Hoàng Dương BBC Việt ngữ

	Ace Hearts của Nguyễn Minh Thành trưng bày tại triển lãm ở London vào năm ngoái

Trong đợt vận động người dân đóng góp ý kiến cho dự thảo báo cáo chính trị của đại hội X của đảng Cộng sản Việt Nam, rất nhiều tầng lớp nhân dân đưa ra các góp ý mạnh dạn, thẳng thắn; phê bình những sai trái của đảng Cộng sản cầm quyền.

Tuy nhiên, có vẻ như các đóng góp của giới văn nghệ sĩ rất ít. Họ ngại đụng chạm, hay họ sợ?

Nghe chương trình Tư Duy Thế Kỷ

Trong chương trình Tư duy Thế kỷ tuần này, Hoàng Dương của BBC Việt ngữ mời nhà văn Trần Mạnh Hảo và hoạ sĩ Nguyễn Minh Thành từ Việt Nam thảo luận về đề tài này.

Nhà văn Trần Mạnh Hảo trong thời gian qua có nhiều bài viết phê phán đường lối cầm quyền độc đoán của đảng Cộng sản trên các trang mạng hải ngoại. Hoạ sĩ Nguyễn Minh Thành thì từ trước khi có đợt vận động nhân dân đóng góp ý kiến đã viết lá thư gửi Bộ trưởng bộ Văn hoá nói lên những suy nghĩ, tâm tư của người nghệ sĩ Việt Nam hiện nay.

Họa sĩ Nguyễn Minh Thành đồng ý rằng giới văn nghệ sĩ lâu nay ít tiếng trước các vấn đề chính trị nước nhà, mà theo anh là bởi vì họ vừa thờ ơ, vừa ngại đụng chạm và vừa sợ.

Nhà văn Trần Mạnh Hảo nói giới văn chương ít lên tiếng về tình hình chính trị là bởi họ quá sợ sự đàn áp của đảng Cộng sản, chứ không phải họ không quan tâm.

	Nhà văn Trần Mạnh Hảo có nhiều bài viết chỉ trích đảng Cộng sản

Theo ông Hảo, khác với nghệ thuật tạo hình, giới văn chương chịu sức ép của chính trị “ác liệt” hơn nhiều, vì họ luôn bị soi xét, kiểm duyệt chặt chẽ, và nhiều vụ án văn học từ trước tới nay, như Nhân văn Giai phẩm, đã làm tinh thần người cầm bút khiếp sợ.

Không những thế, theo nhà văn Trần Mạnh Hảo, sự ràng buộc về kinh tế cũng khiến nhiều người cầm bút yếm thế, “ươn hèn”, không dám động đến chính trị.

Nhà văn Trần Mạnh Hảo cho rằng điều quan trọng nữa là đảng Cộng sản cầm quyền luôn “độc quyền chân lý”, không có sự cởi mở, không biết lắng nghe những tiếng nói đóng góp của các tầng lớp nhân dân, nên giới cầm bút cũng ít tạo ra ảnh hưởng gì.

Họa sĩ Nguyễn Minh Thành cho biết sau khi anh viết lá thư gửi ông Bộ trưởng Văn hoá, anh đã được mời lên gặp gỡ với các quan chức tại Bộ Văn hoá, nhưng sự phản hồi của họ cũng chỉ là “hình thức” mà thôi.

Hai vị khách mời còn thảo luận về nhiều vấn đề đặt ra cho người cầm bút hiện nay, như mối quan hệ giữa kiểm duyệt và tài năng, suy nghĩ của họ về tương lai chính trị nước nhà.

Quí vị có suy nghĩ, phản hồi gì, xin hãy gửi thư cho chúng tôi theo địa chỉ vietnamese@bbc.co.uk, hoặc dùng hộp tiện ích bên tay phải. Xin cám ơn.

==========================================
Không tên
Có lẽ nhiều kẻ sĩ VN đã đọc "Bút máu" của Vũ Hạnh. Sự im lặng hiện nay phải chăng là sự băn khoăn để chọn một cây bút đẫm máu hoặc trùm cái mũ che kín tai?

