Độc giả Hoàng Xuân Ba Gửi cho BBC từ TP. HCM

	Các cuộc biểu tình được kêu gọi qua 'blog' trên mạng

Hơn 600 tờ báo chính thống do nhà nước quản lý đều giữ thái độ im lặng một cách khó hiểu trước hai sự kiện quan trọng được dư luận đặc biệt quan tâm trên.

Thế nhưng thông tin về những cuộc biểu tình yêu nước của thanh niên Việt Nam và việc cầu nguyện của giáo dân Hà Nội vẫn được cập nhật liên tục trên các phương tiện thông tin đại chúng phi chính thống.

Phi chính thống

Nhiều nhà quan sát nhận định rằng cuộc biểu tình ngày 19/12 sẽ không diễn ra nếu như Yahoo 360 không có mặt tại Việt Nam.

Nhận định khá xác đáng đó cho thấy vai trò quan trọng của các blogger trong việc duy trì thông tin và “định hướng dư luận” xung quanh cuộc biểu tình.

Tương tự, những cuộc cầu nguyện không thể kéo dài nếu như VietCatholic không truyền tải thông tin một cách liên tục trên mạng lưới truyền thông toàn cầu của mình.

Truyền thông phi chính thống đã đóng góp một vai trò tích cực và hiệu quả trong việc truyền tải thông tin.

Điều quan trọng nhất để một cuộc biểu tình có thể xảy ra chính là nhiều người biết được thông tin biểu tình sẽ diễn ra ở đâu, vào thời gian nào, vì sao lại biểu tình, cần phải có những hành động và chuẩn bị gì…

Trước đây vài năm, những thông tin được đánh giá là vô cùng nhạy cảm đó trong xã hội cộng sản chắc chắn không có cách nào có thể được lan truyền một cách rộng rãi. Lý do vì sao?

Môi trường công cộng là không gian cho phép tất cả những hình thức thông tin và đối thoại giữa con người với nhau và có tính hướng công cộng truyền thông.

Không gian này gồm báo chí (báo in, phát thanh, truyền hình) và xuất bản - gồm cả chính thức và không chính thức, các hành động tập thể hướng công luận như mít tinh, biểu tình, các diễn đàn, các vũ đài chính trị mở v.v.

Dưới sự quản lý của nhà nước theo kiểu độc tài toàn trị, không gian công bị nhà nước Việt Nam độc quyền kiểm soát và hầu như không còn tồn tại.

Thế nhưng, không gian công đó lại “hồi sinh” mạnh mẽ trong vòng một thập niên trở lại đây nhờ vào một tiến bộ khoa học kỹ thuật bậc nhất của thế kỷ 20: Internet.

Khi mà báo chí, xuất bản chính thống đều bị nhà nước kiểm soát chặt chẽ thì những thông tin nhạy cảm chỉ có thể được loan truyền một cách rộng rãi qua các diễn đàn như x-cafevn.org, những trang tin như VietCatholic và đặc biệt là qua các blog.

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của luồng thông tin phi chính thống đó đã góp phần mở ra những cuộc tranh cãi về chính trị - xã hội – những vấn đề vốn bị cấm kỵ ở Việt Nam.

Hơn nữa, những thông tin đó đã góp phần định hướng dư luận, yếu tố quan trọng bậc nhất góp phần vào thành công của những cuộc biểu tình và cầu nguyện vừa qua.

“Phi” thắng “chính”

Truyền thông phi chính thống đã có một cuộc thắng lợi ngoạn mục trước truyền thông chính thống trong hai sự kiện nổi bật đã nêu.

Trong khi từng phút một, những thông tin về cuộc biểu tình Trường Sa – Hoàng Sa được loan tải một cách nhanh chóng trên các diễn đàn, các blog thì báo chí nhà nước lại giữ một sự im lặng đáng sợ.

Những thông tin về việc cầu nguyện trước tòa Khâm sứ cũng được thông tấn xã công giáo - VietCatholic cập nhật liên tục hàng ngày.

Trong khi đó, trên các phương tiện thông tin đại chúng ở Việt Nam, người dân không thể nào biết được rằng ngay tại lòng thủ đô Hà Nội đang diễn ra một sự kiện đặc biệt chưa từng có từ khi chế độ cộng sản lên nắm quyền: giáo dân cầu nguyện tập thể để yêu cầu chính quyền trả lại đất đã chiếm của giáo hội.

	Truyền thông chính thống thường không được phép đưa những tin như vụ đòi lại Tòa Khâm Sứ

Bộ máy truyền thông đảm nhận một vai trò tiềm ẩn nhưng rất quan trọng đó là: định hướng dư luận.

