Chuyện học tiếng Anh tại Đông Nam Á

Doanh gia Shaun Lee, người đồng sáng lập trang web MilkADeal.com, cho biết phải mất nhiều tháng trời mới tìm thuê đủ người có trình độ tiếng Anh thành thạo cho công ty của ông. Các phân tích cho nói rằng trình độ tiếng Anh tại Malaysia, một nước thuộc địa cũ của Anh, đã suy giảm kể từ khi các trường cấp hai dạy bằng tiếng Anh bị bỏ dần sau ngày Độc lập.

Học sinh, sinh viên Malaysia nay chủ yếu học bằng quốc ngữ, tiếng Malay. Các nhà chỉ trích cho biết điều đó khiến sinh viên khi ra trường khó kiếm được việc làm trong ngành Tin học - IT. Một số phụ huynh Malaysia tin rằng chính phủ đang hạ tầm quan trọng của tiếng Anh để làm hài lòng các nhà dân tộc chủ nghĩa tại Malaysia.

Không giống Malaysia, Singapore duy trì tiếng Anh là quốc ngữ sau ngày độc lập khỏi Anh Quốc. Các phân tích gia đánh giá quyết định này là một trong những lý do khiến nhà nước Singapore này được Ngân hàng thế giới xếp hạng là nơi làm ăn kinh doanh dễ dàng nhất trên toàn cầu.

Tuy nhiên thậm chí ngay tại đây, tiếng Anh cũng đang bị thách thức bởi chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng ở Singapore. Thứ ngôn ngữ lai tạp, Singlish - tiếng Anh kết hợp với ngữ pháp tiếng Hoa - đang ngày càng được chấp nhận và thậm chí còn được dùng để thể hiện trong vở kịch câm Aladdin của đoàn kịch Wild Rice hồi năm 2011.

Vào khi đất nước Trung Quốc ngày càng phát triển, doanh nhân người Singapore như ông Lee Han Shih cho biết ông cần thêm nhân viên có thể nói hai thứ tiếng: tiếng Anh và tiếng Quan thoại. Nhưng ông tin rằng tiếng Anh sẽ suy giảm cùng với giá trị của đồng đô la và ông đã thấy những dấu hiệu rằng tiếng Anh đang bị bỏ qua khi các công ty Trung Quốc dùng Renminbi là tiền tệ để thanh toán với các nước khác.

Một đất nước nơi tiếng Quan Thoại không cạnh tranh với tiếng Anh, đó là Việt Nam, nơi tinh thần chống Trung Quốc đang rất mạnh mẽ, bất chấp sự phụ thuộc ngày càng gia tăng vào thương mại với Trung Quốc. “Mọi đường phố tại Việt Nam được đặt tên các vị tướng và các vì vua đã chiến đấu chống lại sự xâm lược của Trung Quốc suốt 2000 năm qua,” kinh tế gia hàng đầu Việt Nam, ông Lê Đăng Doanh nói.

Thế hệ trẻ như Đỗ Nhật Nam, được mệnh danh là thần đồng tiếng Anh, lại chọn đón nhận và đến với tiếng Anh – ngôn ngữ của kẻ chiến bại . Mặc dù nhiều gia đình đã mất người thân trong cuộc chiến Việt Nam chống lại người Mỹ, các phân tích gia cho biết không có tâm lý thù hận với tiếng Anh vì nó cần thiết cho sự phát triển kinh tế của đất nước.

Đối với một số người Việt, tiếng Anh đem lại cho họ cảm giác tự do khi mà chính phủ Việt Nam luôn kiểm soát chặt chẽ mọi phương tiện truyền thông. Ngọc Tú (trái), 20 tuổi, cho biết chỉ nghe nhạc tiếng Anh vì Bộ Văn hóa thường cấm những bài hát tiếng Việt nào nói tới các đề tài nhạy cảm như tự do, trong khi văn hóa Anh thì không.

Tiếng Anh đang tạo ra khoảng cách giữa các thế hệ tại Việt Nam và cha mẹ nhận thấy việc đất nước đón nhận tiếng Anh là một thách thức. Nữ ca sĩ Mỹ Linh cho biết chị buộc phải học tiếng Anh để có thể kết nối với các con mình trên Facebook. Chị cho biết tại đó cậu con trai tuổi teen của chị qua tiếng Anh dường như cởi mở hơn là qua tiếng Việt.