Nguyễn Văn Tuấn, Cần Thơ, Việt Nam
Tôi là công dân đang sống trong chế độ xã hội chủ nghĩa. Không ai được quyền phủ nhận tinh thần yêu nước của cả dân tộc và cả ý chí tự cường của cả dân tộc. Tuy thế tôi cũng xin bày tỏ tâm tư qua chính kiến của nhà văn Trần Mạnh Hảo: Chế độ này thật là thối nát nên có những người phản bác chính kiến của nhà văn. Xin hãy nghĩ họ là những kẻ bồi bút, họ không là của toàn dân mà phải hiểu họ thay mặt cho bọn đang đục khoét và sợ mảnh đất Việt Nam thân yêu này vào tay các người yêu chuộng tự do,

Toàn dân yêu nước chờ mong thành quả và máu của cha ông đổ ra dành độc lập tự do ngày nào để đem hạnh phúc đến cho toàn dân, mà không chỉ cho bọn quan quyền đang đè đầu đục khoét toàn dân tộc. Bằng chứng cụ thể như tụi MPU 18 và tất cả bọn cán bộ đang chạy xe “bảng số xanh “ đâm đầu vào các khách sạn nhà hàng mua vui trên xương máu toàn dân và làm ô nhục những mảnh đời của các thiếu nữ Việt Nam. Các Con Cháu Của Bà Trưng Bà Triệu hỏi rằng những người này có mở mắt nhìn thấy các đảng viên ưu tú ấy đang say sưa trong vòng tay các cô gái lầm lạc mà chỉ đáng tuổi con cái họ không?

QHTD
Gởi bạn Thanh Vương, người ở VN phải biết "lách" luật mà sống, vì đó không phải là cách tốt nhất nhưng là cách duy nhất để sinh tồn trong hoàn cảnh đó, quốc gia đó, cho dù làm vậy thì không hề liên quan gì đến văn hóa dân tộc, ông bà tổ tiên, gì cả, vì vậy ai chỉ trích lối sống đó chỉ là chỉ trích các người lãnh đạo, các chính sách trị quốc, đã tạo ra lối sống luồn lách, "chánh tà bất phân" như vậy mà thôi. VK mới về VN lần đầu hay ngây thơ mà giữ các "luật thành văn nhưng không ai giữ", và không giữ nhiều "luật bất thành văn nhưng mọi người đều hiểu". Vì vậy, họ thường hay làm chuyện không ai làm, và không làm chuyện mọi người đều tuân thủ, thật như Mr. Bean (nếu bạn từng xem anh hề này) vừa trên cung trăng rớt xuống vậy. Tuy vậy, căn bản họ không phải là khờ dại mà chỉ tạm thời không biết, lúc ban đầu, mà thôi, chứ sau khi ở đó một thời gian hoặc sau khi về vài lần, có người thấy sai trái nhiều quá nên quyết định "một đi không trở lại"; có người thì "học khôn" rất nhanh và áp dụng các điều học ở nước ngoài thêm vào đó, thành ra họ trở nên "hai trong một", có thể "nhập gia tùy tục" rất giỏi. Một số thuộc nhóm sau có khi đi quá trớn như bạn quan! sát rất chính xác rằng "không ít VK láu cá hơn VC".

Thanh Vương, VT, Việt Nam
Gửi bạn QTHD: Qua bài viết một phần nào đó người đọc có thể nhận biết bạn là người có học, và chắc chắn bạn không định cư tại Việt Nam! Tôi đồng ý với bạn những luận chứng mà bạn nêu ra để bày tỏ nền văn chương Việt Nam bị mai một sau hơn 50 năm dưới sự lãnh đạo của Bác, Đảng...Song bạn đã vội kết luận, nói đúng hơn bạn đã "vơ đũa cả nắm" khi cho rằng lối "giáo dục ở Bên Việt Nam thì lém lỉnh thậm chí mánh mung để sinh tồn, bên ngoại quốc khi về Việt Nam thì quá "khờ khạo", gặp đèn đỏ thì ngừng lại trong khi người ở Việt Nam chạy luôn, còn cười người kia là khờ dại. Thành ra, nghe hai người nói chuyện, nhìn hai người chạy xe, thì biết ngay ai ở Việt Nam, ai từ ngoại quốc về".

Đành rằng là thế, nhưng chắc gì "Việt kiều" lại tốt hơn "Việt cộng". Cũng không ít "Việt kiều" láu cá hơn cả "Việt cộng". Tôi nói cho bạn hay: bạn kết luận như thế là bạn đã xúc phạm đến cả mộ! t dân tộc, trong đó có ông bà tổ tiên, anh em, bạn bè và con cháu của bạn nữa. Mong rằng khi trình bày một quan điểm nào, bạn nên cẩn thận trong lời ăn tiếng nói vì bạn là "người có học" cho dù bạn học được điều đó ở đâu. Chắc chắn một điều bạn không học ở Việt Nam và bên "ngoại quốc" cũng chẳng ai dạy bạn điều đó.

