Phạm Hùng Vỹ Gửi cho BBC từ Hà Nội

	Thái Lan đã thiệt hại nặng trong cuộc khủng hoảng tài chính 1997

Hệ thống ngân hàng thì mong manh có thể gặp vấn đề bất kỳ lúc nào cho dù Ngân hàng nhà nước luôn khẳng định về sự ổn định. Thị trường bất động sản lại đóng băng.

Tất cả những vấn đề đó chưa nóng bằng những cơn sốt hàng hoá có thể diễn ra bất kỳ lúc nào, khiến chính phủ “toát mồ hôi hột” dập tắt cũng như công khai nguyên nhân tại sao có sốt.

Sao đến nông nỗi này?

Một năm trước đây, vẫn hệ thống - thể chế đó, vẫn những con người đó, Việt Nam đã từng nghĩ đến cơ hội đổi vận thì nay trở thành thách thức chưa biết sẽ đi về đâu.

Việt Nam đang phải trả giá cho việc trọng dụng những con người tư tưởng - ý thức hệ, thiếu năng lực nhưng giỏi thích ứng trong môi trường xã hội chủ nghĩa.

Trong khi đó, giới trí thức bị đảng cầm quyền “soi xét” nếu sử dụng và gần như không có cơ hội trở thành lãnh đạo chủ chốt.

Một xã hội, một nền kinh tế không được vận hành theo qui luật khách quan, đã “ngấm” trong lòng Việt Nam, thay vào đó là những khẩu hiệu, những chỉ tiêu, kế hoạch...mang nặng tính hình thức, duy ý chí được áp đặt từ nhà cầm quyền.

Ngay cả khi đảng cầm quyền chấp nhận đổi mới, thừa nhận kinh tế thị trường, thì quyền được làm giàu của người dân cũng bị “loại trừ” trong nhiều lĩnh vực.

Về chính trị, các quyền của người dân lại càng “mờ mịt” hơn. Nói cách khác, nhà nước là quyền lực khống chế sức bật của cả dân tộc khiến người dân mất đi sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm.

Trong khi đó, những kẻ cơ hội lại ngày càng sinh sôi nảy nở, trở thành một quyền lực vô hình, từng bước kiểm soát xã hội cả về kinh tế và chính trị.

Chính Thủ tướng Dũng đã thừa nhận trước Quốc hội, rằng những khó khăn (chứ không dám nói là khủng hoảng) là do yếu kém nhiều năm trước đây tích tụ, nay phát tác, trong khi chính phủ thiếu năng lực dự báo.

Trách nhiệm

Dư luận muốn thấy trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức đã đưa đất nước vào “vòng xoáy” khủng hoảng mang tính dây chuyền hiện nay. Đó không phải là nhận trách nhiệm để rồi tiếp tục tại vị đến hết nhiệm kỳ.

Cần có những cá nhân phải từ chức hoặc bị cách chức để những con người có năng lực hơn, dám làm hơn, dám chịu trách nhiệm cá nhân, có cơ hội làm việc cho dân, cho nước.

Việt Nam đang phải trả giá cho việc trọng dụng những con người tư tưởng - ý thức hệ, thiếu năng lực nhưng giỏi thích ứng trong môi trường xã hội chủ nghĩa.

Ngoài ra là trách nhiệm của người đứng đầu chính phủ, vì dù sao, bộ trưởng, những tư lệnh ngành cũng chỉ là người giúp việc cho thủ tướng.

Nếu trách nhiệm không rõ ràng, đến bao giờ người tài, có năng lực, dám làm, dám chịu mới được thi thố tài năng? Những kẻ yếu kém, cơ hội, mới bị thanh lọc?

Người ta không thể quên được Thủ tướng Dũng đã “đối thoại” với dân như thế nào, đã chỉ đạo như thế nào về các “vụ án trọng điểm” khi mới nhận cương vị người đứng đầu chính phủ.

Từ những thể hiện bên ngoài đó, xã hội, giới đầu tư đã kỳ vọng vào ông, vào cơ hội của đất nước. Đã đến lúc Thủ tướng cần đáp lại những kỳ vọng đó, cho nhân dân biết ông đã thực hiện những gì và chưa làm được những gì của các cuộc đối thoại.

Trong thông điệp gửi nhân dân về quyết tâm kiềm chế lạm phát , một trong những giải pháp được người đứng đầu chính phủ thông báo cho toàn dân là: giảm chi tiêu và đầu tư công.

Vậy, trong hai tháng đã qua, Việt Nam đã giảm được bao nhiêu đồng và những chuyển biến tích cực nào từ chuyện giảm đó?