Việc Đảng Cộng sản kiên quyết không chấp nhận cho bất kỳ một tờ báo tư nhân nào ra đời ở Việt Nam cho thấy quyết tâm nắm vững dư luận.

Thế nhưng truyền thông nhà nước đã thua trong mặt trận định hướng thông tin trong hai sự kiện nổi bật vừa qua.

Trước đây, trong bối cảnh thông tin thiếu thốn, người dân chỉ có thể tiếp cận được những thông tin chính thống, không có sự cạnh tranh một cách lành mạnh, những đợt tuyên truyền của báo chí Việt Nam tỏ ra hiệu quả, điển hình là vụ kiện chất độc màu da cam, Nhật ký Đặng Thùy Trâm, Sống mãi tuổi 20 mà Tuổi Trẻ luôn đi tiên phong.

Bây giờ, gió đã đổi chiều. Những sự kiện nổi bật nhất, gây sự quan tâm chú ý của dư luận nhất lại do chính những “nhà báo công dân”, những blogger tự do khởi xướng và tạo thành một phong trào đấu tranh mạnh mẽ không chỉ online mà còn offline.

Những cuộc biểu tình yêu nước phản đối Trung Quốc xâm lấn là một minh chứng sống động.

Phản ứng chậm chạp của truyền thông Việt Nam, đặc biệt là của những nhà báo dòng chính thống bởi những lý do sau:

Thứ nhất, kinh nghiệm làm báo của những nhà báo đó cho họ biết rằng đừng nên đưa tin về những vấn đề nhạy cảm nếu như không muốn có nguy cơ “treo bút”.

Một phóng viên của VietNamNet đã bị cho thôi việc khi viết và đăng tải quan điểm ủng hộ cuộc biểu tình Hoàng Sa - Trường Sa. Thậm chí tổng biên tập VietNamNet cũng có nguy cơ mất chức.

Thứ hai, những nhà báo có tên tuổi không muốn bị dư luận phê phán. Họ thừa hiểu rằng một bài viết đúng ý của Đảng thì sẽ đi ngược lại tinh thần của cuộc biểu tình. Do đó, họ cũng không “dại dột” viết một bài để rồi hứng chịu những lời trách móc nặng nề của dư luận.

Ngoại trừ những tờ báo vốn bị xem là những tờ báo lá cải phục vụ cho tầng lớp bình dân ở Việt Nam như Công An TPHCM, An ninh thế giới… thỉnh thoảng vẫn xuất hiện những bài viết đúng “ý đảng” nhưng không hợp “lòng dân”.

Vai trò truyền thông của dòng thông tin chính thống đang chịu đựng sự cạnh tranh mạnh mẽ bởi dòng thông tin phi chính thống. Về khía cạnh phát triển, đó là những tín hiệu đáng mừng khi mà thông tin ngày càng trở nên đa dạng, phong phú và nhiều chiều hơn.

Những nguyên tử bị cô lập, trôi nổi trong không gian công toàn trị, đã và đang liên kết lại với nhau ngày một chặt chẽ hơn để hình thành một mạng lưới thông tin chặt chẽ.

Một bức tranh truyền thông tự do, độc lập, tươi sáng hơn của Việt Nam đã được thành hình.

Ghi chú: Bài thể hiện quan điểm riêng của tác giả, không phải của BBC.

Một ý kiến
Đại bộ phận độc giả, một khi đã biết lên mạng thì đều đủ tỉnh táo để phân tích thông tin, nhiều người cũng trực tiếp chứng kiến sự kiện nên chỉ cần BBC thông tin trung thực mà thôi, không đợi BBC phải "dạy đời". BBC tự nhận mình là gì "chính thống" hay "không chính thống"? Khi mà không thấy mấy sự vô tư trong việc thông tin nhiều chiều, tôn trọng sự kiện với sự thật vốn có của nó.

Khi chọn bài để đăng cần phải không nên chỉ chọn ý kiến của một số cá nhân theo một chiều, điều đó cho thấy ý đồ của BBC được bộc lộ quá rõ là kích động chống phá, bôi xấu Chính quyền VN. Sao BBC không "tự do" đăng tải những bài chế nhạo bản thân BBC để thể hiện sự "vô tư" - "vô chính phủ" của mình đi! BBC có biết rằng chính việc thông tin một chiều của BBC làm cho BBC ngày càng mất đi độc giả. Hãy trung thực và thực sự vô tư trong thông tin, tôn trọng sự thật vốn có của sự kiện để giữ khách.