QTHD
Muốn đánh giá một con người, một dân tộc, thì qua ngôn ngữ người đó, quốc gia đó sử dụng thì biết ngay. Cùng là tiếng Anh chẳng hạn nhưng người Mỹ nói nhanh nhất, người Anh điệu nghệ nhất, mà chính trong giọng Anh cũng chia ra trường phái Oxford, Cambridge, và không thuộc hai loại này, v.v... trình độ văn hóa học thức cũng tùy đó mà thể hiện.

Văn học Việt trong khoảng 50 năm nay không phát triển được vì mọi nguồn lực đều phải phục vụ cho đảng và nhà nước, sau 1975 thì trong toàn quốc thơ văn nhạc kịch gì không thuộc loại này đều không được xuất bản. "Đầu vào" các trường âm nhạc, ca múa nhạc kịch cũng bị siết chặt nhằm đưa vào các phần tử theo đảng hoặc ít ra là câm điếc đui chột tư tưởng, đảng nói gì nghe nấy, nói nấy, thành ra văn chương thơ phú ngay cả âm nhạc Việt cũng bị đơn điệu, không phải là không phát triển nhưng chỉ là phát triển một chiều quá lẻ loi, chán chường, rồi đi vào bế tắc nhanh chóng, vì "không có đối thủ" cũng không có sự phê bình thẳng thắn, mà chỉ có khen hão, nịnh bợ.

Nói gì đâu xa, chính Phạm Duy mà họ vui mừng đón chào cũng có nhiều bài hát hiện bị cấm, ai hát thì ở tù, băng đĩa nào có bài đó ở trong nhẹ thì bị tịch thu, phạt tiền, nặng thì chủ xuất bản ở tù mọt gông. Ngay các giọng đọc trên TV, radio, cũng phải là giọng Hà Nội. Ai không theo các điều đảng biểu phải theo thi bị sát phạt ngay. Từ lớp 6, ai dám chỉ trích thơ Tố hữu "thương cha mẹ 1, thưong Mác thương 10", và các bài thơ khuyến khích con nít lòng căm thù, ghen ghét, ngay cả bạo động giết chóc miễn là đảng biểu thì phải làm? Thành ra ai quỵ lụy, hèn yếu, hoặc biết cách giả bộ như vậy, thì mới lên lớp, ai mạnh miệng chỉ trích Bác, đảng, thơ Tố hữu, thì 10 tuổi đã ở tù rồi.

Sau này, thành thói quen, con nít bên Việt Nam rất khác bên ngoại quốc tuy cùng là anh chị em ruột với nhau, khi chia cách do vượt biên hay tách riêng sang đây diện bảo lãnh, vài năm sau gặp lại thì do tâm thức khác nên ngôn ngữ, thái độ, hành động của họ đều khác. Bên Việt Nam thì lém lỉnh thậm chí mánh mung để sinh tồn, bên ngoại quốc khi về Việt Nam thì quá "khờ khạo", gặp đèn đỏ thì ngừng lại trong khi người ở Việt Nam chạy luôn, còn cười người kia là khờ dại. Thành ra, nghe hai người nói chuyện, nhìn hai người chạy xe, thì biết ngay ai ở Việt Nam, ai từ ngoại quốc về.

Minh Tran, TP HCM
Sự im hơi lặng tiếng của giới văn nghệ sĩ chứng minh một điều là đất nước VN đang trong thời kỳ suy vong. Người ta thường nói "Đa văn vi phú", tức là không giàu bằng tiền của mà giàu bằng văn học. Mục đích chính của một dân tộc sự hưng thịnh của đất nước không phải chỉ để tạo ra của cải vật chất hay kinh tế mà coi thường những giá trị thẩm mỹ và tinh thần được, vì đây chính là yếu tố để một dân tộc có thể được đánh giá là có cuộc sống chất lượng cao hay không. Gần đây giới chức cộng sản VN đang tìm cách hô hào tung tiền tài trợ cho những dự án để có thể có những kịch bản hay cho phim ảnh hầu đánh bóng hình ảnh của Đảng ta hơn nữa. Điều này chứng tỏ sức mạnh của văn hoá nghệ thuật như thế nào rồi! Hơn ai hết Đảng Cộng Sản VN luôn muốn lợi dụng sức mạnh này.

