngập hết. Khi ấy sẽ hết bài sửa chữa, hết bài chống ngập vì phần lớn thành phố có cao trình đất dưới 2m. Đất của thành phố phần lớn cao từ 0,8 cho đến 1,5m.

Hiện giờ chúng tôi đang tuyên truyền tp HCM phải làm "tiểu Hà Lan", làm các cống và bờ bao ngăn triều để đảm bảo cuộc sống khi mực nước biển dâng khoảng 1m. Hiện nay chúng tôi đang triển khai khoảng 13 cái cống ngăn triều như vậy.