Nhân dân cũng nhớ, thủ tướng là người ký các quyết định cho thành lập “thử nghiệm” tám tập đoàn kinh tế nhà nước, kể từ tháng 8/2006 đến năm 2007.

Kết quả thử nghiệm đó ra sao? Cần những con số, những đánh giá độc lập về các tập đoàn kinh tế nhà nước để người dân biết mồ hôi - công sức của mình được quản lý hiệu quả, không có rủi ro.

Và cũng để môi trường kinh doanh không bị méo mó làm cho đất nước mất khả năng hấp dẫn, chỉ vì “quyền” kinh doanh và tác động đến chính sách của các tập đoàn này.

Mở cửa để có giải pháp

Những ngày gần đây, ngoài các vấn đề kinh tế ảnh hưởng trực tiếp đến đại bộ phận nhân dân thì có rất nhiều “sự kiện” liên quan đến truyền thông và tiếng nói của nhân dân.

Đó là “sự kiện” ông Nguyễn Việt Tiến được minh oan và đồng hành với việc minh oan trên có hai nhà báo đã trở thành can phạm đã tạo ra hiệu ứng không tích cực đối với đất nước.

	Thị trường chứng khoán chao đảo

Chẳng nhẽ, dân cứ phải đóng thuế để nuôi truyền thông nhà nước trong khi muốn biết tin “sốt dẻo” nhiều khi là chính xác lại phải tìm đến thông tấn xã ...vỉa hè ?

Đó là chưa nói đến cái giá Việt Nam phải mang khi thế giới “đặt điều” rằng truyền thông Việt Nam “thỉnh thoảng” bị “bịt miệng”.

Ngoài những thách thức từ bên trong, Việt Nam còn phải đối diện với nguy cơ từ bên ngoài. Đó không chỉ là tranh chấp trực diện về lợi ích giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Trước hết, con đường của Việt Nam chỉ có thể là về đối nội, đảng cầm quyền cần thanh lọc chính mình, thoát khỏi dây trói của ý thức hệ.

Hai là, thay vì kiểm soát tinh vi ngành truyền thông đã đến lúc cần nghĩ lớn: truyền thông là cánh cửa đến thế giới phát triển. Không phải tự nhiên Anh - Mỹ là những quốc gia hàng đầu về truyền thông.

Không nên “bỏ một giỏ” vào hệ thống truyền thông nhà nước, khi tư nhân làm hiệu quả hơn. Hãy luật hoá để tư nhân được danh chính ngôn thuận đầu tư – kinh doanh truyền thông, in ấn, xuất bản ở Việt Nam.

Ba là: Không thể trao tài sản quốc gia vào tay những doanh nghiệp nhà nước. Đã đến lúc toàn cầu hóa đội ngũ nhân sự các công ty nhà nước, hoạt động theo lệnh thị trường.

Ngưng “thử nghiệm” mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước, cũng như biến các lĩnh vực động quyền nhà nước trong đó có tài nguyên quốc gia thành môi trường cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế tư nhân tham gia vào mọi lĩnh vực kinh tế.

Bốn là: Thúc đẩy các trung tâm nghiên cứu và phát triển tư nhân, của các tập đoàn đa quốc gia. Mô hình Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS) cần được nhân rộng.

Đặc biệt cần mời các trung tâm nghiên cứu và phát triển ( R&D) của các tập đoàn đa quốc gia, thu hút họ đến Việt Nam.

Việt Nam đang hướng tới một cuộc khủng hoảng tiền tệ như Thái Lan năm 1997.   Chuyên gia Steward Newnham, Morgan Stanley

Năm là: Đảng cầm quyền, thúc đẩy các doanh nhân thành đạt trên thương trường tham gia điều hành đất nước với vị trí tỉnh trưởng hoặc bộ trưởng. Hội nhập toàn cầu cần những con người của thương trường trên chính trường.

Trường hợp ông Nguyễn Quốc Kỳ tham gia quản lý (quyền Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch) gần đây thể hiện xu thế này. Đáng tiếc, ông Kỳ, đúng hơn là những người “mời ông “ tham chính đã không đủ bản lĩnh thực hiện ý tưởng của mình.

Sáu là: Bằng mọi giá, đảng cầm quyền, sức ép của nhân dân phải tách tư pháp độc lập. Vụ liên quan tới ông Nguyễn Việt Tiến và các nhà báo càng đòi hỏi điều đó.

Bảy là: Tập trung nguồn lực, chính sách, tạo lực đẩy cho nông nghiệp Việt Nam có một vị thế chi phối trên thị trường nông nghiệp toàn cầu.