Thế nhưng theo tôi ít có nhà văn nào muốn hạ mình làm phương tiện làm công cụ tuyên truyền cho nhà cầm quyền mà chỉ muốn làm chủ thể. Giá trị một tác phẩm văn học không dựa vào việc buôn bán lời lãi rất cụ thể và tức thì. Người ta yêu mến tác phẩm văn học vì chính tự bản thân tác phẩm ấy. Các tác phẩm văn học thường đem lại sự hiểu biết sâu sắc về khả năng của con người, về cách diễn đạt lý tưởng và thực tế chỉ qua những dòng chữ. Văn chương là nơi những tư tưởng cảm xúc khao khát của con người được miên man chảy vượt qua mọi giới hạn, nơi mà dòng sống tâm linh có thể len lỏi đến tận cùng sâu thẳm, nơi con người không phải hy sinh một phần tự do cá nhân để phục tùng ý chí công cộng nhờ đó văn chương cũng là nơi khái niệm về tự do trở nên hiện thực nhất. Nhà văn thường là những người đi tiên phong hướng con người đến những giá trị đích thực của cuộc sống. Họ là những người vẽ nên bức tranh xã hội rõ ràng nhất chân thật nhất.

Trong khi chúng ta ngồi đây lên án chủ nghĩa cộng sản thì George Orwell đã mô tả cái bi kịch của lịch sử hiện đại bị ngự trị bởi ý thức hệ CS từ mấy chục năm về trước qua tác phẩm Trại súc vật (Animal farm). Một nhà văn đích thực có quyền năng vô hạn, ngòi bút của họ rất cứng khó bẻ cong. Phải đàn áp trí thức phải đàn áp nhà văn đó là cách tốt nhất để chế độ độc tài tồn tại. Chỉ cần một chút tự do thôi nhà văn sẽ chứng tỏ sức mạnh của ngòi bút là như thế nào! Trong một nước hơn 80 triệu dân này chắc chắn rất nhiều nhà văn đang âm thầm sáng tác trong bóng ! tối. Đó là lý do tại sao họ phải chịu sự đối xử khắc nghiệt như vậy!

Tran Roan kyu, Kobe, Nhật
Tôi là họa sĩ tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật năm 1996. Nếu nói văn nghệ sĩ Việt nam thờ ơ, không quan tâm đến chính trị cũng đúng mà cũng không đúng. Tôi đây nè hàng ngày đều nghe đài BBC và đọc tin tức trên báo điện tử ngay cả nhưng ngày còn ở VN. Nhưng thực lòng nói chính bản thân tôi đây lúc làm việc tại quê nhà rất sợ ban lãnh đạo. việc góp ý kiến còn khó như lên trời vậy, lỡ miệng là bị vùi dập ngay. Đây là diễn đàn hay. Tôi cũng rất mong quí đài BBC có thêm nhiều về thông tin mỹ thuật hơn nữa.

Brian Nguyen, USA
Xin hỏi Nhẫn, Nga: trong cuộc phỏng vấn giữa BBC và Trần Mạnh Hảo và Nguyễn Minh Thành thì TMH lăng nhăn chỗ nào, nói có sách mách có chứng thì xin Ô/B. Nhẫn, Nga trích dẫn hộ, con người có tồi tệ nhưng ít nhất phải còn biết sĩ diện, đảng CS không còn chỗ đứng trên thế giới và hẹp hơn là trong lòng dân tộc VN mà cứ be bờ chống đở, tôi đồng ý với anh Robert Anaheim là "CSVN nay đã mục ruỗng..." theo tôi cũng giống như người đang bị bịnh ung thư xương, tư nhiên xương sẽ mục và người bệnh sẽ ngã đổ. Là 1 người lãnh đạo, là 1 đảng cầm quyền phải biết tự trọng, khi đã không được lòng dân, khi đã không phục vụ tốt cho tổ quốc nữa thì nên nhường lại cho người khác, cho chính đảng khác đìều hành chính quyền, mà khi tự rút lui trong bầu cử tự do thì còn hy vọng vớt vác chút ít tình cảm của nhân dân. Xin qúy vị hãy tự xét lại xem, đem ra cân đo thử CSVN đã đem lại ích nước lợi dân chỗ nào? và làm di hại dân tộc chỗ nào? Nếu CSVN dám cho bầu cử tự do thì biết ngay, chớ nên bàn cãi mà thiếu luận cứ, thiếu dữ kiện, nói lấy được.