Độc giả ẩn danh
Tại diễn đàn BBC này cũng có "chính" thắng "phi" mà thôi, và "chính" là gì nếu không là ý muốn của ban lãnh đạo cao cấp truyền xuống cho các ban ngôn ngữ, ảnh hưởng vấn đề tuyển lựa nhân viên, giọng nói, và chọn lọc các bài đăng, bỏ ra các ý kiến góp vào diễn đàn không thuộc "giòng chính". "Phi" có lý cách mấy, cho dù các người thuộc phe "chính" đồng ý, thì cũng không cho đăng tải vì sợ "phi" sẽ thắng "chính" do đó "chính" hết chỗ đứng. Một tổ chức truyền thông mà còn bao sự đạo đức giả như vậy, nhân ra cho xã hội, thế giới, thì quả là nhân loại đang sống trong một thời kỳ trắng đen lẫn lộn, trong "chính" có "phi", trong "chánh" có "tà", và ngược lại.

Nếu người ta muốn trách ĐCSVN độc quyền độc tài, thì người ta phải nhìn lại mình t! rước, thí dụ ban biên tập BBC có dám cho đăng các ý kiến đòi lật đổ ban lãnh đạo cao cấp hay không, mà đòi CSVN cho đăng các ý kiến loại này về các cấp lãnh đạo của họ. Nước VN đã đi vào trật tự của nó, lần sau cùng có thể thay đổi tốt đẹp là vào năm 1945 khi Pháp trở lại VN, muốn biến nơi này thành một thuộc địa giàu có, văn minh, hiện đại, cho dù mục đích là phục vụ cho Pháp nhưng qua đó dân bản địa cũng hưởng biết bao lợi ích mà chính họ không bao giờ đạt được trong một chính phủ do họ dựng nên. Người VN có quá nhiều tánh xấu, một tập thể 84 triệu người như vậy nếu cho tự do ngôn luận, chính trị, v.v... thì sẽ đem lại đại họa cho cả tập thể và cho toàn vùng. VN do đó phải có độc quyền, độc tài, chỉ là nên làm tốt hơn như Singapore.

Dove Hà Nội
Vấn đề là VN vẫn xem báo chí là tiếng nói chính thống của Nhà nước, vì vậy phản ứng có chậm. Nhưng không phải là không có trọng lượng. Tôi nghĩ là TQ phải tính đến quan điểm của Chính phủ VN.

Còn việc mấy bác mang cờ "ba sọc" đi đòi đảo cho một quốc gia không tồn tại chỉ là một chuyện tiếu lâm mà thôi. Chuyện biểu tình của giáo dân cũng vậy. Toà khâm sứ đã được trao lại cho chủ nhân khác và họ đã sử dụng hơn 40 năm nay không có tranh chấp.

Nếu chủ hiện tại kiện theo luật hình sự, thì chính quyền hoàn toàn có đủ cơ sở dể xử và cho những người cầm đầu đi tù. Trong việc này thì Vatican, tức là chính thống có hiểu biết hơn và ứng xử hợp lý hơn. Nhất là theo một số nguồn tin "không chính thống" thì việc đòi lại toà Khâm sứ chẳng qua cũng chỉ là đòi quyền sở hữu của mảnh đất có giá vài triệu đô la chứ chẳng có ý nghĩa tôn giáo linh thiêng bất khả xâm phạm gì.

BPQ Bình Dương
Anh bạn Linh Hoa này có vấn đề rồi!. Theo anh bạn là chừng vào người dân VN vào đuợc các trang WEB chống Cộng Hải ngoài mà ngày đêm nó đang chửi rủa CPVN thì lúc đó mới có tự do báo chí chăng ? Vây anh bạn lầm rồi , trên TG này không có CP nào lại cho phép trang WEB cực đoan điên cuồng chống đối mình đuợc tồn tại cả . Một ví dụ là các trang WEB của ETA , FARC , Al Queda đều bị chặn lại cả tại các QG mà các tổ chức này chống đối

Quoc Sài Gòn
Chính thống hay không chính thống được xác định dựa vào quy định của pháp luật VN. Hiện nay, chính quyền VN không thừa nhận truyền thông tư nhân và kiên quyết không tư nhân hóa truyền thông, vì vậy, chỉ có truyền thông của Nhà nước mới là chính thống. Bạn DT còn có cách phân loại khác là "truyền thông ấm ớ" và "không ấm ớ" nghe sao mà thô lỗ quá! Nếu có cách phân loại này thì theo tôi, chính truyền thông chính thống của VN hiện nay mới là loại "truyền thông ấm ớ", vì họ chẳng bao giờ được phép độc lập trong suy nghĩ và thông tin của mình.

kt Đà Nẵng
Tôi thì nghĩ đơn giản, truyền thông là truyền đạt thông tin, như vậy thông tin đó phải là thông tin thật, khách quan. Nhưng, tôi vẫn chỉ đọc, nghe được thông tin từ BBC không phản ánh đúng thực tế tại Việt Nam mà chủ yếu là bài xích vai trò lãnh đạo của ĐCSVN. Như vậy có mục tiêu chính trị ẩn bên trong những tin mà BBC cho đăng hay không.