Khi nguy cơ khủng hoảng thực phẩm ngày một rõ nét, không có lý gì một nhà xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới như Việt Nam không vươn lên kiểm soát thị trường, ấn định luật chơi?

Người ta sống vì tương lai. Đó cũng là văn hoá và lựa chọn của người Á Đông, mà trong trường hợp này là người Việt Nam. Những sai lầm chỉ có một cách sửa là thay đổi càng sớm và càng triệt để thì mới lấy lại được niềm tin của xã hội.

Điều người dân muốn lúc này không phải là sự trấn an kiểu: Việt Nam có triển vọng dài hạn sáng sủa, khó khăn trước mắt có thể vượt qua, hãy tin vào đảng cầm quyền.

Tác giả làm việc tại công ty tư nhân mang tên Giải pháp Việt Nam ở Hà Nội. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của người viết. Quý vị có ý kiến đóng góp xin gửi thư về vietnamese@bbc.co.uk hoặc sử dụng hộp tiện ích bên tay phải.

Nguyen Dang, Hanoi
Tôi tâm đắc với ý kiến: Tại sao Việt nam không áp đặt luật chơi trong thương mại nông sản toàn cầu: - Khi giá gạo có 200-300USD/tấn mà bán còn chật vật mà chính phủ hô hào xuất khẩu. Trong khi đó lúc giá gạo lên trên 1.000USD/tấn thì lại ngừng xuất khẩu. Việc ngừng xuất khẩu lúc giá cao là sai lầm lớn của chính phủ bởi lẽ: Làm thâm hụt cán cân xuất nhập khẩu, người nông dân không dám đầu tư phát triển=>phải ăn gạo cũ, sản xuất nông nghiệp đình trệ vì đầu ra bị bịt=>thiếu lương thực, thực phẩm.

Đúng ra: Chính phủ phải chỉ đạo bộ NNPTNT, Thương mại và Bộ Tài nguyên môi trường làm việc một cách có trách nhiệm để một lượng lương thực vừa đủ còn lại phải tăng xuất khẩu để lấy nhiều ngoại tệ. Tăng giá lương thực thực phẩm để người nông dân yêu lao động, không để 1 tấc đất hoang hóa, đưa đất hoang vào sản xuất để lương thực, thực p! hẩm dồi dào hơn. - Chính phủ không bảo vệ sản xuất và phát triển kinh tế(chỉ nói mồm): Việc ưu tiên chống lạm phát mà hy sinh tốc độ phát triển kinh tế, bảo vệ người có tiền(duy trì lãi suất thực dương để bảo vệ người lười lao động) làm chi phí vốn tăng cao=>sản xuất trì trệ, đình đốn do đầu vào tăng cứ tăng, đầu ra thì kiềm chế=>khan hiếm hàng hóa=>đắt.

SDTT
Các bạn là những con người có ý chí phấn đấu, biết lo cho số phận của Đất Nước Việt Nam, đến bao giờ chúng ta thoát khỏi áp bức...chắc đến thời con cháu, chít...10 năm;20 năm; 30 năm...nhất định rồi sẽ đến!

Nguyen Tran Hieu Minh, Hà Nội
Sau khi đọc bài báo trên tôi thấy cái gì cũng đúng nhưng theo thiể̀n ý của tôi điều mấu chốt của vấn đề thì tác giả chưa đề cập đến. Đó là suốt theo chiều dài lịch sử Việt Nam, dân tộc Việt chưa bao giờ có độc lập tự do theo đúng nghĩa mà chúng ta hoàn toàn bị chi phối bởi các lực lượng bên ngoài…Lợi ích cục bộ theo kiểu đảng phái cũng chưa được xóa bỏ...

Lang thang, Saigon
Hãy nhìn cái viễn cảnh mọi doanh nghiệp và cả những người dân lấy tiền ở đâu để trả những đống nợ vay hiện có ở ngân hàng, trong khi họ đều không có những chiếc máy in tiền như chính phủ, đất đai, chứng khoán thì cũng phải hết thời...