Robert, Anaheim, USA
Theo lẽ thường trong lịch sử mọi quốc gia, một chế độ đến hồi mục nát sẽ được thay bằng một chế độ mới. Chế độ CSVN nay đã mục ruỗng mọi nơi, từ trung ương, chính phủ, các bộ, tới các địa phương chỉ toàn là quan tham. Vậy mà có những người thiển cận còn cho là chống lại đảng CSVN là chống lại dân tộc VN. Trong lịch sử, có rất nhiều ví dụ nhân dân nổi lên chống lại các triều đình phong kiến, các vị đó đều được xem là anh hùng của dân tộc. Ngày nay, đảng CSVN là một thứ triều đình phong kiến đỏ. Những ai ủng hộ cái triều đình này, nếu không phải là tham quan hoặc nhu nhược thì phải gọi là gì đây?

Nhẫn, Nga
Tôi có được đọc loạt bài của Trần Mạnh Hảo góp ý cho “Dự thảo báo cáo chính trị Đại hội X” trên các diễn đàn khác nhau (ví dụ: www.ykien.net). Có thể ĐCS Việt nam là xấu xa, là mất dân chủ,… Nhưng nói thực, đọc những bài viết như vậy, tôi chỉ có cảm giác là TMH chửi ba lăng nhăng.... Nếu phải chọn giữa chế độ cộng sản VN và kiểu tự do mà những người như TMH đem lại thì tôi thà chọn chế độ CS còn hơn.

Tôi cứ nghĩ BBC sẽ phỏng vấn những người có uy tín, tiếng nói của họ có trọng luợng đối với dân chúng. Hóa ra cũng chỉ cốt cho có người “phê phán ĐCS VN”, còn tư cách của họ không quan trọng. Để nói có sách, mách có chứng có thể tham khảo các cuộc tranh luận giữa giữa TMH với Lại Nguyên Ân (Ông Hảo thanh toán chứng từ "Ly thân" đi chứ!) hay với Đỗ Minh Tuấn (“ca-pốt rách của Đảng”) trên diễn đàn Talawas.de

Luan Dam, Sài Gòn, Việt Nam
Các bạn ơi! Đừng quên bài học "Trăm Hoa Đua Nở" nhé! Vô nhà đá hay đi công trường đó!

Bùi An, Hà Nội, Việt Nam
Dân Việt ta có tính hèn nhát ư? Thật nực cười! Nếu hèn nhát, không dám hi sinh thì liệu trải qua ngàn năm Bắc thuộc rồi biết bao cuộc chiến tranh tiếp sau đó liệu có còn tồn tại cái gọi là DÂN TỘC VIỆT NAM như ngày nay? Tôi tin rằng người Việt Nam đủ khôn ngoan để biết mình cần gì và đủ dũng cảm đấu tranh cho tương lai của mình! Còn các văn nghệ sĩ, xin quý vị hãy sáng tác, hãy để tác phẩm tạo nên tên tuổi cho mình chứ không phải dựa dẫm vào những trò chửi bới và cơ hội, bất chấp đạo lý như thế này!

NSL, Quảng Bình, Việt Nam
"Đa số nhân dân Việt Nam quá sợ hãi trước nòng súng..." Tôi không hiểu tại sao người ta có thể dùng câu này để nói về người Việt Nam. Chẳng lẽ trải qua các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, phát xít Nhật, đế quốc Mỹ và đại bá Trung Quốc... mà vẫn có người phát biểu như thế. Nhân dân Việt Nam mà sợ hãi trước nòng súng thì có lẽ bây giờ cái tên Việt Nam chẳng có trên bản đồ thế giới.

Không tên, Việt Nam
Gửi anh Quang Trung, Canada: Anh Trung mến, Tôi không hiểu anh dựa vào đâu để khẳng định "người Việt Nam có tính hèn nhát, thích an phận, không có ý chí vươn lên phản kháng..."? Xin anh vui lòng nhìn lại quá khứ đau thương của dân tộc mình! Ai không muốn được dân chủ, ai không muốn được tự do? Nhưng cái "dân chủ" cái "tự do" thật sự đang ở đâu một khi người dân đóng góp ý kiến chân thành của mình cho đảng cầm quyền mà đảng không nghe lại còn kết án là "phản động"?

Anh nên nhớ rằng những kẻ bị chụp cho cái mũ "Phản động" trên đầu và dán cho cái nhãn "phản bội tổ quốc" thì từ đời ông đến đời cha; đời con đến cháu chắc coi như tiêu với đảng. Giới văn nghệ sĩ Việt Nam cũng thế, họ là những con người bình thường như mọi người, cũng có gia đình, cũng có người thân và đang sống trong bối! cảnh thật tế của một xã hội chính trị "độc đảng". Anh muốn đấu tranh đòi tự do, đòi dân chủ xin anh cứ về sống tại Việt Nam này để xem chuyện gì sẽ xảy ra cho anh và gia đình anh? Nếu được như thế cả dân tộc này sẽ đứng lên theo anh. Họ không hèn nhát như anh nghĩ đâu! Chúc anh và gia đình luôn mạnh khoẻ, để đấu tranh giành tự do cho chúng tôi!