Le Cuong HN
Hơn 600 tờ báo mà như một, các bài chủ đạo đều như nhau, lặp đi lặp lại. Không có thông tin gì mang tính thời sự cả, vì họ còn đợi chỉ đạo của Đảng. Chán ngắt.

Mai Nam VN
Tôi rất mong được đọc "ý kiến riêng" của bạn Ha Quang Thien ở bất cứ đâu. Nếu bạn viết cho BBC (và tuân theo đúng quy định) thì hy vọng được đăng nhất đấy. Còn 600 tờ báo "tự do ngôn luận" không có chỗ cho bạn đâu. Blog ở VN nở rộ có lẽ vì mỗi cá nhân không có chỗ nói. Họ nói đủ thứ, nhưng dường như hơi nhiều về chính trị. Chả lẽ ở VN ta có sự khác biệt rất lớn về chính trị nhưng 600 tờ báo không thể hiện nổi?

DT
Đọc bài của ông Ba tôi tự hỏi không biết ông này xếp loại BBC, CNN, VOA, RFI...và cả RFA...thuộc loại truyền thông "phi chính thống" hay là "chính thống" nhỉ? Quả thực tôi không biết cách phân loại truyền thông trên thế giới theo các tiêu chuẩn và tiêu chí nào? Có lẽ ông Ba tự đặt ra cách phân loại này. Theo "tiêu chuẩn của tôi" thì chỉ giới truyền thông có hai loại cơ bản là : "truyền thông không ấm ớ" và "truyền thông ấm ớ". Giữa hai loại này là một loạt các hãng truyền thông có mức độ "ấm ớ" đậm nhạt khác nhau. Nêu vấn đề này nhằm mục đích để xếp ông Ba này là tiêu biểu cho nhân viên của các hãng "truyền thông ấm ớ". Kính chào BBC

Linh Hoa
Ước gì bạn antimultiparty gì đấy vào được vài trang web khác như DCV, Nguoi Viet online, Ykien.net, doi-thoai.com ...để mà so sánh với BBC! Theo tôi, có hai bên: một bên là các trang web và báo chí của hơn 600 tờ báo ở VN, bên kia là các trang web mà người Việt trong nước bị tường lửa chặn...BBC và X-cafe đứng chính giữa...May mà BBC còn chưa bị chặn...đến lúc mà BBC bị chặn thì VN chúng ta chẳng khác gì Bắc Hàn... Nói thật, tôi cảm ơn Đảng của antimultiparty (người chống đa đảng) là đã không chặn BBC bằng tường lửa! May thay!

Ha Quang Thien, Nam Định
BBC đưa tin "ý kiến riêng" của các cá nhân thì nên đưa nhiều loại ý kiến, không nên chỉ chọn các ý kiến có hại cho nhà nước VN, như vậy sẽ không còn khách quan và mọi người không còn tin BBC nữa.

antimultiparty, TP HCM
Xảo ngôn, xằng bậy làm báo là phải phục vụ người dân chứ không phải lải nhải mãi mấy cái lí thuyết tự do dân chủ, nhân quyền - toàn là những chuyện trên trời dưới đất. Mà người dân VN đa số là bình dân nên điều họ quan tâm là những chuyện đời thường, hàng ngày gắn bó mật thiết với người dân. Theo quan điểm của tôi ngay cả BBC một trang WEB thường xuyên chỉ trích ĐCS VN (có những bài chống Cộng điên cuồng nhất) mà vẫn còn tồn tại (khi vào BBC tôi có gặp firewall nào đâu), BBC vẫn có phóng viên hoạt động trong nuớc đấy thôi, ngay cả cái tổ chức X-Cafe của mấy ông " dân chủ " nào đó mà tôi còn vào đuợc thì kẻ nào nói VN không có tự do báo chỉ toàn là những kẻ bịp bợm.

Một ý kiến
Tại sao lại cho rằng truyền thông bị quản chế là truyền thông chính thống để hạ thấp giá trị của các blog với nguồn tin xác thực được cập nhật liên tục trên các phương tiện thông tin đại chúng là phi chính thống? Đã gọi là truyền thông mà không chịu thông tin, không muốn hoặc không thể phản ánh đúng sự thật thì phải coi là truyền thông mất thể thống.