Pnguyen, Saigon
“Thủ tướng và các thành viên Chính phủ đã thẳng thắn thừa nhận sự hạn chế năng lực của bộ máy, của trách nhiệm cá nhân. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng bày tỏ sự chia sẻ với đồng bào cả nước vì giá cả tăng cao làm đời sống nhân dân gặp khó khăn, đồng thời thừa nhận, chính những biến động vừa qua đã giúp Chính phủ nhận thức đầy đủ hơn, sâu sắc hơn tính phức tạp trong quản lý một nền kinh tế đang chuyển đổi sang cơ chế thị trường định hướng XHCN trong điều kiện toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế; càng thấy rõ hơn những bất cập, yếu kém của mình; mỗi thành viên Chính phủ cũng có thêm bài học mới, kinh nghiệm mới. Lời nói đó không chỉ buộc các thành viên Chính phủ phải nhìn lại mình, mà tất cả những người có trách nhiệm với đất nước đều phải suy nghĩ, rằng để nước nghèo là vì năng lực của chúng ta còn hạn chế; là do sự chủ quan, của những ai có trọng trách với nước với dân; là vì nhận thức của chúng ta còn có khoảng cách so với hiện thực của đất nước và của cộng đồng thế giới.” Trích theo http://www.laodong.com.vn/Home/skbl/2008/6/91198.laodong

QH
Tôi đồng ý với ý kiến của tác giả Phạm Hùng Vỹ. Từng trải qua nhiều vị trí khác nhau, từ giảng viên đại học cho đến giám đốc phân tích cho một công ty tư nhân, tôi thấu hiểu những khó khăn và cản trở cho sự phát triển của đất nước. Những người trí thức như chúng tôi không bao giờ được lên tiếng và cống hiến cho đất nước. Những người tài giỏi sẽ dần ra đi khỏi bộ máy nhà nước vì sự trì trệ và sự lãnh đạo của những người bất tài. Khủng hoảng này là một minh chứng và trả giá cho sự bất tài đó.

Dang, Hải Phòng
Bạn nói đúng, tôi nói đúng, mọi người nói đúng, chúng ta nói đúng. Nhưng rốt cuộc vẫn thế. Đất nước cứ thế này thì tương lai khó thay đổi lắm. Lại một thế hệ già nữa đi qua....

Hoang Lan, Hà Nội
Nhà nước là quyền lực khống chế sức bật của cả dân tộc khiến người dân mất đi sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm. " Tôi rất đồng ý với anh Vỹ ý kiến này. Những người trẻ đang ở độ tuổi 25-30, lứa tuổi đầy nhiệt tình cống hiến như chúng tôi đang ngày càng trở nên chán nản và bất bình với đất nước mình. Chúng tôi không còn muốn cống hiến bằng sự năng động và sáng tạo nữa. Rất nhiều người bạn xung quanh tôi đang chọn cách sống hoặc im lăng, hoặc trục lợi theo kiểu "Tát nước theo mưa" vì lợi ích của cá nhân mình. Những vụ bắt bớ nhà báo, những án tham nhũng "Treo", việc quốc hội thông qua dự án mở HN bất chấp lòng dân...và hàng nghìn những thứ tiêu cực nữa...đang làm chúng tôi trở nên bất mãn và căng thẳng cực độ.

Trung, Toronto, Canada
Không biết BBC có cho phép tôi gởi lời ngưỡng phục đến tư duy của vị sĩ phu Bắc Hà mang tên Hùng Vỹ này không? Trưởng thành trong nước, ra hải ngoại sống và học tập mới chỉ vài năm ở một số quốc gia dân chủ tiến bộ, tôi thấy thấm thía và lạc quan khi biết được cũng còn có những bậc trưởng thượng yêu nước thương dân nồng nàn đến thế. Tựu trung lại, nhân quyền phải được cải thiện, một nền dân chủ pháp trị cần thiết cho Dân tộc và đất nước giống như cá cần nước, con người cần không khí để thở. Rãi rác đó đây trong diễn đàn BBC, còn có nhiều tư duy lập luận còn hạn chế trong nhận thức và hiểu biết chính trị, cố gắng biện minh cho một thể chế không phù hợp chứ không dám nói là lạc hậu hiện giờ trong nước.

Tôn trọng nhân quyền không phải là hạn chế bớt việc bắt bớ tù đày những người khác chính kiến, hay mở rộng hơn quyền tự do của người dân trong sinh hoạt, cho phép mhững hoạt động văn hóa mà trước đây cho là nhãm nhí như thi hoa hậu, trình diễn nhạc trẻ kích động, nhạc vàng ủy mị mà nhà nước VN đã làm và tự cho là đã tôn trọng nhân quyền của người dân. Tôn trọng nhân quyền là phải trả lại quyền làm chủ thật sự bản thân, làm chủ đất nước cho người dân VN. Người dân đóng thuế thì có quyền biết được số tiền đó đi đâu? làm gì? có ai thâm lạm không?

Tài sản quốc gia là của toàn dân ai liếm láp vồ đoạt bất chính thì phải bị trừng trị. Những công bộc quan chức bất tài ăn hại thì phải sa thải và thay thế bằng người tài đức. Đơn giản vậy thôi.