Vô Danh, Edinburgh
Thật đáng buồn khi khách mời của chương trình gọi là "Tư Duy Thế Kỷ" nhưng cách nhìn lại phiến diện, một chiều và hơn nữa lại còn xúc phạm đến giới văn nghệ sĩ, đồng nghiệp của mình. Đây không biết có phải tự đề cao mình bằng cách xúc phạm người khác hay không?

Chỉ với 2 người mà có thể kết luận văn nghệ sĩ tại Việt Nam hiện nay thờ ơ, không quan tâm đến chính trị nghe thật nực cười. Ở Anh, Mỹ... trên cơ sở thăm dò ý kiến (một bộ phận dân chúng) hoặc bằng các hình thức khác mà vẫn còn chưa dám kết luận chắc chắn huống chi chỉ là nói suông.

Thử hỏi ở Mỹ, bầu cử tổng thống năm 2004 chỉ có 54% dân chúng đi bầu cử, thế thì 46% còn lại (cả trăm triệu ! người) thì phải giải thích làm sao đây? Ngại đụng chạm, hay họ sợ hay chán ngán chính quyền!!!. Đúng là nói thì rất dễ, ai cũng nói được. Khi người ta không hỏi, tham khảo ý kiến thì cũng bài bác, không dân chủ, độc đoán... Còn khi người ta hỏi ý kiến thì cũng chê bai. Như vậy có phải là tranh luận công bằng hay không hay chỉ là chụp mũ?

Ngay trong nội tại gia đình cũng còn mỗi người một ý kiến, mỗi người một sở thích, huống chi cả mấy chục triệu người, tất nhiên là phải có nhiều ý kiến khác nhau, có người thích cho ý kiến, có người không quan tâm, có người hài lòng, có người bất mãn, có người bận rộn, có người nhàn cư... Tôi cho rằng điều quan trọng là phải hành động như thế nào. Cái tâm của anh có thực sự vì Dân tộc, vì Tổ quốc Việt Nam hay không hay chỉ vì cái tôi của anh.

CSVN ư, họ có nhiều mặt xấu! Tất nhiên, bộ máy cầm quyền nào chẳng vậy, đó là quy luật tất yếu. Bất cứ nơi nào trên thế giới này, kể cả Mỹ, Anh... đã gọi là bộ máy cầm quyền thì họ phải tìm mọi cách củng cố quyền lực cho họ: gian lận phiếu bầu để được thắng cử, tìm cách nói xấu đối phương, mị dân để kiếm phiếu...

Bản thân tôi còn phải bận rộn làm ăn, kiếm sống xứ người, chẳng hơi đâu mà quan tâm đến chính trị, cũng không có thời gian để suốt ngày tranh luận trên BBC nhưng đọc bài viết này tôi thấy đau lòng, thấy dòng máu Việt trong tôi như bị xúc phạm vì thấy có người Việt (biết đọc viết tiếng Việt) cho rằng “người VN có tính hèn nhát, thích an phận, không có ý chí vươn lên phản kháng”. Thật đau lòng lắm thay.

Mấy ngàn năm lịch sử hào hùng của dân tộc để đâu hết rồi? Vì cái tôi của anh, vì cái hận thù của anh mà dám sỉ báng cả một dân tộc, như vậy có còn xứng đáng là người Việt không?

Phan Văn, Hà Nội
Gửi Quang Trung: Người Việt đã từng tồn tại và giữ được bản sắc của mình sau hàng nghìn năm ở bên cạch người Tầu ; Người Pháp và người Mỹ cũng từng lần lượt cuốn lá cờ của mình trong nỗi uất nghẹn trước khi rời khỏi Việt Nam vào các năm 1954 và 1975. Chả nhẽ đó là kết quả của tính nhu nhược và hèn nhát của người Việt chúng ta ?

Minh Quang
Thật lạ là có người Việt Nam như ông Quang Trung lại dám bảo là người Việt Nam có tính hèn nhát. Xin hỏi là có dân tộc nào trên thế giới này dũng cảm hơn dân tộc Việt nam ta?

Chắc ông cũng hiểu như tôi rằng trong hàng loạt các cuộc chiến tranh tại Việt Nam đã có hàng triệu người của cả hai bên đã xông pha nơi hòn tên mũi đạn hứng chịu hàng triệu tấn bom đạn mà vẫn kiên cường...Chào ông. Mong ông cẩn thận khi phát ngôn.

Quang Trung, Canada
So sánh với các dân tộc khác, nói chung là người VN có tính hèn nhát, thích an phận, không có ý chí vươn lên phản kháng, nên đảng CS mới làm mưa làm gió như vậy. Bởi vì tôi thấy đảng CSVN thực ra chẳng có gì đáng sợ lắm đâu. Họ cũng chỉ là những người bình thường, cai trị người dân dưới cái nhìn hẹp hòi, thiển cận. Mong rằng người Việt Nam sẽ có rất nhiều những người như thanh niên đứng trước đầu xe tăng ở cổng Thiên An Môn.

Hải Âu, HCM, VN
Khi tôi đọc những dòng đầu, tôi cứ ngỡ BBC sẽ mời một vài người có uy tín và những phát ngôn của họ có sức ảnh hưởng tại VN. Tuy nhiên, nhà văn Trần Mạnh Hảo theo như nhiều bài viết của ông mà tôi đã từng đọc, chúng không mang một cái nhìn toàn diện, hầu hết chỉ là cái nhìn phiến diện. Bởi thế, quí đài đừng đem những lời nói của nhà văn này ra mà làm gì. Lại còn chương trình Tư duy Thế kỷ nữa chứ. Tôi không nghĩ đây là một bản tin có sức thuyết phục lắm đối với người đọc đâu, bởi chính người mà quý đài mời để tham gia thảo luận đã không tả cho tôi (và chắc là sẽ có nhiều người khác nữa) tin tưởng về những gì ông ta thảo luận.

Ẩn Danh
Như nữ văn sĩ Dương Thu Hương đã nói: Đa số nhân dân Việt Nam quá sợ hãi trước nòng súng, họ hiểu quá ít về luật pháp, về quyền công dân. Họ sợ sẽ gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống, khó khăn cho con cháu mặc dù cuộc sống của họ và con cháu họ không có tương lai, vậy nhóm văn nghệ sĩ cũng không ngoại lệ. Như ông Nguyễn Trung, một cố vấn chính phủ đương thời đã nhận định trên báo Tuổi trẻ, rồi của ông Lê Hồng Hà, ông Đặng Văn Việt một sĩ quan cao cấp 60 năm tuổi đảng, cựu viện trưởng viện triết học Mác Lê Hoàng Minh Chính và rất nhiều người có tâm huyết góp ý đại hội X của đảng CSVN, thật nực cười cho một trò ảo thuật tồi của đảng cộng sản Việt Nam, đảng đã sáng tạo ra một loại văn hoá mới, đó là thứ văn hoá dối trá.

Tôi là một công dân yêu chuộng công bằng, công lý, tiếp xúc nhiều vụ kiện của người dân nên thấy rõ bộ mặt chính quyền do đảng cộng sản cai trị hiện nay, tôi rất tâm đắc với bài góp ý ngày 9-2-2006 của ông Đặng Văn Việt rất bình dân, sát với thật tế, nhưng bản dự thảo báo cáo chính trị của đại hội X vẫn chẳng có gì thay đổi, sự thật đó là biện minh cho giới văn nghệ sĩ thiếu can đảm và của nhân dân Việt Nam nói chung.

Song Ninh, Hà Nội, Việt Nam
Tư duy Thế kỷ lần này trở thành con đường thoát cho văn nghệ sĩ ở Việt Nam quan tâm đến chính trị được bày tỏ quan điểm.

Nguyễn Khải Minh
Đây là một bài phỏng vấn giá trị, hỏi đúng người, đúng việc, và nhận được những câu trả lời xác đáng, trung thực, sát với những diễn biến của thời cuộc. Nếu ai cho rằng hai văn nghệ sĩ này ở trong nước, mà mạnh dạn nói lên được những lời thẳng thắn như thế, tức là nhà nước CS đã cởi mở cho tự do tư tưởng và phát biểu chứ không còn đe doạ, ngăn cấm nữa, thì cũng có thể đúng. Rồi lại thấy báo chí trong nước cũng nở rộ những ý kiến, những phê bình chính sách, những phanh phui tiêu cực của từng đảng bộ, thì không thể nào nghĩ rằng báo chí của nhà nước vẫn chỉ là công cụ để tuyên truyền, mị dân.

Nhưng coi chừng, dù bạn có chút học vị, song chưa tạo được cho mình thành một người của đám đông, biết nương tựa đám đông thì phản kháng của bạn chỉ trở thành tiếng động của một vật đã rơi vào ...địa ngục. Cho đến nay những người bất đồng ôn hòa như bác sĩ Phạm Hồng Sơn, nhà báo Nguyễn Vũ Bình ...mà vẫn chưa được thả thì đừng lầm là quyền phát biểu đã được tự do. Ngay như báo chí nhà nước cũng vậy, họ chỉ phanh phui khi sai trái đã tràn lan không thể bưng bít được nữa của các quan chức CS, với mục đích kết luận dân biết thì đảng cũng đã biết, đảng sẽ trừng trị, đảng viên sai chứ đảng không hề sai.

Đảng có kinh nghiệm dùng bạo lực, nhưng cũng biết tuỳ thời cơ, hiện nay đảng chủ trương cứ cho dân nói dân nghe, để dân thoả mãn uất ức, để đảng biết những uất ức từ đâu phát xuất, nhưng đảng không thèm "đổi mới" thì dân làm được gì? Dân tuy là số đông, nhưng nghèo và nhát sợ, vì "hộ khẩu" vẫn nằ m trong tay đảng, vì đảng có cả triệu đảng viên giàu, trung kiên, có vũ lực, và từng đánh bại cả những đế quốc đầu sỏ nhất thì đảng sợ gì dân! Nhưng tôi vẫn tin tưởng phản kháng "có lửa" của hai văn nghệ sĩ này đang thắp lên hàng ngàn ngọn đuốc soi đường và sưởi ấm tinh thần quật cường của dân tộc VN.

Lê Ly, Hà Nội, Việt Nam
Tôi nghĩ là ai cũng có công việc của riêng mình trong cuộc sống hối hả và bận rộn này. Con người dường như đã quen với một quan điểm là: không thuộc phận sự của mình thì không quan tâm đến; mọi người chỉ lo đến cái mà mình làm và họ được gì ở công việc ấy mà quên đi cái chung, cái tập thể. Thế nên mới có việc cầu thủ bóng đá Văn Quyến vì lợi ích trước mắt chỉ là số tiền mà mình nhận được khi bán độ cả đội bóng của nước nhà để lấy một số tiền mà anh ta coi là thoả mãn với mình.

Văn nghệ sĩ nước ta cũng là một trường hợp được quan tâm nhiều, tuy nhiên cái mà họ mong muốn đạt được không phải là họ làm gì cho đất nước mà là họ được gì cho bản thân khi làm những việc đó. Họ quan tâm đến cái mà họ đạt được kia. Tôi nói thế cũng không phải là tất cả văn nghệ sĩ đều như vậy; cũng có những gương mặt sống để hi vọng đóng góp một phần vào sự thành công của đất nước, nhưng đó chỉ là gắn với lợi ích của họ mà thôi.

Tôi đồng ý là họ không quan tâm đến tình hình chính trị nước nhà, bởi vì họ vừa sợ, vừa ngại phải đụng chạm vào vấn đề này. Bởi vì họ nghĩ rằng đó là công việc của những nhà chính trị, và vì thế họ thờ ơ với chính trị nước nhà. Họ cho rằng cho dù chính trị có thế nào đi nữa thì cũng chẳng liên lụy đến họ đâu. Dần dần, quan điểm đó đi sâu vào con người của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Và việc chính trị là việc của những nhà chính trị, ngoại giao mà thôi. Thiết nghĩ, chúng ta phải có biện pháp làm cho mỗi cá nhân trong cộng đồng ý thức được việc chính trị, liên quan trực tiếp đến sự tồn tại cũng như là danh dự của mỗi cá nhân, từ đó mới làm cho mọi người quan tâm và đặt vấn đề chính trị như là việc chính đáng mà họ cần quan tâm. Có như vậy thì đất nước ta mới có thể phát triển được. Đó là ý kiến của riêng tôi thôi, còn các bạn, các bạn nghĩ sao về việc này?

Không tên
Thật là một mỉa mai khi đảng Cộng sản VN kêu gọi: "góp ý kiến cho đảng". Tất cả những ý kiến đóng góp mà tất cả quý vị đã viết lên website này là sự mong muốn của tất cả các tầng lớp dân chúng; nhưng theo tôi, nếu thật sự đảng kêu gọi người dân đóng góp ý kiến thì xin hãy giải thể đảng CS trước đã rồi mới có chuyện góp ý. Nhà văn Trần Mạnh Hảo đã không nhìn ra vấn đề đó, vì đảng ta không nói đùa, mà chỉ nhằm truy tìm thành phần chống đối và sẽ khép vào tội phản động nước ngoài xúi giục.